Theo các nghiên cứu bán lẻ tại Việt Nam, chi tiêu dịp Tết thường đóng góp khoảng 25 - 30% tổng doanh thu bán lẻ cả năm. Riêng ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) chiếm khoảng 20% doanh thu năm chỉ trong mùa Tết…

Tại TP.HCM và Hà Nội, sức mua Tết ước chiếm hơn 35% tổng nhu cầu cả nước. Đáng chú ý, khảo sát của Insight Asia cho thấy mỗi hộ gia đình thành thị chi tiêu trung bình khoảng 16,5 triệu đồng cho Tết. Trong đó khoảng 5,8 triệu đồng dành cho thực phẩm - đồ uống và 4,6 triệu đồng cho quà biếu. 

Còn theo báo cáo mới đây của Grab về xu hướng mua sắm Tết, 55% người được khảo sát cho biết họ bắt đầu mua sắm các mặt hàng thực phẩm từ 1 tháng trước Tết. Cùng với đó, 61% người dùng dự kiến chi tiêu nhiều hơn so với năm ngoái, và chi tiêu trung bình dự kiến là 7,4 triệu đồng. Các khoản chi tiêu chủ yếu bao gồm hàng hóa thực phẩm (chiếm 25%), quần áo phụ kiện (24%) và tiệc tùng họp mặt (23%).

Đáng chú ý, 49% người dùng tham gia khảo sát cho biết họ kết hợp giữa mua sắm trực tiếp (offline) và trực tuyến (online). Điều này phản ánh thực tế rằng ngày nay, các dịch vụ trực tuyến đã đi sâu vào hành vi tiêu dùng, mua sắm của người Việt. 

Đáp ứng nhu cầu, từ khoảng trước Tết Dương lịch, các sàn thương mại điện tử và hệ thống bán lẻ đồng loạt thay đổi giao diện, triển khai nhiều chương trình khuyến mại, miễn phí vận chuyển, tích điểm, lì xì đầu Xuân. Không khí mua sắm Tết vì thế được lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số.

Lợi thế dễ nhận thấy của mua sắm online là sự linh hoạt về thời gian và khả năng chủ động lựa chọn. Người tiêu dùng có thể xem mẫu mã, so sánh giá, tham khảo đánh giá của người mua trước, lựa chọn hình thức thanh toán phù hợp và nhận hàng tận nhà. Việc sắm Tết sớm trên các nền tảng trực tuyến cũng giúp giảm áp lực mua sắm dồn vào những ngày cận Tết.

Theo ghi nhận, sức mua hàng Tết online tập trung vào nhóm quần áo, thiết bị gia dụng, các sản phẩm dễ bảo quản, tiện làm quà biếu hoặc bày mâm cỗ… Đặc biệt, nhóm hàng quần áo, đồ khô và đặc sản vùng miền tiếp tục chiếm ưu thế. Các sản phẩm mới, lạ được nhiều người hỏi mua dù giá bán cao, như tôm đất khô Cà Mau. Sản phẩm này được người bán quảng cáo là “siêu VIP”, “hàng tuyển”, giá có khi tới 2,4 triệu đồng/kg.

Ở phân khúc bình dân, nhiều cửa hàng online chào bán tôm khô Cà Mau loại bình dân khoảng 110.000 đồng/gói, hoặc tôm khô 100 gram giá khoảng 65.000 đồng. Cùng với đó, cá khô một nắng, cá sặc khô đang được chào bán phổ biến từ 120.000 - 220.000 đồng/kg, tùy loại và độ tuyển chọn. Trong khi đó, mực khô loại vừa dao động khoảng 450.000 - 650.000 đồng/kg; còn mực tuyển, kích cỡ lớn có thể lên tới 800.000 đồng/kg...

Trên các kênh online, măng khô và nấm mộc nhĩ cũng được tìm mua nhiều dịp Tết. Măng khô rừng, măng Tây Bắc hiện được chào bán khoảng 180.000 - 450.000 đồng/kg, tùy loại và độ tuyển chọn. Trong khi đó, mộc nhĩ khô dao động từ 120.000 - 300.000 đồng/kg… Các mặt hàng “độc lạ” như măng mầm, thịt trâu gác bếp, táo mèo khô… cũng nhanh chóng trở thành từ khóa tìm kiếm phổ biến trên các nền tảng.

