Trung Quốc đang đẩy mạnh tự động hóa, áp dụng công nghệ robot vào các lĩnh vực khác nhau...

Một trong những lĩnh vực ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn nhất từ xu hướng này là giao hàng, với khoảng 700.000 nhân viên giao hàng của một trong những công ty thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc có thể bị thay thế bởi robot trong tương lai gần - theo cảnh báo của người đứng đầu công ty này.

Ông Richard Liu, người sáng lập kiêm Chủ tịch của JD.com, cho rằng các nhân viên giao hàng của công ty "sớm hay muộn" cũng sẽ bị thay thế bởi robot. Phát biểu tại diễn đàn CEO trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Thẩm Quyến ngày 22/6, ông Liu nhấn mạnh rằng công ty đã ký hợp đồng với khoảng 120 trường nghề để đào tạo lại đội ngũ nhân viên giao hàng cho các công việc mới như sửa chữa và bảo trì robot.

Tờ báo Financial Times dẫn lời ông Liu: "Trong tương lai, khi robot làm công việc giao hàng, sẽ đến một ngày mà các nhân viên giao hàng về cơ bản là không còn cần thiết nữa. Chắc chắn sẽ là robot giao hàng. Nhưng tôi thực sự không muốn 700.000 anh em của chúng tôi phải chịu cảnh không có bữa ăn, không có việc làm”.

Ông Liu không đưa ra dự báo về một mốc thời gian cụ thể khi việc giao hàng bằng robot trở nên phổ biến ở Trung Quốc. Tuy nhiên, một số dự án thí điểm đã được triển khai, bao gồm robot giao thức ăn tại sân bay ở Thẩm Quyến và các robot khác có thể đi tàu điện ngầm để bổ sung hàng hóa cho các cửa hàng tiện lợi - theo truyền thông nước này.

Sự phát triển của robot đặt ra nhiều thách thức đối với thị trường lao động Trung Quốc, đặc biệt là đối với những người lao động dễ bị tổn thương nhất trong nền kinh tế.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Hình thức việc làm mới của Trung Quốc, số lượng "lao động tự do" - những người làm việc tạm thời chủ yếu trong các công việc lao động chân tay như công nhân nhà máy, tài xế xe công nghệ hoặc giao hàng - sẽ đạt 320 triệu người trong năm nay, so với 200 triệu người cách đây 5 năm. Lao động tự do chiếm khoảng 40% tổng số lao động đô thị ở Trung Quốc.

Mối đe dọa từ robot đối với các công việc lao động chân tay - và đối với các vị trí văn phòng từ trí tuệ nhân tạo (AI) - xuất hiện trong bối cảnh Chính phủ Trung Quốc báo cáo tỷ lệ thất nghiệp ở lao động trẻ ở mức 16,3% trong tháng 4 năm nay.

Ông Liu cho rằng các công việc sửa chữa robot sẽ trở nên phổ biến "bởi vì robot là máy móc... chúng sẽ luôn có lúc gặp sự cố". Ông nhấn mạnh rằng công nghệ nên "làm cho cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn" và công việc của con người trở nên "thú vị hơn", thay vì "lấy đi quyền làm việc của con người".

Trung Quốc ưu tiên các công nghệ tiên tiến như robot trong kế hoạch 5 năm tới - theo tài liệu chính sách hàng đầu đã được phê duyệt chính thức vào tháng 3 năm nay.

Kế hoạch của Trung Quốc đặt "robot vào trung tâm của hệ thống công nghiệp hiện đại. Mục tiêu là chuyển hướng nghiên cứu AI của nước này sang các ứng dụng vật lý với robot là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế " - theo Liên đoàn Robot Quốc tế.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã nỗ lực trấn an người lao động tự do bằng các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ.

Hồi tháng 3, ông Wang Xiaoping - Bộ trưởng Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc - cho biết Chính phủ nước này đang "tìm các phương án hiệu quả" để mở rộng các lĩnh vực như bảo hiểm xã hội cho lao động tự do. Chính phủ cũng đang theo dõi sự xuất hiện của "các nghề nghiệp và công việc mới như huấn luyện viên trí tuệ nhân tạo và phi công drone".

JD.com là một trong những nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất Trung Quốc, cạnh tranh mạnh mẽ với các đối thủ đồng hương như Alibaba và Meituan, đồng thời vận hành nền tảng Joybuy tại Anh, Pháp, Đức và các quốc gia châu Âu khác. Công ty đã niêm yết trên Nasdaq vào năm 2014 và có một đợt niêm yết thứ cấp tại Hồng Kông.

Tháng 5 vừa qua, Ủy ban châu Âu (EC) đã mở một cuộc điều tra sâu rộng về trợ cấp nước ngoài trong vụ JD.com đề xuất mua lại nhà bán lẻ điện tử Ceconomy của Đức với giá 2,2 tỷ euro. Động thái này của EC cho thấy Liên minh châu Âu (EU) đang có lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc.