Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung cao độ, quyết liệt triển khai các giải pháp chống khai thác IUU, thực hiện nghiêm “5 không”, quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) trong năm 2026, gắn với phát triển ngành thủy sản bền vững...

Ngày 13/10/2026, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và 22 địa phương ven biển.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tại Phiên họp thứ 35 của Ban Chỉ đạo về chống khai thác IUU ngày 28/7/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo đã giao các bộ, ngành và địa phương thực hiện 22 nhiệm vụ. Đến nay, có 5 nhiệm vụ đã hoàn thành, 15 nhiệm vụ thường xuyên tiếp tục được duy trì và 2 nhiệm vụ theo tiến độ đang triển khai.

QUẢN LÝ NGHỀ CÁ DỰA TRÊN DỮ LIỆU

Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết chuyển biến nổi bật trong công tác chống khai thác IUU là phương thức điều hành, quản lý từng bước dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình. Dữ liệu về đội tàu, thiết bị giám sát hành trình (VMS), tàu rời và cập cảng, sản lượng bốc dỡ, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và xử lý vi phạm đang từng bước được kết nối, đối soát nhằm phát hiện bất thường, xác định trách nhiệm và theo dõi kết quả xử lý.

Hệ thống eCDT đã được triển khai tại 141 cảng cá, bến cá, hỗ trợ cập nhật dữ liệu từng chuyến biển theo thời gian thực. Việc cấp giấy biên nhận thủy sản bốc dỡ qua cảng, giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc được số hóa. Chuỗi dữ liệu truy xuất từng bước kết nối từ tàu cá, hoạt động khai thác, sản lượng bốc dỡ đến doanh nghiệp và lô hàng, góp phần nâng cao khả năng kiểm soát nguồn gốc thủy sản.

Sau đợt thanh tra lần thứ 5, EC đưa ra 38 khuyến nghị cần khắc phục. Đến ngày 30/9/2026, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ và có kết quả kiểm chứng đối với 31 khuyến nghị; 5 khuyến nghị đang tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình và 2 khuyến nghị được trao đổi, làm rõ với EC do còn nội dung chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn và hệ thống pháp luật Việt Nam.

Các địa phương tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, lập danh sách và kiểm soát những tàu hết hạn giấy phép, hoặc không đủ điều kiện khai thác. Hiện có 1.247 tàu đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng tồn tại cần xác minh, kiểm soát; 5.586 tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động và 2.961 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm IUU.

Trong tổng số 27.520 tàu cá từ 15 m trở lên, có 27.238 tàu đã lắp thiết bị VMS. Tình trạng mất kết nối đã giảm so với trước, trong khi 1.773 tàu tạm ngừng dịch vụ truyền dữ liệu VMS được lập danh sách, cập nhật để theo dõi, kiểm soát.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống pháp luật về thủy sản cơ bản đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và phù hợp với pháp luật quốc tế. Bộ đang tiếp tục nghiên cứu, đánh giá các nội dung khuyến nghị còn vướng mắc để đề xuất biện pháp quản lý phù hợp.

Chuẩn bị cho đợt thanh tra lần thứ 6 của EC, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các bộ, ngành và địa phương chuyển quyết tâm chính trị thành kết quả thực thi cụ thể, thực chất, xử lý dứt điểm những điểm nghẽn còn lại. Mục tiêu là gỡ cảnh báo “thẻ vàng” trong năm 2026, đồng thời xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm, hiệu quả và phát triển bền vững.

 TỔNG RÀ SOÁT, CẬP NHẬT 100% DỮ LIỆU TÀU CÁ

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho biết đến tháng 9/2026, thành phố có 385 tàu không đủ điều kiện hoạt động, chủ yếu do vướng mắc về đăng kiểm, giấy phép khai thác hoặc chậm hoàn thiện thủ tục. Thành phố triển khai đồng bộ các biện pháp xác định tình trạng từng tàu, kiểm soát trực tiếp tại nơi neo đậu và giao trách nhiệm cụ thể cho chính quyền cơ sở, lực lượng chức năng. Đến nay, 100% số tàu này đã được neo chốt tại các vị trí có tọa độ và hình ảnh.

Về phía tỉnh Quảng Ninh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Công cho biết địa phương đã hoàn thành quản lý thống nhất trên 4.160 tàu cá từ 6 m trở lên, cập nhật đầy đủ trên hệ thống VNFishbase. Tuy nhiên, địa phương xác định cần tiếp tục kiểm tra trách nhiệm thực thi tại cơ sở, nâng cao hiệu quả phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm kịp thời, dứt điểm.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhận định chuyển biến căn bản là công tác quản lý đã chuyển từ hồ sơ thủ công sang quản trị bằng dữ liệu, bước đầu hình thành công cụ điều hành trên phạm vi toàn quốc và theo dõi được trạng thái từng tàu cá.

Số tàu cá Việt Nam vi phạm, bị nước ngoài bắt giữ giảm từ 65 tàu năm 2023 xuống 58 tàu năm 2024, 35 tàu năm 2025 và 13 tàu trong 9 tháng năm 2026.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh không được chủ quan trong quá trình thực hiện 38 khuyến nghị của EC. Một số địa phương chưa thể hiện quyết tâm thực sự; tình trạng tàu đã xóa đăng ký, không đủ điều kiện nhưng vẫn hoạt động còn xảy ra; việc cập nhật dữ liệu VNFishbase tại một số nơi còn chậm.

Để khắc phục triệt để tình trạng này, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định nhiệm vụ gỡ “thẻ vàng” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến cuối năm, đồng thời thực hiện nghiêm “5 không”: không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động; không để vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS) kéo dài mà không được xử lý triệt để; không để lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai lệch với dữ liệu và hồ sơ thực tế.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương thành lập nhóm đầu mối thường xuyên tiếp nhận, trao đổi, làm rõ các vấn đề với EC.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ đội Biên phòng phối hợp với cảng cá kiểm soát tàu xuất, nhập bến, duy trì lực lượng tại các vùng biển giáp ranh, chồng lấn. Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Hải quan siết chặt kiểm tra hàng thủy sản xuất khẩu, nhập khẩu. Bộ Công an quyết liệt xử lý hình sự hành vi gian lận nguồn gốc thủy sản, tổ chức đưa tàu đi khai thác trái phép.

Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao cần phối hợp, chủ động cung cấp thông tin qua các kênh ngoại giao và hệ thống tham tán thương mại tại châu Âu, giúp EC ghi nhận tinh thần cầu thị và kết quả chống khai thác IUU của Việt Nam.

Đối với các địa phương ven biển, Phó Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện. Các địa phương cần huy động lực lượng công an, quân đội ở cơ sở phối hợp tổng rà soát, hoàn thành cập nhật dữ liệu, đồng thời kiểm soát thực tế để chấm dứt tình trạng tàu không đủ điều kiện vẫn hoạt động.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chống khai thác IUU không chỉ nhằm ngăn chặn, xử lý vi phạm mà còn phải tạo điều kiện để ngư dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, làm giàu từ biển thông qua thúc đẩy công nghiệp chế biến, nuôi trồng thủy sản, bảo vệ nguồn lợi và mở rộng thị trường tiêu thụ.