Lịch sử cho thấy sau các đợt mua mạnh của P-Notes, thị trường thường trải qua nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh 7-10% khi dòng vốn này suy yếu.

Sau thời gian miệt mài bán trên thị trường chứng khoán Việt Nam khoảng 94.000 tỷ đồng, nhà đầu tư nước ngoài đã quay trở lại mua ròng 2.249,5 tỷ đồng, tính riêng giao dịch khớp lệnh thì họ mua ròng 1.592,6 tỷ đồng trong tuần giao dịch vừa qua.  Mua ròng khớp lệnh chính của nước ngoài là nhóm Công nghệ Thông tin và Tài nguyên Cơ bản. Top mua ròng khớp lệnh của nước ngoài gồm các mã: FPT, VIC, CTG, HPG, MBB, PNJ, FRT, VCB, VHM, LPB.

Nhà đầu tư nước ngoài mua ròng trong bối cảnh thị trường điều chỉnh hai tháng liên tiếp, đặc biệt trong tháng 7 với mức giảm 13% kể từ đỉnh. 

Số liệu từ ngày 28/7 đến ngày 4/8 cho thấy lực mua ròng của khối ngoại tập trung rõ vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ.  Các cổ phiếu được mua ròng gồm FPT thị giá tăng 17%, VIC (+11%), HPG (+12%), PNJ (+26%), VCB (14%), MSN (+10%). 

Theo Chứng khoán MBS, trong khi dòng vốn ETF còn hạn chế, sự lệch pha này củng cố giả thuyết về sự hiện diện của dòng vốn ẩn danh.

Lịch sử thị trường cho thấy P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, là động lực đẩy VN-Index tăng mạnh trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần quan sát chặt chẽ do dòng tiền P-Notes thường rút lui rất nhanh ngay sau đó, làm chỉ số điều chỉnh mạnh.

Các chứng chỉ Participatory Notes (P-Notes) được tạo ra bởi các tập đoàn ngân hàng đầu tư danh tiếng toàn cầu như Citigroup, Deutsche Bank, HSBC hay Merrill Lynch. Về bản chất, tổ chức phát hành sẽ đứng ra gom mua một lượng lớn các cổ phiếu trụ cột, có mức vốn hóa cao và tính thanh khoản vượt trội trên thị trường cơ sở để thiết lập nên một danh mục đại diện. Dựa trên danh mục này, họ phát hành chứng chỉ P-Notes cho các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm.

Điểm cuốn hút cốt lõi của P-Notes nằm ở sự tối ưu hóa về mặt thủ tục hành chính. Chủ sở hữu P-Notes không bị ràng buộc bởi các quy định đăng ký danh tính phức tạp với cơ quan quản lý nội địa, đồng thời giao dịch được bảo mật cao.

Đặc điểm nổi bật gồm: tính ẩn danh cao, tốc độ giải ngân nhanh, vẫn hưởng đầy đủ cổ tức và lãi vốn. Chính vì vậy, P-Notes thường ưu tiên các mã blue-chip có ảnh hưởng lớn đến chỉ số, mang tính đầu cơ rõ nét – vào nhanh và rút cũng rất quyết liệt.

Liệu câu chuyện có lặp lại vào tháng 8/2026? 

Kể từ đầu năm, khối ngoại bán ròng kỷ lục 92.280 tỷ đồng (khoảng 3,54 tỷ USD), với chuỗi bán ròng diễn ra trong hầu hết các tháng, từ tháng 1 đến tháng 7. Tuy nhiên, một vài dấu hiệu từ cuối tháng 7 đến nay cho thấy dòng vốn nước ngoài đã xuất hiện trở lại khi thị trường chứng khoán đã giảm liên tiếp hai tháng, đặc biệt trong tháng 7. Mặt bằng giá cổ phiếu giảm từ 30-50% kể từ đỉnh đã lôi kéo dòng tiền đầu cơ từ khối ngoại trở lại.

Số liệu từ phiên ngày 28/7 cho thấy khối ngoại đã có phiên mua ròng đột biến 922 tỷ đồng thông qua khớp lệnh trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Trong 6 phiên gần nhất, tính đến ngày 8/4, khối ngoại mua ròng 5 phiên với tổng giá trị 3.400 tỷ đồng (khoảng 130 triệu USD).

Lực mua ròng của khối ngoại tập trung vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ ở các cổ phiếu như FPT, VIC, HPG... Trong khi đó, dòng vốn qua các quỹ ETF lại khá hạn chế (khoảng 0,12 triệu USD). Sự lệch pha này củng cố giả thuyết về “dấu chân” của dòng vốn Participatory Notes (P-Notes) ẩn danh đang quay lại ở thời điểm này.

Về mặt tích cực, đây có thể là yếu tố hỗ trợ thanh khoản và tâm lý ngắn hạn sau giai đoạn bán ròng kéo dài.

Tuy nhiên, phân tích rủi ro cũng cần được đặt ra. P-Notes mang tính đầu cơ cao, nguồn gốc khó theo dõi và tốc độ rút vốn nhanh. Khi dòng tiền này bắt đầu phân phối hoặc rút, áp lực bán có thể tập trung mạnh vào chính các mã từng được gom lớn, tạo biến động ngắn hạn đáng kể. Lịch sử cho thấy sau các đợt mua mạnh của P-Notes, thị trường thường trải qua nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh 7-10% khi dòng vốn này suy yếu.

P-Notes chưa bao giờ là “cứu tinh” dài hạn, nhưng mỗi lần xuất hiện lại thường mang đến nhịp sóng ngắn - trung hạn đầy cơ hội... và cũng đầy thách thức. Ở thời điểm này, dấu chân của chúng đang dần hiện rõ hơn.

Lịch sử thị trường cho thấy P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, rồi bùng nổ mạnh.

Đặc điểm chung: tấn công quyết liệt, kéo giá thẳng tắp với ít nhịp điều chỉnh, thanh khoản tăng đột biến; thời gian mua mạnh thường kéo dài khoảng 1,5-2 tháng. Khi rút cũng cực kỳ mạnh, dễ tạo khoảng trống thanh khoản và áp lực phân phối ở vùng đỉnh.

Trong đó, giai đoạn năm 2022 là giai đoạn hồi phục mạnh sau đáy năm 2022, khi thị trường chịu áp lực lớn từ lãi suất, thanh khoản và các yếu tố toàn cầu. Khối ngoại có giai đoạn mua ròng đáng kể, hỗ trợ đà tăng cuối năm, tập trung vào các cổ phiếu blue-chip và cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao. Giá trị mua ròng trong giai đoạn này đạt 19.000 tỷ đồng.

VN-Index tăng mạnh từ vùng đáy tháng 11/2022 (900 điểm) lên đỉnh tháng 9/2023 (1.245 điểm). Khối ngoại cũng tranh thủ chốt lời trong quý 3/2023, khiến cả năm 2023 bán ròng 0,81 tỷ USD.

Trong giai đoạn tháng 7/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ được đưa vào nhóm thị trường mới nổi của FTSE. Khối ngoại có chuỗi mua ròng hơn 13.200 tỷ đồng từ ngày 2/7 đến ngày 16/7.

VN-Index tăng khoảng 9,2% trong tháng, từ cuối tháng 6 lên đóng cửa khoảng 1.502-1.503 điểm vào cuối tháng 7, từng lập đỉnh lịch sử quanh 1.557-1.565 điểm vào giữa/cuối tháng. Thanh khoản cũng bùng nổ.