Liên minh châu Âu (EU) có nguy cơ không thể thông qua gói trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Nga, khi nhiều nước thành viên không ủng hộ những biện pháp có thể gây tổn hại cho các doanh nghiệp lớn của họ…

Theo trang tin Euronews, kể từ khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022, EU đã thông qua 20 gói trừng phạt nhằm hạn chế nguồn lực phục vụ chiến dịch của Moscow, đồng thời gây sức ép buộc Nga tham gia đàm phán hòa bình.

Tuy nhiên, những bất đồng xoay quanh gói trừng phạt thứ 21 đang khiến EU gặp khó trong việc giành được sự đồng thuận của toàn bộ thành viên. Tình trạng bế tắc kéo dài có thể ảnh hưởng đến chiến lược hỗ trợ Ukraine mà khối này theo đuổi suốt 4 năm qua.

Do các biện pháp trừng phạt của EU phải được toàn bộ thành viên nhất trí thông qua, sự phản đối của một số nước đã khiến đại sứ các quốc gia thành viên phải đàm phán suốt 4 ngày tại Brussels trong tuần qua nhưng vẫn chưa đạt được đồng thuận.

Bế tắc này làm gia tăng lo ngại rằng tinh thần đoàn kết nội bộ suy yếu, quyết tâm hỗ trợ Kyiv giảm sút và kỳ vọng một thỏa thuận hòa bình có thể sớm được ký kết đang khiến các nước EU không còn sẵn sàng đưa ra những quyết định khó khăn.

Gói trừng phạt mới nhất gồm các biện pháp nhằm vào hàng xuất khẩu và hệ thống tài chính Nga, cũng như một cơ chế ghìm giá dầu thô xuất khẩu của nước này ở mức thấp. Tuy nhiên, sự phản đối của một số nước thành viên đang đe dọa toàn bộ hệ thống này.

HY LẠP ĐÒI NGOẠI LỆ ĐỂ BẢO VỆ NGÀNH VẬN TẢI BIỂN

Hy Lạp tuyên bố sẽ không thông qua cả gói trừng phạt nếu không được phép tiếp tục vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga đến các nước thứ ba. Athens cho rằng lệnh cấm sẽ giáng đòn mạnh vào Dynagas, công ty của tỷ phú vận tải biển Hy Lạp George Prokopiou.

Theo nền tảng dữ liệu và phân tích Kpler, kể từ khi xung đột toàn diện tại Ukraine nổ ra, Dynagas đã vận chuyển hơn 30 triệu tấn LNG của Nga từ dự án Yamal ở vùng Bắc Cực. Dựa trên dữ liệu giá của Argus Media, Financial Times ước tính lượng LNG Nga này trị giá hơn 24 tỷ USD.

Hy Lạp là quốc gia sở hữu đội tàu thương mại lớn nhất thế giới. Do đó, nước này bổ sung một ngoại lệ cho phép các công ty vận tải biển tiếp tục chở LNG Nga đến những khách hàng ngoài EU. Athens không muốn nhập LNG Nga để tiêu thụ trong nước, mà chủ yếu tìm cách bảo vệ lợi ích của ngành vận tải biển, một lĩnh vực kinh tế quan trọng của nước này.

Các quan chức Hy Lạp cho rằng việc cấm vận chuyển LNG Nga sẽ chỉ gây thiệt hại cho các doanh nghiệp châu Âu mà không làm suy giảm đáng kể nguồn thu của Moscow.

Theo lập luận của Athens, nếu các hãng tàu châu Âu rút lui, Nga có thể thuê doanh nghiệp từ những nước khác, đặc biệt là Trung Quốc, để tiếp tục vận chuyển LNG. Khi đó, Nga vẫn duy trì được nguồn thu từ năng lượng, còn các công ty châu Âu lại mất thị phần.

Đầu năm nay, Hy Lạp cũng đưa ra lập luận tương tự để ngăn EU áp đặt lệnh cấm hoàn toàn đối với các dịch vụ hàng hải dành cho tàu chở dầu Nga.

Tuy nhiên, nhiều nước thành viên phản đối mạnh mẽ yêu cầu của Athens. Họ cho rằng Hy Lạp đang tìm cách sửa lại một quy định đã được toàn bộ thành viên EU nhất trí thông qua từ tháng 10 năm ngoái.

