Nga vừa lần đầu nhập khẩu xăng từ Ấn Độ, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine làm gián đoạn hoạt động lọc dầu và khiến nguồn cung nhiên liệu trong nước thiếu hụt nghiêm trọng...

Theo công ty theo dõi dữ liệu hàng hóa Kpler, việc Moscow phải tìm nguồn cung từ một quốc gia xa xôi ở Nam Á cho thấy tình trạng khan hiếm xăng tại Nga đang trở nên nghiêm trọng. Lô hàng đầu tiên cập cảng Nga ngày 5/8 và có thể sẽ có thêm nhiều chuyến khác.

Lượng hàng trên do Nayara Energy, doanh nghiệp lọc dầu Ấn Độ được nhà sản xuất dầu lớn nhất Nga Rosneft PJSC hậu thuẫn, cung cấp. Nhiên liệu được vận chuyển qua nhiều chặng bằng các tàu có liên hệ với Nga, sang tải tại Ai Cập rồi tiếp tục hành trình tới Nga.

“Việc xăng Ấn Độ xuất hiện tại Nga là diễn biến đặc biệt đáng chú ý”, ông Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích trưởng tại Kpler, nhận định với hãng tin Bloomberg.

Theo ông Ritolia, bên cạnh nguồn nhập khẩu từ Belarus và các nước láng giềng, những lô xăng từ Ấn Độ cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng mất cân đối cung - cầu trong nước tại Nga. Việc các nhà máy lọc dầu trong nước giảm hoạt động cũng làm đảo lộn hoạt động thương mại nhiên liệu của Nga. Từ một nước thường xuyên xuất khẩu xăng, giờ đây Nga phải tìm mua mặt hàng này từ những thị trường xa như Ấn Độ.

Thị trường năng lượng toàn cầu hiện đang chịu tác động đồng thời từ hai cuộc xung đột lớn. Ukraine tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, trong khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông chưa hạ nhiệt.

Các đợt gián đoạn này khiến nguồn cung nhiên liệu toàn cầu thêm thắt chặt. Nga, vốn là nước xuất khẩu nhiên liệu, đã phải cấm xuất khẩu cả xăng và dầu diesel để ưu tiên nhu cầu trong nước.

Hoạt động lọc dầu của Nga sụt giảm mạnh sau hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine. Theo EA Analytics, nền tảng phân tích dữ liệu của hãng tư vấn năng lượng Energy Aspects, các nhà máy lọc dầu Nga chỉ xử lý khoảng 3,6 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 7, thấp hơn khoảng 1/3 so với mức thông thường vào thời điểm này các năm trước.

Ukraine tiếp tục tăng cường tấn công, đánh trúng 5 cơ sở lọc dầu trong tuần trước và ít nhất 2 cơ sở khác trong tuần này.

Kể từ khi bị Liên minh châu Âu (EU) trừng phạt vào tháng 7 năm ngoái, Nayara Energy phải sử dụng các tàu thuộc “đội tàu bóng tối” và chuyển hàng từ tàu này sang tàu khác trên biển để nhập dầu thô và xuất khẩu nhiên liệu. Nhà máy lọc dầu Vadinar của Nayara, nằm trên bờ biển phía Tây Ấn Độ với công suất 400.000 thùng/ngày, cũng cần tìm thêm thị trường xuất khẩu. Hindustan Petroleum, một khách hàng chủ chốt của Nayara, gần đây đã tăng sản lượng nhiên liệu tự sản xuất tại khu vực này.

Theo dữ liệu theo dõi tàu do Bloomberg tổng hợp, ngày 18/6, tàu chở nhiên liệu Cyclone treo cờ Nga đã nhận 42.000 tấn xăng tại Vadinar, Ấn Độ. Con tàu này trước đây mang tên Agni. Ngày 6/7, lô xăng được chuyển sang tàu Garnet treo cờ Oman tại cảng Damietta, ven bờ Địa Trung Hải của Ai Cập. Garnet sau đó cập cảng Nga vào đầu tháng 8.

Nhiều lô xăng khác có thể đang trên đường tới Nga. Tàu Varg đã nhận gần 40.000 tấn xăng tại Vadinar ngày 6/7 và nhiều khả năng đã chuyển số nhiên liệu này cho một tàu khác tại Damietta vào cuối tháng 7. Kpler đưa ra nhận định này sau khi dữ liệu cho thấy độ chìm của tàu Varg thay đổi tại Damietta, dấu hiệu cho thấy con tàu đã chuyển bớt hàng sang một tàu khác.

Hoạt động chuyển tải giữa hai tàu, còn gọi là STS, thường được sử dụng để giúp từng tàu rút ngắn thời gian di chuyển.

Kpler cho rằng Beast có thể là tàu đã tiếp nhận lô xăng từ Varg, dù chưa thể xác nhận. Beast có mặt tại Damietta và thân tàu chìm sâu hơn trong nước trong hai ngày 30-31/7, dấu hiệu cho thấy tàu đã nhận thêm hàng.

Beast ban đầu khai báo điểm đến là cảng Tangier của Morocco. Tuy nhiên, tàu đã đi qua cảng này và hiện tiếp tục hướng về phía Bắc trên Đại Tây Dương, trong khi vẫn chở nguyên lô hàng.

Một tàu chở sản phẩm dầu khác là Photon, treo cờ Cameroon, cũng rời Vadinar ngày 13/7. Photon sau đó chuyển tải lô xăng cho tàu Talisman treo cờ Nga tại Damietta trong hai ngày 28-29/7.

Ngoại trừ Garnet, tất cả các tàu nói trên đều được cơ quan đăng kiểm Nga giám sát và chứng nhận về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn. Toàn bộ số tàu này đều nằm trong danh sách trừng phạt của EU, trong khi Garnet và Talisman cũng bị cả Mỹ áp lệnh trừng phạt.

“Điểm đến cuối cùng của Talisman và Beast vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, mô hình giao dịch mới cho thấy Damietta tiếp tục đóng vai trò là điểm chuyển tải, hỗ trợ vận chuyển xăng có nguồn gốc từ Ấn Độ vào các kênh nhập khẩu của Nga”, Kpler nhận định trong một báo cáo.