Thẩm định chính sách Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị phải xác định cụ thể tiêu chí, điều kiện áp dụng biện pháp trưng mua, trưng dụng đối với từng nhóm tài sản, đặc biệt là các loại tài sản mới, tài sản số, hệ thống thông tin và các tài sản có tính chất đặc thù...

Ngày 24/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã chủ trì Hội đồng thẩm định chính sách Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). 

Theo báo cáo tại cuộc họp, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản được Quốc hội thông qua vào ngày 3/6/2008 quy định Nhà nước chỉ thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản để đáp ứng yêu cầu về tài sản trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia mà các biện pháp huy động khác không đáp ứng được.

Trong gần 20 năm thi hành, biện pháp trưng mua chưa phát sinh, trong khi biện pháp trưng dụng chủ yếu chỉ được áp dụng trong thời kỳ phòng chống dịch bệnh Covid-19.

Đến nay, việc xây dựng luật sửa đổi là cần thiết nhằm đảm bảo phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và sự thay đổi của các luật liên quan về xác định các trường hợp trưng mua, trưng dụng.

Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất 5 nhóm chính sách trọng tâm gồm:

Chính sách 1: Hoàn thiện quy định về các trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản để quy phạm hóa Hiến pháp và thống nhất với các luật có liên quan đến trưng mua, trưng dụng tài sản.

Chính sách 2: Hoàn thiện quy định về các loại tài sản được trưng mua, trưng dụng để bảo đảm bao quát các loại tài sản trong thực tiễn nhằm huy động kịp thời nguồn lực về tài sản, đáp ứng nhu cầu của Nhà nước trong trường hợp thật cần thiết theo luật định.

Chính sách 3: Hoàn thiện quy định để tăng cường phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản.

Chính sách 4: Hoàn thiện quy định về xác định giá trưng mua, giá trị bồi thường khi trưng dụng tài sản nhằm bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đối với tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp.,

Chính sách 5: Hoàn thiện quy định về báo cáo, công khai, giám sát trách nhiệm giải trình và miễn trừ trách nhiệm khi thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị rà soát kỹ chính sách 1 nhằm bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và sự tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp yêu cầu làm rõ hơn mối quan hệ giữa cơ chế huy động tài sản theo quy định của các luật chuyên ngành với cơ chế trưng mua, trưng dụng tài sản. Phân định rõ phạm vi, điều kiện áp dụng và bản chất pháp lý của từng quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch, thuận lợi trong quá trình áp dụng pháp luật.

Đối với chính sách 2, ông Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị bổ sung, làm rõ mục tiêu chính sách theo hướng xác định cụ thể tiêu chí, điều kiện áp dụng biện pháp trưng mua, trưng dụng đối với từng nhóm tài sản, đặc biệt là các loại tài sản mới, tài sản số, hệ thống thông tin và các tài sản có tính chất đặc thù.

Việc xây dựng chính sách cần bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản của tổ chức, cá nhân, đồng thời tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Đối với chính sách 4 về xác định giá trưng mua và giá trị bồi thường khi trưng dụng tài sản, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu theo hướng bảo đảm nguyên tắc thị trường, phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Theo hứ trưởng Bộ Tư pháp, đây là nội dung tác động trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản nên cần được thiết kế chặt chẽ, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, tổ chức và cá nhân.