Với 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh. Quyết định này không chỉ thay đổi mô hình đơn vị hành chính mà còn mở ra không gian phát triển mới cho một cực tăng trưởng quan trọng của miền Bắc.

Chiều 24/8, tại Phiên bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.

Chính phủ, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan có trách nhiệm tổ chức thi hành Nghị quyết; kiện toàn bộ máy, bảo đảm ổn định đời sống người dân, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh.

Các cơ quan, tổ chức gắn với tên “tỉnh Quảng Ninh” sẽ đổi thành “thành phố Quảng Ninh”. Văn bản, giấy tờ đã cấp trước ngày 1/9/2026 và còn hiệu lực tiếp tục được sử dụng theo quy định.

MỞ CƠ CHẾ ĐẶC THÙ CHO MỘT CỰC TĂNG TRƯỞNG MỚI

Nghị quyết quy định, ngoài các chế độ, chính sách dành cho thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ chế, chế độ, chính sách đặc thù đang áp dụng đối với tỉnh Quảng Ninh tiếp tục được thực hiện đến hết giai đoạn áp dụng hoặc đến khi có quyết định mới của cơ quan có thẩm quyền.

Báo cáo giải trình của Chính phủ cho biết, qua các phiên thảo luận tại tổ và hội trường có 67 lượt ý kiến về Đề án. Các ý kiến đều tán thành sự cần thiết thành lập thành phố, trên cơ sở Quảng Ninh đáp ứng đầy đủ 5 điều kiện và 7 tiêu chuẩn, bảo đảm đúng quy trình, thủ tục.

Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là định hướng phát triển sau khi chuyển đổi mô hình. Tiếp thu ý kiến, Chính phủ sẽ chỉ đạo địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu.

Định hướng đặt ra là phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và củng cố vai trò Quảng Ninh như một cực tăng trưởng quan trọng của vùng và cả nước.

Nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và có cơ chế đặc thù phù hợp với vị thế mới của thành phố. Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền về nội dung này.

Một số cơ chế đặc thù đã được Chính phủ đề xuất trong dự án Luật Phát triển đô thị trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này, gồm đầu tư và thu hút nhà đầu tư chiến lược; tài chính - ngân sách; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đất đai, giải phóng mặt bằng và phát triển quỹ đất.

Sau khi thành phố Quảng Ninh được thành lập, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo địa phương nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù riêng để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

ĐÔ THỊ BIỂN XANH, THÔNG MINH NHƯNG PHẢI GIỮ DI SẢN

Một yêu cầu lớn khác là bảo đảm quá trình đô thị hóa và mở rộng không gian phát triển không làm suy giảm các giá trị di sản, văn hóa và cảnh quan đặc trưng của Quảng Ninh.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ  Nguyễn Tiến Hải, các quy hoạch của Quảng Ninh đã xác định rõ giải pháp bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa trong quá trình phát triển đô thị.

Định hướng là xây dựng Quảng Ninh trở thành đô thị hiện đại, thông minh, xanh, giàu bản sắc và có năng lực cạnh tranh quốc tế, dựa trên việc bảo tồn và phát huy cảnh quan biển đảo, hệ sinh thái tự nhiên, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, lịch sử vùng mỏ, cộng đồng cư dân ven biển, miền núi và cửa khẩu.

Đối với Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, quy hoạch xác định yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị nổi bật toàn cầu; duy trì tính nguyên vẹn của cảnh quan núi đá, mặt nước, hệ sinh thái biển và các giá trị địa chất, địa mạo đặc trưng.

Hoạt động xây dựng tại khu vực ven bờ và vùng đệm phải được kiểm soát chặt; hạn chế tối đa các công trình quy mô lớn, cao tầng hoặc có kiến trúc gây ảnh hưởng đến các hành lang tầm nhìn hướng Vịnh Hạ Long.

Theo Chính phủ, việc thành lập thành phố Quảng Ninh không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay tổ chức đơn vị hành chính, mà có ý nghĩa lâu dài đối với tổ chức không gian phát triển và mô hình chính quyền địa phương, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới cho Quảng Ninh, vùng Đồng bằng sông Hồng, khu vực Bắc Bộ và cả nước.

“Đây là bước thể chế hóa quan điểm, định hướng, mục tiêu của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị về phát triển đô thị và đổi mới mô hình tăng trưởng”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh.

Theo định hướng được Chính phủ nêu, thành phố Quảng Ninh sẽ hướng tới mô hình đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế; vừa là trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ quốc gia, vừa là địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh.

Việc chuyển từ tỉnh thành thành phố trực thuộc Trung ương đặt Quảng Ninh trước yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, quản trị đô thị, thu hút đầu tư và bảo vệ di sản. Cùng với vị thế hành chính mới, dư địa về phân cấp, tài chính, đất đai, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được kỳ vọng tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.