Số 96-98 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội
02437552050
Sự bứt phá nhanh chóng của ngành logistics Việt Nam trong những năm qua đang đặt ra một thách thức lớn đối với hạ tầng pháp lý. Dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hải quan, thuế, bảo hiểm, vận tải và giao thông đã tạo nền tảng cơ bản, nhưng thực tế vận hành chuỗi cung ứng liên ngành lại cho thấy sự lệch pha đáng chú ý.
Đánh giá về khoảng cách giữa tốc độ phát triển của ngành logistics và tốc độ hoàn thiện pháp luật, tại tọa đàm "Hoàn thiện thể chế pháp luật về logistics, gỡ điểm nghẽn, mở không gian phát triển" ngày 11/9/2026, TS Trần Quốc Việt, Trưởng khoa Quản lý và Đô thị, Đại học Thủ đô Hà Nội nhận định rằng thời gian qua, thể chế ở tầm vĩ mô đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Tinh thần cải cách lan tỏa mạnh mẽ xuống các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, giúp tháo gỡ nhiều nút thắt quan trọng. Hoạt động logistics ngày nay không chỉ nằm trong phạm vi Luật Thương mại mà được điều chỉnh bởi một hệ thống pháp luật đa dạng như hải quan, thuế, bảo hiểm, vận tải...
Tuy nhiên, bản chất của logistics hiện đại đã thay đổi căn bản, không còn là các hoạt động đơn lẻ mà đã trở thành một chuỗi tích hợp, liên ngành với sự tham gia của nhiều chủ thể. Trong khi đó, tư duy thiết kế pháp luật vẫn mang nặng tính phân mảnh theo từng ngành, từng lĩnh vực quản lý.
"Khoảng cách đáng chú ý nhất hiện nay của thể chế đối với logistics không nằm ở việc thiếu bao nhiêu văn bản, thiếu bao nhiêu quy định, mà nằm ở chỗ các quy định đó đã đồng bộ với nhau hay chưa. Trọng tâm của chúng ta cần chuyển từ việc trả lời “đã đủ văn bản chưa” sang câu hỏi “các quy định đó đã đồng bộ và trám kín toàn bộ chuỗi hoạt động logistics hay chưa?", TS Việt nhấn mạnh.
Theo TS Việt, khoảng trống đáng quan tâm nhất chính là khu vực nằm tại điểm giao của các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành. Một trung tâm logistics phải chịu sự điều chỉnh đồng thời của Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, phòng cháy chữa cháy; trong khi một lô hàng xuất nhập khẩu lại liên quan đến tài chính, bảo hiểm, hải quan và kiểm tra chuyên ngành.
Chia sẻ cùng góc nhìn về những bất cập trên thực tế, bà Nguyễn Thanh Hương, Phó Trưởng phòng Hạ tầng thương mại, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) chỉ ra rằng điểm nghẽn của logistics hiện nay không chỉ dừng lại ở chi phí vận chuyển. Bài toán lớn hơn nằm ở sự thiếu đồng bộ trong toàn bộ quá trình đưa hàng hóa từ nơi sản xuất đến thị trường tiêu dùng.
Thực trạng "có nơi có kho nhưng thiếu hàng, có nơi có hạ tầng nhưng chưa kết nối đa phương thức" đang diễn ra khá phổ biến. Hạ tầng logistics ở nhiều nơi chưa được đặt đúng vị trí và chưa thể tạo thành mạng lưới thống nhất.
"Nói tóm lại, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cả thực tiễn vận hành của doanh nghiệp hiện nay đều chưa bảo đảm “tính logistics”. Sự thiếu kết nối giữa các mắt xích trong chuỗi chính sách chính là điểm nghẽn căn bản nhất. Chúng ta không thể xử lý riêng lẻ từng vụ việc mà phải nhìn nhận toàn bộ quá trình từ sản xuất, kho bãi, vận tải đến phân phối và lưu thông".
Một rào cản khác là tư duy phát triển logistics theo địa giới hành chính. Hàng hóa luân chuyển qua nhiều tỉnh, thành phố và trải qua nhiều phương thức vận tải. Nếu mỗi địa phương chỉ tự quy hoạch logistics trong phạm vi ranh giới của mình thì rất khó tạo ra hiệu quả tổng thể cho toàn vùng.
Đặc biệt, sự bùng nổ của thương mại điện tử đang áp đặt áp lực rất lớn lên hạ tầng giao nhận. Hàng hóa đi sâu vào từng ngõ ngách đô thị, nhưng quỹ đất và không gian dành cho kho bãi, điểm tập kết chặng cuối gần như chưa được tính toán trong quy hoạch đô thị và giao thông. Với mặt hàng nông sản tươi sống, sự thiếu hụt hạ tầng kho lạnh, cơ sở sơ chế khiến tỷ lệ hao hụt tăng cao, làm suy giảm năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt.
Trước những đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn, việc tái cấu trúc khung khổ pháp lý cho dịch vụ logistics đang được cơ quan quản lý triển khai quyết liệt. TS Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết Bộ đang chủ trì rà soát, tổng kết việc thực thi Nghị định 163/2017/NĐ-CP sau gần một thập kỷ áp dụng. Quá trình rà soát tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn:
Thứ nhất: Phân loại dịch vụ: danh mục 17 nhóm dịch vụ logistics tại Nghị định 163 hiện đã bộc lộ độ vênh so với thông lệ và phân loại quốc tế.
Thứ hai: Điều kiện kinh doanh: Nhiều quy định tỏ ra bất cập, chưa thống nhất với các văn bản pháp luật ban hành sau như Luật Đầu tư.
