Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký sắc lệnh áp thuế quan mới và thiết lập giá nhập khẩu tối thiểu đối với polysilicon cùng các sản phẩm liên quan. Đây là vật liệu đầu vào quan trọng để sản xuất con chip và tấm pin mặt trời...

Ông Trump cho rằng việc Mỹ phụ thuộc vào nguồn cung polysilicon từ nước ngoài đang đe dọa an ninh quốc gia.

Theo sắc lệnh được ký ngày thứ Năm (6/8), các sản phẩm nhập khẩu làm từ polysilicon, gồm wafer silicon, tế bào quang điện và tấm pin năng lượng mặt trời, sẽ chịu thuế quan 15% kể từ ngày 4/12/2026.

Sắc lệnh cũng quy định giá nhập khẩu tối thiểu là 21 USD/kg đối với polysilicon; 100 USD/kg đối với thỏi polysilicon và wafer silicon; 0,22 USD/W đối với tế bào quang điện và 0,38 USD/W đối với tấm pin mặt trời.

KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP ĐƯA SẢN XUẤT VỀ MỸ

Các biện pháp này nhằm thúc đẩy hoạt động sản xuất polysilicon và những sản phẩm liên quan tại Mỹ, qua đó hỗ trợ hình thành chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời trong nước. Trong hơn một thập kỷ qua, Mỹ đã gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng chuỗi cung ứng này.

Quyết định trên được đưa ra sau hàng loạt cuộc điều tra thương mại của Mỹ, dẫn đến việc áp thuế đối với thiết bị năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á. Giới chức Mỹ phát hiện một số nhà sản xuất nước ngoài đã chuyển hoạt động sản xuất giữa các quốc gia nhằm né tránh thuế quan.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, các biện pháp mới có thể khiến giá tấm pin mặt trời tăng cao, gây thêm áp lực cho các nhà phát triển năng lượng tái tạo. Ngành này vốn đã chịu ảnh hưởng từ việc các khoản trợ cấp liên bang bị cắt giảm, trong bối cảnh chính quyền ông Trump chuyển sang ưu tiên nhiên liệu hóa thạch.

Trong phiên giao dịch ngoài giờ ngày thứ Năm, giá cổ phiếu của các doanh nghiệp có hoạt động sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời tại Mỹ tăng mạnh. Giá cổ phiếu First Solar, nhà sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời lớn nhất nước Mỹ, có lúc tăng 8%, trong khi cổ phiếu T1 Energy tăng 6,3%.

Sắc lệnh của ông Trump cũng yêu cầu các cơ quan Chính phủ Mỹ triển khai chương trình ưu đãi nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất polysilicon và các sản phẩm liên quan tại Mỹ. Các doanh nghiệp cam kết đầu tư và đưa hoạt động sản xuất về Mỹ cũng có thể được miễn, giảm thuế quan.

Những doanh nghiệp được chính quyền chấp thuận kế hoạch đưa sản xuất về Mỹ có thể nhập khẩu một số thiết bị và nguyên liệu đầu vào cần thiết mà không phải chịu mức thuế quan mới.

Việc lùi thời điểm áp thuế đến ngày 4/12 gây bất lợi cho các nhà sản xuất Mỹ. Các doanh nghiệp cảnh báo khoảng thời gian này sẽ tạo điều kiện để các nhà phát triển năng lượng tái tạo tăng nhập khẩu thiết bị giá rẻ và tích trữ hàng hóa trước khi thuế quan có hiệu lực.

Tuy nhiên, sắc lệnh cho biết chính quyền sẽ giám sát chặt chẽ hoạt động thương mại và hạn chế nhập khẩu đối với những doanh nghiệp bị phát hiện tích trữ polysilicon hoặc các sản phẩm làm từ vật liệu này.

Quyết định của ông Trump nhận được sự hoan nghênh từ các tổ chức và doanh nghiệp ủng hộ sản xuất trong nước.

“Lần đầu tiên, Mỹ bảo vệ toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời bằng một động thái duy nhất, đồng thời đưa ra ưu đãi cho những nhà sản xuất đầu tư tại đây. Quyết định này cũng đánh dấu bước tiến lớn trong việc củng cố chuỗi cung ứng bán dẫn trong nước. Đây chính là cách đưa một ngành công nghiệp trở lại Mỹ”, ông Jon Toomey, Chủ tịch Liên minh vì một nước Mỹ Thịnh vượng, nhận định với hãng tin Bloomberg.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA POLYSILICON

Polysilicon là silicon tinh thể đã qua tinh chế, gồm hai loại chính là loại dùng cho ngành điện tử và loại dùng cho ngành năng lượng mặt trời. 

Polysilicon dùng trong sản xuất linh kiện điện tử phải có độ tinh khiết cực cao. Đây là nguyên liệu đầu vào thiết yếu ở khâu đầu tiên của chuỗi sản xuất con chip. Các con chip làm từ vật liệu này được sử dụng trong nhiều sản phẩm, từ điện thoại thông minh và thiết bị y tế đến vũ khí dẫn đường chính xác và hệ thống điều khiển máy bay.

Trong khi đó, loại polysilicon dùng để sản xuất pin mặt trời có độ tinh khiết thấp hơn loại dùng trong ngành chip nhưng được sử dụng phổ biến hơn. Đây là nguyên liệu đầu vào quan trọng để sản xuất các tấm pin mặt trời.

Các biện pháp mới là kết quả cuộc điều tra được Bộ Thương mại Mỹ khởi động vào tháng 7 năm ngoái. Cuộc điều tra bao gồm cả polysilicon nguyên liệu và các sản phẩm làm từ vật liệu này, khiến một phần lớn chuỗi cung ứng có thể phải chịu thuế quan và những hạn chế nhập khẩu khác.

Đây là một trong nhiều cuộc điều tra được tiến hành theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, trong bối cảnh ông Trump tìm cách mở rộng năng lực sản xuất trong nước và đa dạng hóa chuỗi cung ứng của Mỹ.

Tổng thống Mỹ cũng đang tìm cách xây dựng lại hệ thống thuế quan toàn cầu sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ loạt thuế quan đối ứng được ông áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Các doanh nghiệp polysilicon tại Mỹ cho rằng sản xuất polysilicon dùng cho tấm pin năng lượng mặt trời trong nước không thể có lãi ở mức giá hiện nay nếu không được bảo vệ bằng các biện pháp thương mại.

Nhóm doanh nghiệp này đề nghị chính quyền tập trung áp dụng biện pháp đối với polysilicon có nguồn gốc từ hoặc liên quan đến Trung Quốc, nước đang thống trị nguồn cung toàn cầu. Theo họ, mức thuế quan cần đủ cao để hạn chế tác động từ tình trạng dư thừa công suất và việc các doanh nghiệp Trung Quốc bán polysilicon với giá thấp hơn chi phí sản xuất.

Các doanh nghiệp năng lượng mặt trời của Mỹ cũng cho rằng các công ty Trung Quốc đang chuyển hoạt động sản xuất sang nước thứ ba để né các mức thuế quan hiện hành của Mỹ.

Mỹ từng giữ vị trí hàng đầu thế giới về sản xuất polysilicon vào đầu và giữa những năm 2000. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Trung Quốc sau đó nhanh chóng vươn lên và đến cuối thập niên 2010 và thống trị hoạt động sản xuất polysilicon toàn cầu.