VIS Ratings đánh giá rủi ro tái cấp vốn đang gia tăng, đặc biệt đối với những tổ chức phát hành có hồ sơ tín nhiệm yếu, các doanh nghiệp từng chậm trả hoặc đã thực hiện tái cấu trúc trái phiếu.

Hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong quý 3/2026 ghi nhận mức tăng nhẹ so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ sự gia tăng của trái phiếu ngân hàng thứ cấp và trái phiếu bất động sản. Tuy nhiên, đà phục hồi của thị trường vẫn chưa đồng đều khi phát hành trái phiếu thông thường của các ngân hàng suy giảm, trong khi trái phiếu bất động sản tiếp tục tập trung vào một số ít chủ đầu tư lớn.

Theo VIS Ratings, giá trị phát hành sơ cấp đạt 172 nghìn tỷ đồng trong quý 3/2026, tăng 9,7% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng thứ cấp nhằm tăng vốn cấp 2 và phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản.

Trong lĩnh vực ngân hàng, các ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng tư nhân như Sacombank đã tăng cường phát hành trái phiếu thứ cấp nhằm đáp ứng hệ số an toàn vốn. Ngược lại, phát hành trái phiếu thông thường của ngân hàng giảm 22% so với cùng kỳ, khi các ngân hàng chuyển hướng sang huy động vốn thông qua chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài để thu hút nguồn vốn từ nhà đầu tư cá nhân.

Ở lĩnh vực bất động sản, phát hành trái phiếu tăng 29% so với cùng kỳ, song vẫn tập trung ở một số ít tổ chức phát hành. Nguồn vốn huy động chủ yếu nhằm phục vụ các dự án có quy mô lớn.

Dù hoạt động phát hành có sự cải thiện, áp lực thanh toán trái phiếu vẫn là vấn đề đáng chú ý. Tỷ lệ chậm trả lũy kế trong 12 tháng giảm xuống còn 0,2%, với một trường hợp chậm trả lần đầu trong quý 3/2026 của một tổ chức phát hành thuộc hệ sinh thái Novaland.

Trong bối cảnh lãi suất cao và điều kiện kinh doanh khó khăn, một số tổ chức phát hành đã lựa chọn kéo dài thời gian đáo hạn trái phiếu để giảm áp lực thanh toán trong ngắn hạn. Công ty CP Đầu tư và Du lịch Vạn Hương và Công ty CP Đầu tư Thương mại SMC đã gia hạn kỳ hạn trái phiếu thêm 1-2 năm.

Ở chiều tích cực, khả năng xử lý các khoản chậm trả đã có sự cải thiện đáng kể. Tỷ lệ thu hồi nợ lũy kế tăng lên 51,5%, cao hơn 3,8 điểm phần trăm so với quý trước, với hơn 11 nghìn tỷ đồng được xử lý thông qua nợ cho đầu tư trong quý. Diễn biến trên phản ánh sự cải thiện trong quá trình xử lý các khoản chậm trả, đồng thời cho thấy khả năng tiếp cận nguồn vốn của một số chủ đầu tư gặp khó khăn đã có dấu hiệu cải thiện.

Tuy nhiên, sự cải thiện trong xử lý nợ chưa đồng nghĩa với việc rủi ro trên thị trường trái phiếu đã được giải quyết hoàn toàn.

Theo VIS Ratings, khoảng 252 nghìn tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới. Đáng chú ý, trong số này có tỷ trọng đáng kể là các trái phiếu đã từng chậm trả hoặc được tái cấu trúc của những tổ chức phát hành đang gặp khó khăn về tài chính.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn hạn chế, chi phí vay cao và thanh khoản thắt chặt được dự báo tiếp tục gây áp lực lên khả năng tái cấp vốn của các tổ chức phát hành.

VIS Ratings đánh giá rủi ro tái cấp vốn đang gia tăng, đặc biệt đối với những tổ chức phát hành có hồ sơ tín nhiệm yếu, các doanh nghiệp từng chậm trả hoặc đã thực hiện tái cấu trúc trái phiếu.

Cùng với diễn biến phát hành và xử lý nghĩa vụ nợ, khung pháp lý đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, đặc biệt thông qua các quy định về quản lý tài sản bảo đảm và công bố thông tin.

Luật 23/2026/QH16 sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, cho phép ngân hàng quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu. Quy định này được kỳ vọng thúc đẩy sự tham gia rộng rãi hơn của các đại lý quản lý tài sản bảo đảm và nâng cao hiệu quả của các cơ chế bảo đảm đối với trái phiếu.

Bên cạnh đó, Thông tư 138, hướng dẫn chi tiết thực hiện Nghị định 200/2026, yêu cầu công bố thông tin kịp thời về các trường hợp chậm trả, thanh toán sau khi chậm trả và gia hạn kỳ hạn. Những quy định này giúp nhà đầu tư có thêm thông tin để đánh giá rủi ro, đồng thời góp phần củng cố kỷ luật trên thị trường.

Cuối cùng, VIS Ratings kỳ vọng hoạt động phát hành sơ cấp sẽ ổn định trong quý 4/2026, được dẫn dắt bởi nhu cầu vốn phục vụ phát triển dự án và tái cấp vốn của các chủ đầu tư bất động sản.