Theo các chủ shop bán hàng trên mạng xã hội, hình thức bán hàng qua livestream, video hậu trường không chỉ giúp minh bạch quy trình mà còn tạo sự gắn kết, khiến người mua sẵn sàng chi trả cao hơn cho sản phẩm được cho là “chất lượng thật”. Sức mua hàng qua bán livestream năm nay tăng khoảng 30 - 40% so với cùng kỳ năm ngoái, khách hàng chốt đơn khá nhanh. 

Ngay cả các doanh nghiệp sản xuất lớn cũng sôi nổi tiếp cận kênh mua sắm online. Đại diện Orion cho biết bên cạnh việc làm mới bao bì và tăng số lượng mã hàng, năm nay đơn vị này áp dụng cách tiếp cận mới với dòng bánh snack Tết được bổ sung bánh hình ngôi sao để người mua đếm số sao, quét mã QR trên bao bì và truy cập nền tảng AI xem vận may. Chỉ sau hơn một tháng triển khai, nền tảng đã ghi nhận hơn 50.000 lượt truy cập.

Tương tự, tại hệ thống Saigon Co.op, dịch vụ “Gắn kết tình thân – Tết xa thêm gần” cho phép khách hàng chọn giỏ quà tại bất kỳ điểm bán nào và giao đến mọi tỉnh, thành. Dịch vụ nhận đơn đến ngày 10/2 và giao hàng đến hết ngày 12/2. Với mặt hàng tín ngưỡng như nhang trầm, chị Nguyễn Lê Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Tân Nguyên, cho biết cũng nhận được sự quan tâm lớn trên các nền tảng online. Trung bình mỗi ngày đơn vị bán ra khoảng 1.000 đơn đi các tỉnh.

Thậm chí, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, không khó để tiếp cận những buổi livestream bán hoa, cây cảnh Tết. Từ hoa mai vàng, cúc mâm xôi, cúc vạn thọ đến các loại hoa lan, đào, quất… được các “nhà vườn online” giới thiệu trực tiếp, kèm theo tư vấn cách chăm sóc, bảo quản và vận chuyển. Không khí mua bán diễn ra sôi nổi không kém gì chợ hoa truyền thống.

Tại vựa cây giống Huyền Linh, tỉnh Vĩnh Long, không khí rất khẩn trương khi các đơn hàng liên tục được tiếp nhận, gửi đi khắp nơi, dù chưa đến cao điểm. Mùa Tết Ất Tỵ, nhà vườn này đã tiêu thụ trên 20.000 chậu cúc mâm xôi. Chị Hồ Thị Mộng Thơ, chủ vựa cây giống Huyền Linh cho biết: Gia đình đặt mục tiêu bán 30.000 chậu cúc mâm xôi trong mùa Tết Bính Ngọ, dự kiến tăng khoảng 10.000 chậu so với Tết Ất Tỵ.

"Hồi đầu nhiều người lo hoa giao xa bị hư hoặc sợ chợ hoa Tết truyền thống bị ảnh hưởng. Nhưng thực tế, bán online giúp nông dân tiêu thụ sớm, tránh rủi ro tồn hàng và bị ép giá," chị Thơ chia sẻ.

Theo bà Nguyễn Phương Nga, Giám đốc khối kinh doanh Công ty Nghiên cứu thị trường Numerator Việt Nam, năm nay, mức chi tiêu và hành vi của người mua thay đổi đáng kể. Thay vì mua sắm theo cảm tính hay vì sĩ diện, người tiêu dùng ưu tiên mua những sản phẩm thiết thực, có giá trị sử dụng rõ rệt cho bản thân và gia đình. Họ cũng chọn sản phẩm có tính tiện lợi. Họ muốn “mua nhanh, sử dụng dễ, tiết kiệm thời gian” nên thích tìm thông tin, đặt hàng online hơn.

Ông Nguyễn Viết Hồng, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP.HCM, lưu ý khi mua hàng Tết, người tiêu dùng cần lựa chọn kênh mua sắm, đặc biệt là khi mua thực phẩm, đặc sản và quà biếu. Nên chọn mua ở các kênh bán hàng uy tín, có địa chỉ, số điện thoại của người bán, có lịch sử giao dịch minh bạch và chính sách đổi trả cụ thể; không nên mua hàng chỉ dựa vào hình ảnh đẹp, lời quảng cáo hấp dẫn.