Thứ ba: Tiếp cận thị trường và trách nhiệm: rõ ràng hóa giới hạn trách nhiệm của các bên và tính thống nhất với pháp luật chuyên ngành.
Thứ tư: Khung pháp lý cho các mô hình dịch vụ mới: sự xuất hiện của logistics thương mại điện tử, logistics số, logistics xanh và logistics đô thị đặt ra yêu cầu phải làm rõ bản chất dịch vụ, trách nhiệm xử lý đơn hàng, chứng từ điện tử và tiêu chí đo lường phát thải.
"Không nên để tình trạng mỗi khi xuất hiện một tên gọi dịch vụ mới thì lại biến nó thành một ngành nghề kinh doanh có điều kiện riêng, gây thêm gánh nặng cho doanh nghiệp. Bộ Công Thương đang chuẩn bị phương án xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định 163. Về lâu dài, chúng tôi nghiên cứu xem xét trình Quốc hội ban hành một bộ luật về logistics để bảo đảm tính đồng bộ và hiệu lực pháp lý cao nhất".
Bàn về các giải pháp ưu tiên nhằm giảm chi phí lưu thông và nâng cao năng lực phân phối, bà Hương cho rằng giai đoạn tới không nên chạy theo số lượng hay quy mô diện tích của các trung tâm logistics. Yếu tố quyết định là hiệu quả vận hành và khả năng kết nối của mạng lưới.
Cụ thể, việc quy hoạch mạng lưới phải bám sát dòng chảy hàng hóa và hành lang vận tải. Các trung tâm logistics cần đặt gần vùng sản xuất, vùng tiêu thụ và các đầu mối giao thông lớn để tránh đầu tư dàn trải. Bên cạnh đó, đối với hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc hợp tác xã, việc khuyến khích mô hình "trung tâm logistics dùng chung" sẽ giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư hạ tầng và phương tiện.
Về chuyển đổi số, bà Hương kiến nghị chuyển từ các giải pháp phần mềm riêng lẻ sang kết nối dữ liệu dùng chung. Khi thông tin về nguồn hàng, đơn hàng, tồn kho và phương tiện vận tải được chia sẻ minh bạch, doanh nghiệp có thể chủ động điều phối, hạn chế tối đa xe chạy rỗng và giảm chi phí ẩn.
Hiện nay, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang chủ trì xây dựng Thông tư quy định tiêu chí phân hạng, phân loại trung tâm logistics theo Quyết định số 2229/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đây sẽ là công cụ định hướng quan trọng giúp các địa phương quy hoạch đúng vai trò và tầm phục vụ của từng trung tâm.
Tây Nguyên có nhiều lợi thế về đất đai, khí hậu cùng hệ sinh thái để phát triển nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu. Tuy nhiên, sản xuất còn phân tán, chất lượng giống chưa đồng đều, chế biến sâu hạn chế và liên kết thị trường chưa chặt chẽ đang là những điểm nghẽn cần tháo gỡ...
Trong 9 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp giải thể tăng tới 118%, trong khi khu vực đầu tư tư nhân chỉ tăng trưởng 14%, mức thấp nhất trong ba khu vực kinh tế. Trước áp lực này, TS. Nguyễn Đức Hiển nhận định để thích ứng với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027, doanh nghiệp cần tái cấu trúc quản trị, tài chính, mô hình kinh doanh và thị trường, thay vì chỉ dựa vào mở rộng vốn và quy mô…
Từ những cọng rơm quen thuộc trên đồng ruộng quê nhà, Nguyễn Xuân Tài (SN 1989) xã Quý Lộc, Thanh Hóa đã phát triển ý tưởng sản xuất mồi nhóm lửa, đưa sản phẩm tiếp cận khách hàng quốc tế qua nền tảng thương mại điện tử Amazon. Hành trình khởi nghiệp của anh mở ra hướng khai thác giá trị kinh tế từ phụ phẩm nông nghiệp...
Do đặc thù địa hình sa mạc và cơ cấu dân số chủ yếu là người nhập cư, UAE phải nhập khẩu tới 85% – 90% nhu cầu lương thực, thực phẩm. Trong bối cảnh đó, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội xuất khẩu cho các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tại UAE, mà còn mở rộng sang toàn bộ thị trường Trung Đông và châu Phi...
Triển lãm và Hội nghị Năng lượng Toàn cầu Việt Nam (GEEC 2027) diễn ra từ ngày 24 đến 26/02/2027 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội, và hiện đang mở đăng ký trưng bày. Sự kiện quy tụ mười lĩnh vực trưng bày, hơn 120 phiên hội nghị, cùng các hoạt động kết nối dành cho chủ đầu tư, nhà cung cấp và tổ chức tài chính.
Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu (SWIFT), USD và euro chiếm tổng cộng 73,46% giá trị thanh toán qua mạng lưới này trong tháng 8/2026, chỉ còn hơn 1/4 dành cho tất cả các đồng tiền khác...
Cần có quy hoạch đất dành riêng cho mục đích phát triển nhà cho thuê
Theo nhận định của các chuyên gia, so với môi trường đầu tư cách đây vài năm thì thời điểm hiện tại nhà đầu tư cần chuyển hướng nhìn vào khả năng thanh khoản, khả năng đáp ứng nhu cầu thực... để dự án trở thành hàng hóa có khả năng thanh khoản. Nếu không sẽ dễ rơi vào tình cảnh tồn kho như số liệu Bộ Xây dựng vừa công bố mới đây.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...
