Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang tiếp tục khiến thép và các vật liệu thép giá rẻ tràn vào Nhật Bản, gây ảnh hưởng tới các ngành công nghiệp nội địa nước này...

Nhật Bản dự kiến mở rộng danh sách các mặt hàng áp thuế chống bán giá, theo đó bao gồm cả các mặt hàng được nhập khẩu qua quốc gia thứ ba.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang tiếp tục khiến thép và các vật liệu thép giá rẻ tràn vào Nhật Bản, gây ảnh hưởng tới các ngành công nghiệp nội địa nước này.

Hồi tháng 3, Tokyo áp đặt thuế chống bán phá giá tạm thời đối với than điện cực than chì của Trung Quốc, mặt hàng chủ yếu được dùng để nấu chảy sắt vụn trong lò hồ quan điện. Thuế quan khiến hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào Nhật giảm nhưng từ các quốc gia khác không có năng lực sản xuất điện cực lại tăng lên. Do đó, nhà chức trách Nhật Bản nhận định rằng có thể Trung Quốc đang xuất khẩu điện cực than chì qua các quốc gia thứ ba rồi từ đó xuất khẩu vào Nhật.

Theo tờ báo Nikkei Asia, thực tế cho thấy hàng hóa từ Trung Quốc qua các nước thứ ba - như Ấn Độ và một số nước Đông nam Á - vào Nhật Bản ngày càng gia tăng. Thép và các ngành công nghiệp hóa chất của Nhật đang kêu gọi Chính phủ có biện pháp để ngăn chặn tình trạng này.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công nhận thuế chống bán phá giá là một biện pháp nhằm ngăn chặn hàng nhập khẩu giá rẻ gây thiệt hại cho các ngành sản xuất trong nước. Nếu có thể chứng minh hàng hóa đó được xuất khẩu với mức giá thấp hơn một cách bất công so với giá bán hàng nội địa, chênh lệch này có thể được tính vào thuế quan.

Tuy nhiên, hiện tại, Nhật Bản và Indonesia là hai quốc gia duy nhất trong Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) không có hệ thống tự vệ khỏi hàng xuất khẩu gián tiếp.

Vào tháng 9, Bộ Tài chính Nhật Bản đã thành lập tổ công tác để xây dựng một hệ thống tự vệ như vậy. Trong cuộc họp đầu tiên vào ngày 10/9, tổ công tác đề xuất áp thuế quan với các quốc gia thứ ba có hành vi lách luật gây thiệt hại cho doanh nghiệp Nhật Bản. Hành vi lách luật được xác định thông qua việc đánh giá một vài yếu tố như hoạt động chế biến bổ sung hoặc đầu tư tại quốc gia thứ ba.

Theo các đề xuất này, thuế quan tăng lên với sản phẩm có 60% giá trị hoặc thành phần nhập khẩu trở lên đến từ quốc gia chịu thuế chống bán phá giá và nhập khẩu từ một quốc gia thứ ba vào Nhật.

Ngoài ra, nếu hoạt động chế biến gia tăng giá trị diễn ra 25% hoặc ít hơn tại một quốc gia thứ ba, thì sản phẩm đó có thể phải chịu thuế chống bán phá giá.

Hiện tại, Liên minh châu Âu (EU) cũng đang có hệ thống tự vệ với cách tính tương tự.

“Chúng ta cần tạo ra một hệ thống có thể ứng phó một cách linh hoạt bằng cách áp dụng một cách linh hoạt các mức thuế quan và cách diễn giải. Kể cả khi chúng ta đưa ra các quy tắc mới, đây vẫn có thể là một cuộc chiến không hồi kết trong việc tìm những lỗ hổng mới”, giáo sư Yoshinori Abe của Đại học Gakushuin University và cũng là người đứng đầu tổ công tác, nhận xét với Nikkei Asia.

Chính phủ Nhật dự kiến tiến hành trưng cầu ý kiến và đặt mục tiêu đưa vào thực thi các sửa đổi về thuế chống bán phá giá sớm nhất từ đầu năm 2026.