Lệnh cấm LNG là một phần trong nỗ lực của EU nhằm chấm dứt sự phụ thuộc vào khí đốt Nga. Quy định này cũng giúp các doanh nghiệp châu Âu có cơ sở viện dẫn điều khoản bất khả kháng để chấm dứt những hợp đồng mua bán LNG dài hạn với phía Nga.

Việc Hy Lạp yêu cầu ngoại lệ để bảo vệ lợi ích của ngành vận tải biển khiến nhiều nhà ngoại giao thất vọng. Một số người cho rằng Athens không sẵn sàng chấp nhận tổn thất kinh tế ở mức tương đương các nước thành viên khác, dù toàn EU đã phải hy sinh nhiều lợi ích để giảm quan hệ kinh tế với Nga.

BẤT ĐỒNG ĐE DỌA CƠ CHẾ GIÁ TRẦN DẦU NGA

Sự phản đối của Hy Lạp không chỉ khiến đàm phán về LNG rơi vào bế tắc, mà còn đe dọa việc thông qua một nội dung quan trọng khác trong gói trừng phạt mới: giá trần đối với dầu Nga.

Theo cơ chế hiện hành, giá trần dầu Nga, hiện ở mức 44,1 USD/thùng, được điều chỉnh tự động 6 tháng một lần để luôn thấp hơn 15% so với giá thị trường trung bình.

Tuy nhiên, giá dầu Nga đã tăng mạnh sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa. Nếu đợt điều chỉnh vẫn diễn ra theo kế hoạch, giá trần sẽ tăng lên 58 USD/thùng. Mức giá mới sẽ giúp Nga thu về nhiều tiền hơn từ xuất khẩu dầu, qua đó tạo thêm dư địa tài chính cho Điện Kremlin trong bối cảnh Ukraine đang chiếm ưu thế trên chiến trường.

Ủy ban châu Âu (EC) cho rằng đây là kịch bản không thể chấp nhận. Cơ quan này đề xuất hoãn việc điều chỉnh đến tháng 1 năm sau để giữ giá trần ở mức 44,1 USD/thùng.

Đợt rà soát ban đầu được lên lịch vào ngày 15/7. Tuy nhiên, do tranh cãi về LNG chưa được giải quyết, đại sứ các nước thành viên đã lùi thời hạn sang ngày 23/7, với hy vọng có thêm thời gian đạt được thỏa thuận cho toàn bộ gói trừng phạt.

Sau nhiều vòng đàm phán cho gói trừng phạt mới nhất, các nước đã thống nhất những biện pháp liên quan đến ngân hàng, tiền số và “đội tàu bóng tối” chuyên giúp dầu Nga né tránh lệnh trừng phạt. Ngược lại, các đề xuất liên quan đến ngành thủy sản đã bị loại khỏi gói này.

Đề xuất cấm binh sĩ Nga nhập cảnh vào EU cũng tiếp tục bị nới lỏng. Thay vì áp dụng ngay, dự thảo mới nhất chỉ cam kết tiếp tục hoàn thiện biện pháp này để bảo đảm có thể triển khai trên thực tế.

Pháp và Italy trước đó lo ngại lệnh cấm sẽ tạo thêm gánh nặng hành chính và trách nhiệm pháp lý cho các cơ quan lãnh sự. Vì vậy, biện pháp này sẽ chưa có hiệu lực cho đến khi các nước thành viên tin rằng nó có thể được thực thi hiệu quả.

EU cũng đưa ra một cam kết tương đối mơ hồ để xoa dịu Áo, nước đang yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt đối với Rasperia, một công ty đầu tư nằm trong danh sách đen. Vienna muốn việc dỡ bỏ trừng phạt giúp Raiffeisen Bank International bù đắp khoản thiệt hại 2,1 tỷ euro tại Nga.

Năm ngoái, yêu cầu này từng bị bác bỏ thẳng thừng. Tuy nhiên, lần này, đại sứ các nước thành viên tỏ ra cởi mở hơn và cam kết với Vienna rằng EU sẽ tìm kiếm giải pháp cho vấn đề này vào một thời điểm sau đó.

Gói trừng phạt thứ 21 bị trì hoãn và có nguy cơ bị nới lỏng trong bối cảnh Ukraine gia tăng sức ép quân sự lên Nga bằng các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào Moscow và những nhà máy lọc dầu chủ chốt. Giới chức phương Tây từng kỳ vọng sự đoàn kết và lập trường thống nhất của các nước ủng hộ Kyiv sẽ tạo đủ sức ép để buộc ông Putin tham gia đàm phán hòa bình.