AI washing - tình trạng doanh nghiệp viện cớ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sa thải nhân viên, theo nhà sáng lập OpenAI Sam Altman...

Tổng giám đốc điều hành OpenAI, Sam Altman, vừa lên tiếng cảnh báo về hiện tượng mà ông gọi là “rửa AI” (AI washing), chỉ tình trạng doanh nghiệp viện cớ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sa thải nhân viên. 

Không thể phủ nhận AI đang tạo ra những biến động sâu rộng trong môi trường làm việc, với mức độ tác động khác nhau tùy ngành nghề. Tuy nhiên, theo Sam Altman, không phải mọi thông báo cắt giảm nhân sự gần đây đều có nguyên nhân trực tiếp từ công nghệ này. Ông cho rằng một số công ty đã đổ lỗi cho AI như một cách hợp thức hóa việc tinh giản bộ máy.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Tác động AI tại Ấn Độ, Sam Altman nói: “Tôi không biết chính xác tỷ lệ là bao nhiêu, nhưng có tình trạng ‘rửa AI’. Người ta đổ lỗi cho AI về những đợt sa thải mà dù không có AI, họ vẫn sẽ làm. Đồng thời, thực sự AI cũng sẽ thay đổi một số công việc”.

Dù thừa nhận AI đang tác động đến thị trường lao động, người đứng đầu OpenAI vẫn bày tỏ sự lạc quan về dài hạn. Ông nhấn mạnh rằng cũng như các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, sự thay đổi này có thể làm biến mất một số vị trí, nhưng đồng thời sẽ tạo ra những công việc mới. Theo Sam Altman, trong vài năm tới, tác động thực sự của việc AI đảm nhận một phần công việc của con người sẽ dần hiện rõ.

Nhận định của ông được đưa ra trong bối cảnh một khảo sát gần đây đối với các giám đốc điều hành cho thấy bức tranh chưa như kỳ vọng. Khoảng 80% lãnh đạo được hỏi cho biết AI đến nay không tạo ra tác động đáng kể đến năng suất hoặc số lượng việc làm trong doanh nghiệp của họ. Kết quả này trái ngược với cảnh báo từ một số lãnh đạo công nghệ khác, trong đó có Mustafa Suleyman, người phụ trách mảng AI của Microsoft, từng dự báo AI có thể thay thế các công việc văn phòng trong vòng 18 tháng tới.

Thực tế tại một số tập đoàn lớn cũng cho thấy câu chuyện phức tạp hơn. Amazon đã cắt giảm khoảng 30.000 nhân sự khối văn phòng từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026. Ban đầu, lãnh đạo nhân sự liên hệ các quyết định này với quá trình chuyển đổi do AI thúc đẩy. Tuy nhiên, sau đó CEO Andy Jassy nhấn mạnh nguyên nhân chính là tình trạng tuyển dụng quá mức và bộ máy quản lý nhiều tầng nấc.

Tại Microsoft, hơn 15.000 nhân viên bị cắt giảm trong năm 2025, và các đợt sa thải thường được đặt trong bối cảnh chuyển dịch sang AI. Dù vậy, trong một bản ghi nhớ gửi nhân viên, CEO Satya Nadella thừa nhận tổng số lao động của công ty về cơ bản không thay đổi đáng kể, qua đó phần nào làm suy yếu lập luận toàn bộ việc cắt giảm hoàn toàn do AI thúc đẩy.

Tuy nhiên, trên mặt truyền thông và trong tâm lý thị trường, câu chuyện “AI khiến người lao động mất việc” lại đang lan rộng và được nhắc đến nhiều hơn so với các nguyên nhân khác như tái cấu trúc hay điều chỉnh chiến lược kinh doanh...