Luật Phục hồi, phá sản 2025 cho phép chuyển nhượng doanh nghiệp còn khả năng hoạt động trong thủ tục phục hồi và phá sản nhằm tối đa hóa giá trị tài sản. Đây là một cải cách rất quan trọng thay vì việc xé lẻ tài sản để thanh lý như trước đây…

Ngày 30/6/2026, tại Hà Nội, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức Hội nghị Tập huấn Luật Phục hồi, phá sản 2025 nhằm phổ biến, quán triệt các quy định mới và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn đầu triển khai thi hành đạo luật này.

Hội nghị có sự tham dự của ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; ông Trần Hồng Hà, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và bà Phạm Liên Anh, Trưởng Chương trình Kinh tế và Cải cách Chính sách, Việt Nam, Lào, Campuchia của IFC; và đông đảo các Thẩm phán, Quản tài viên và các vị đại biểu.

BƯỚC TIẾN LỚN TRONG TƯ DUY LẬP PHÁP

Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 11/12/2025 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026. Bộ luật này ra đời nhằm thể chế hoá chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, tập trung vào cải cách cơ chế xử lý tài sản và đẩy mạnh thủ tục tố tụng trên nền tảng điện tử.

Phát biểu tại hội nghị, bà Phạm Liên Anh, đại diện IFC khẳng định Luật Phục hồi và Phá sản 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, phản ánh rõ nét định hướng tiếp cận hiện đại trong quá trình xây dựng luật. Thay vì “xé lẻ” tài sản để thanh lý, kịch bản vốn mang lại tỷ lệ thu hồi nợ thấp nhất, luật mới lấy việc phục hồi doanh nghiệp làm trọng tâm nhằm bảo toàn giá trị kinh tế, duy trì việc làm và tối đa hóa lợi ích cho các chủ nợ.

Theo đó, Luật Phục hồi, phá sản 2025 tập trung vào 5 nhóm nội dung chính.

Một là, xây dựng, hoàn thiện thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh độc lập, tách biệt với thủ tục phá sản.

Hai là, xây dựng thủ tục phục hồi và phá sản rút gọn cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ để giảm bớt gánh nặng chi phí, thời gian.

Ba là, ứng dụng toàn diện môi trường điện tử vào giải quyết vụ việc.

Bốn là, hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Quản tài viên (QTV), người tiến hành và người tham gia thủ tục.

Năm là, hoàn thiện trình tự, thủ tục giải quyết phá sản theo thông lệ quốc tế và bối cảnh xuyên biên giới.

Với những điểm mới này, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho rằng Luật Phục hồi, phá sản 2025 thể hiện chính sách pháp luật nhân văn đối với các doanh nghiệp gặp rủi ro được rút lui khỏi thị trường một cách trật tự, rành mạch; đồng thời, cho phép doanh nghiệp gặp khó khăn có khả năng được phục hồi nếu đáp ứng được điều kiện.

“Cùng với đó, việc triển khai hiệu quả Luật Phục hồi, phá sản 2025 được kỳ vọng sẽ giúp khơi thông nguồn lực nền kinh tế, bảo vệ quyền lợi các bên, nâng cao niềm tin đầu tư và thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển bền vững”, ông Tiến nhấn mạnh.

NHỮNG THAY ĐỔI LIÊN QUAN TỚI QUẢN TÀI VIÊN

Chia sẻ tại hội nghị, một trong những nội dung trọng tâm được Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Giám đốc VPLS NHQuang & Cộng sự, Chủ tịch VICMC nhấn mạnh là các điểm mới liên quan trực tiếp đến phạm vi hành nghề và điều kiện của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.

Luật mới đã loại bỏ các tiêu chí khó định lượng từ Luật Phá sản 2014 như phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, trung thực... Thay vào đó, Điều 5 quy định cụ thể Quản tài viên phải là luật sư hoặc kiểm toán viên (trong và ngoài nước được phép hành nghề tại Việt Nam), hoặc người có trình độ cử nhân/thạc sĩ/tiến sĩ các ngành luật, kinh tế, kế toán, tài chính, ngân hàng và có tối thiểu 5 năm kinh nghiệm công tác.

Về mặt tố tụng, thời hạn để Thẩm phán chỉ định Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản đã được chuyển dịch sớm hơn: tính “kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu” thay vì tính từ ngày mở thủ tục phá sản như trước. Đồng thời, luật bổ sung các trường hợp Quản tài viên phải từ chối hoặc bị thay đổi để đảm bảo tính vô tư, khách quan (chẳng hạn như khi có lợi ích liên quan hoặc là người thân thích của người đại diện pháp luật doanh nghiệp mắc nợ).

Trong cả thủ tục phục hồi và phá sản, vai trò của Quản tài viên được tăng cường mạnh mẽ, sở hữu nhiều quyền hạn mới như hòa giải; quản lý, tối ưu tài sản.

Đặc biệt, để phù hợp với xu thế công nghệ, Luật Phục hồi, phá sản 2025 cho phép việc thực hiện hàng loạt thủ tục trên môi trường điện tử bao gồm: nộp đơn yêu cầu, nộp lệ phí/chi phí, cung cấp tài liệu chứng cứ, tổ chức phiên họp giải quyết, và thậm chí là tổ chức bán tài sản hay chuyển nhượng doanh nghiệp trực tuyến.

Theo đó, việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản cũng linh hoạt hơn thông qua email, tin nhắn (SMS, Zalo, Viber...) hoặc hệ thống chatbot phản hồi tự động sử dụng AI. Người tham gia thủ tục hoàn toàn có quyền lựa chọn phương thức tiếp cận công nghệ này để tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.