Giá thành sản xuất cao, chi phí đầu vào tăng và sức mua thiếu ổn định đang khiến người chăn nuôi trong nước khó duy trì lợi nhuận. Trong bối cảnh thịt nhập khẩu có lợi thế về giá, bài toán cạnh tranh không chỉ nằm ở thị trường mà còn ở năng suất và cách tổ chức sản xuất...

Ngành chăn nuôi Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, nhưng kết quả này chưa chuyển hóa thành lợi nhuận đồng đều cho người sản xuất. Giá lợn hơi giảm trong khi thức ăn chăn nuôi tăng giá, dịch bệnh và yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm làm phát sinh thêm chi phí. Đáng chú ý, thịt nhập khẩu giá thấp đang tạo thêm sức ép lên thị trường nội địa.

GIÁ THÀNH TRONG NƯỚC TẠO ÁP LỰC CẠNH TRANH

Ông Phạm Kim Đăng, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, ngành chăn nuôi tăng trưởng 4,98%, tổng sản lượng thịt hơi các loại đạt 6,83 triệu tấn, tăng 5% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi ước đạt 564 triệu USD, tăng 24,6%.

Tuy nhiên, sản lượng tăng không đồng nghĩa người nuôi có lãi. Khi nguồn cung trong nước tiếp tục mở rộng nhưng sức tiêu thụ không tăng tương ứng, giá bán tại trại chịu áp lực. Thịt nhập khẩu giá thấp càng khiến các cơ sở chăn nuôi phải tính toán lại chi phí và phương thức sản xuất.

Một trong những khó khăn lớn nhất là chi phí thức ăn chăn nuôi. Theo Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, thức ăn chiếm khoảng 70 - 75% giá thành. Chi phí nuôi một con lợn đạt trọng lượng 100 kg hiện vào khoảng 5,5 - 5,8 triệu đồng, tăng đáng kể so với mức khoảng 3,5 triệu đồng trước đây.

Minh chứng cho thực tế này, ông Phạm Trường Giang, Giám đốc Công ty TNHH Trang Linh, cho biết giá thức ăn chăn nuôi đã tăng khoảng 15 - 18% từ đầu năm 2026. Với đàn lợn khoảng 3.600 con nái và 46.000 con lợn thịt, doanh nghiệp tiêu thụ hơn 2.400 tấn thức ăn mỗi tháng. Riêng đợt tăng giá đầu tháng 10 khiến chi phí tăng thêm khoảng 1 tỷ đồng.

Để giảm áp lực tài chính, doanh nghiệp phải tính toán lại quy mô đàn, giảm tỷ lệ nuôi lợn thịt và xuất bán một phần lợn cai sữa. Với những hộ chăn nuôi nhỏ, khả năng điều chỉnh còn hạn chế hơn do thiếu vốn, khó đầu tư công nghệ và ít lợi thế khi mua nguyên liệu với số lượng lớn.

Trong khi chi phí tăng, giá bán lại giảm. Theo thông tin được ghi nhận tại thời điểm tháng 10, giá lợn hơi ở một số địa phương phổ biến khoảng 45.000 - 48.000 đồng/kg, có trường hợp lợn quá lứa chỉ bán được hơn 40.000 đồng/kg. Giá trứng gà công nghiệp xuất trại cũng được phản ánh thấp hơn giá thành, còn giá gà lông trắng xuất chuồng ở mức khoảng 29.000 đồng/kg, dưới chi phí sản xuất.

Áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu thể hiện rõ ở chênh lệch giá. Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, cho biết giá thành sản xuất lợn hơi tại Việt Nam khoảng 55.000 - 58.000 đồng/kg, trong khi tại Brazil khoảng 30.000 - 35.000 đồng/kg. Theo ông, khoảng cách này khiến sản phẩm trong nước khó cạnh tranh nếu chỉ dựa vào giá bán.

Số liệu nhập khẩu cũng cho thấy nguồn cung thịt ngoại ngày càng hiện diện lớn trên thị trường. Đơn cử số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu 595.700 tấn thịt và các sản phẩm từ thịt, tăng 11,4% về lượng so với cùng kỳ năm trước. Riêng thịt lợn tươi, ướp lạnh và đông lạnh đạt hơn 112.000 tấn, tăng 27,1%; giá nhập khẩu bình quân giảm mạnh.

Các chuyên gia nhận định, không hẳn diễn biến giảm giá trong nước là do thịt nhập khẩu. Còn theo ông Phạm Kim Đăng, tăng trưởng sản lượng chưa bảo đảm lợi nhuận cho mọi hộ chăn nuôi. Ông cho rằng nguồn cung tăng, sức mua, dịch bệnh, chi phí tuân thủ và tâm lý người tiêu dùng đều tác động đến thị trường.

GIẢM GIÁ THÀNH ĐỂ GIỮ SỨC CẠNH TRANH

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, để nâng sức cạnh tranh cần bắt đầu từ cải thiện giống, dinh dưỡng và quản lý đàn, đồng thời thúc đẩy sản xuất tập trung. Việc giảm chi phí nguyên liệu đầu vào, chủ động hơn nguồn nguyên liệu trong nước và tận dụng hợp lý phụ phẩm nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm làm thức ăn chăn nuôi cũng được đặt ra.

Công nghệ có thể giúp kiểm soát chi phí nếu được lựa chọn phù hợp với quy mô sản xuất. Tự động hóa chuồng trại, theo dõi sức khỏe vật nuôi, phát hiện sớm dịch bệnh và quản lý dữ liệu đàn có thể hạn chế hao hụt, sử dụng thức ăn hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đầu tư thiết bị đòi hỏi vốn và năng lực vận hành; với hộ nhỏ lẻ, việc tiếp cận công nghệ cần đi cùng liên kết sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật.

Cục Chăn nuôi và Thú y cũng đang đẩy mạnh số hóa dữ liệu ngành. Hiện nay, hơn 15.000 cơ sở chăn nuôi đã được cấp mã số. Cùng với cải cách thủ tục hành chính, dữ liệu được kỳ vọng góp phần minh bạch chuỗi sản xuất và hỗ trợ quản lý dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh công nghệ, liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi có vai trò quan trọng trong tổ chức nguồn cung, tiêu chuẩn chất lượng và đầu ra. Khi các khâu từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối được phối hợp chặt chẽ hơn, chi phí trung gian có cơ hội giảm và sản phẩm có thể đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Thịt nhập khẩu giá rẻ tạo sức ép cạnh tranh trực tiếp, nhưng thách thức dài hạn của ngành chăn nuôi trong nước là thu hẹp khoảng cách giá thành, kiểm soát dịch bệnh và nâng chất lượng sản phẩm. Khi sản lượng tiếp tục tăng, năng lực cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào việc người nuôi có thể sản xuất hiệu quả hơn, thay vì chỉ mở rộng đàn để tìm kiếm doanh thu.