Khi AI được giao mục tiêu, công cụ và quyền truy cập, nó có thể tự tìm ra cách thực hiện rất phức tạp mà con người không thể ngờ tới…

Ngày 21/10/2026, Liên minh An toàn thông tin CYSEEX tổ chức hội thảo CYSEEX 2026 với chủ đề “Kiến tạo năng lực phòng thủ tự động trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử”.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX, cho biết từ đầu năm đến nay, liên minh đã liên tục tổ chức thành công 7 đợt tập trận, cho 14 hệ thống thông tin quan trọng của các thành viên Liên minh, phát hiện 312 lỗ hổng.

Năm 2026, Liên minh đã xây dựng và triển khai các hệ thống AI Agent và đạt được những kết quả ấn tượng: Trong phòng thủ giúp giảm 70% thời gian xử lý cảnh báo, tăng hiệu quả 40% phát hiện và ứng phó tấn công mới. Trong tấn công mô phỏng, AI giúp tăng 80% năng suất và tốc độ kiểm thử hệ thống. Và đối với kiểm soát an ninh phát triển sản phẩm (SecDevOps), AI giúp giảm 90% thời gian rà soát lỗi và giảm 95% lỗ hổng được ghi nhận.

Trong bối cảnh các hệ thống, công cụ AI ngày càng thông minh, đặc biệt khi hacker lợi dụng AI để tiến hành tấn công, xâm nhập hệ thống với tốc độ và sự tinh vi.

Cụ thể, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX dẫn chứng tháng 4/2026, công cụ Claude Mythos của Anthropic đã tự động tìm và khai thác được nhiều lỗ hổng nghiêm trọng mà 27 năm chưa từng được biết đến (zero-day) trong các hệ điều hành và trình duyệt lớn. Đặc biệt, Mythos Preview có thể tự động biến các lỗ hổng đã được công bố (N-day) thành bản khai thác hoàn chỉnh chỉ trong vài giờ thay vì nhiều ngày hay nhiều tuần như trước đây.

Bài học là “Khi một hệ thống AI có thể giúp tìm lỗi nhanh hơn, người phòng thủ phải phát hiện và vá lỗi nhanh hơn nữa”, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX, nhấn mạnh.

Ví dụ thứ hai, theo ông Hoàng, trong một đợt đánh giá năng lực an ninh mạng tháng 7/2026 của Anthropic, 3 mô hình AI được giao nhiệm vụ tìm kiếm một thông tin bí mật ("flag") ẩn trên mạng mà không bị giới hạn về phương pháp trong môi trường vốn được thiết kế để cách ly Internet.

Khi rà soát hơn 141.000 lượt đánh giá có khả năng tiếp cận Internet, ba trường hợp mô hình đã tìm được cách truy cập Internet từ môi trường thử nghiệm, thực hiện một chuỗi thao tác phức tạp (tìm dịch vụ số điện thoại miễn phí thất bại, nỗ lực tìm nguồn tiền thanh toán qua nhiều cách nhưng không thành công, và cuối cùng tìm được một nhà cung cấp email miễn phí không bị chặn để đăng ký tài khoản và tải mã độc lên), để sau đó truy cập trái phép vào hạ tầng sản xuất của ba tổ chức, đánh cắp thông tin và cài mã độc.

"Do đó, bài học là: Khi AI được giao mục tiêu, công cụ và quyền truy cập, nó có thể tự tìm ra cách thực hiện rất phức tạp mà con người không thể ngờ tới”, ông Nguyễn Xuân Hoàng nhấn mạnh và cho rằng hai câu chuyện cho thấy AI vừa có thể giúp chúng ta tìm và vá lỗ hổng một cách nhanh chóng, vừa có thể chủ động tấn công xâm nhập bằng những cách thức vô cùng phức tạp và tinh vi. Vì vậy, câu hỏi không còn chỉ là AI mạnh đến đâu, mà là chúng ta sẽ tổ chức phòng thủ, giới hạn quyền và phối hợp hành động nhanh đến mức nào.

Bên cạnh sự bùng nổ của AI, nguy cơ an ninh hậu lượng tử cũng là một bài toán lớn. Với sự phát triển nhanh chóng của máy tính lượng tử, nguy cơ một máy tính lượng tử đủ mạnh sử dụng các thuật toán có thể làm suy yếu hoặc phá vỡ nền tảng toán học của RSA và ECC trong vài giờ (thay vì mất nhiều năm như trước).

Khi đó, đối tượng tấn công hoàn toàn có thể giải mã dữ liệu hoặc giả mạo chữ ký số; thu thập những dữ liệu đã được mã hóa ở thời điểm hiện tại để tích trữ, phục vụ việc giải mã trong vài năm tới khi máy tính lượng tử đủ mạnh.

Đưa ra giải pháp an ninh mạng cho giai đoạn hậu lượng tử, chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn đề xuất lộ trình chuyển đổi hậu lượng tử cho doanh nghiệp Việt Nam, bắt đầu từ việc kiểm kê thuật toán và chứng thư đang sử dụng, xác định dữ liệu cần bảo vệ dài hạn, xây dựng khả năng thay đổi thuật toán mã hóa linh hoạt.

Đồng thời thử nghiệm mô hình kết hợp giữa công nghệ hiện tại và công nghệ mới, yêu cầu nhà cung cấp cam kết lộ trình, đồng thời lập kế hoạch có mốc thời gian, ngân sách và người chịu trách nhiệm.