Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030...

Từ góc độ của một người làm trong ngành lâu năm, ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam ước tính lĩnh vực sáng tạo nội dung hiện có thể đã đóng góp khoảng 5% GDP, dù chưa được thống kê và đánh giá đầy đủ như một ngành kinh tế độc lập. 

CẦN CHÍNH SÁCH THUẬN LỢI CHO HÀNG TRIỆU NHÀ SÁNG TẠO NỘI DUNG 

Chia sẻ tại buổi đối thoại trong khuôn khổ Lễ trao Giải thưởng Sáng tạo Nội dung số Việt Nam 2026 (VCA 2026) do Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) tổ chức ngày 26/8, ông Thanh cho biết trước đây văn hóa thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ nâng cao đời sống tinh thần, với vai trò quản lý và hỗ trợ của Nhà nước, nên chưa được coi là một ngành kinh tế đúng nghĩa. 

Vì vậy, các doanh nghiệp, doanh nhân và sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa chưa nhận được sự quan tâm, đầu tư và các điều kiện phát triển tương xứng. 

Nhưng với Nghị quyết 80 và kỳ vọng từ Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam cho rằng đây sẽ là động lực để hình thành và phát triển các doanh nghiệp, doanh nhân cũng như sản phẩm trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. 

Theo Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam, hầu hết các ngành kinh tế đều đã có luật điều chỉnh tương đối rõ ràng. Trong khi đó, với cộng đồng sáng tạo, dù quy mô hoạt động ngày càng lớn, đóng góp kinh tế vẫn chưa được tổng hợp và đo lường đầy đủ. Vị chuyên gia ước tính lĩnh vực sáng tạo nội dung có thể đã đóng góp khoảng 5% GDP, dù chưa thể tính toán đầy đủ. 

Ông dẫn chứng, một video về một bài hát có thể nhanh chóng tiếp cận hàng triệu người xem và tạo ra giá trị kinh tế lớn. Một câu chuyện về một sản phẩm, một địa phương hay một bộ phim ngắn cũng có thể tạo sức hút, góp phần đưa hàng triệu du khách đến một điểm đến.

Ông kỳ vọng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ tạo ra cơ chế để hàng triệu nhà sáng tạo nội dung trên các nền tảng số có thể tham gia vào ngành một cách thuận lợi, thay vì phải đáp ứng những cơ chế quá phức tạp về vốn, sở hữu hay tổ chức.

Song, ông cũng bày tỏ quan ngại về trường hợp ngược lại, rằng  luật sau khi ban hành có thể tạo thêm những ràng buộc khiến các nhóm nhỏ không thể tham gia vào công nghiệp văn hóa. 

Trong khi hiện nay, khoảng 99% hoạt động sáng tạo được thực hiện bởi những nhóm nhỏ. Nếu chính sách không được thiết kế phù hợp, thị trường có nguy cơ chỉ còn một số ít doanh nghiệp lớn, trong khi hàng trăm nghìn nhóm sáng tạo nhỏ không còn đủ điều kiện để tiếp tục hoạt động. 

TÀI SẢN TRÍ TUỆ CHƯA ĐƯỢC KHAI THÁC HẾT TIỀM NĂNG 

Trong khi đó, luật sư Trần Thị Tám, Giám đốc Công ty Luật IP Com Việt Nam, cho rằng Việt Nam đã bàn về công nghiệp sáng tạo, công nghiệp văn hóa trong hơn một thập kỷ, thậm chí gần hai thập kỷ. Nhưng một trong những điều kiện nền tảng để các ngành này phát triển là bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Nói về Nghị quyết 80, bà Tám đánh giá mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP là một con số tham vọng.

Và để đánh giá khả năng đạt được mục tiêu này cần có phương pháp đo lường thống nhất.  Tuy nhiên, mặc dù trước đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã có các báo cáo về doanh thu của ngành công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, theo chuyên gia, Việt Nam vẫn chưa có hệ thống tiêu chí đủ rõ ràng để xác định quy mô doanh thu và mức đóng góp của toàn ngành.

“Tôi rất mong Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ có những quy định cụ thể về vấn đề này. Nếu chưa thể quy định trực tiếp trong luật thì ít nhất các văn bản hướng dẫn thi hành cũng phải làm rõ cách thức đo lường, xác định đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP và cơ chế liên kết giữa các ngành”, bà nói.

Một vấn đề khác được bà Tám nhấn mạnh là phát triển và khai thác giá trị của quyền sở hữu trí tuệ, tài sản trí tuệ.

Theo bà, cả Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đều có những quy định liên quan đến việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ như một loại tài sản bảo đảm. Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 cùng một số quy định có hiệu lực từ năm 2026 đã mở rộng khả năng định giá tài sản trí tuệ, ghi nhận tài sản này trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp và sử dụng làm tài sản bảo đảm để vay vốn ngân hàng.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc triển khai vẫn gặp không ít khó khăn do thiếu các hướng dẫn cụ thể.

Bà Tám cho biết khi tư vấn cho doanh nghiệp, trong đó có cả những công ty đại chúng, doanh nghiệp niêm yết có giá trị thị trường lớn, nhiều đơn vị rất mong muốn được ghi nhận tài sản trí tuệ trên báo cáo tài chính. Điều này không chỉ giúp phản ánh đầy đủ hơn giá trị doanh nghiệp mà còn cho phép doanh nghiệp chứng minh với cổ đông rằng các hoạt động nghiên cứu, phát triển, đổi mới sáng tạo đang thực sự tạo ra tài sản và giá trị kinh tế.

Tuy nhiên, các quy định và hướng dẫn để doanh nghiệp cũng như đơn vị tư vấn biết cách định giá, ghi nhận và quản lý tài sản trí tuệ vẫn chưa đầy đủ.

Vì vậy, theo bà Tám, kỳ vọng lớn của cộng đồng doanh nghiệp khi một luật mới được ban hành không chỉ nằm ở những quy định trong luật, mà còn ở một hệ thống văn bản hướng dẫn đồng bộ, đủ rõ để có thể triển khai trên thực tế.

Mục tiêu cuối cùng là giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hơn rằng hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo không chỉ tạo ra giá trị về công nghệ hay sản phẩm, mà còn có thể hình thành những tài sản trí tuệ có giá trị kinh tế, được định giá, ghi nhận và khai thác. Qua đó, doanh nghiệp có thể chứng minh với thị trường và cổ đông về hiệu quả của hoạt động đổi mới sáng tạo, đồng thời biến tài sản trí tuệ thành một nguồn lực thực sự cho tăng trưởng.

Giải thưởng VCA 2026 là mùa giải thứ 3 VCA được tổ chức với nhiều đổi mới về hạng mục giải thưởng, tiêu chí xét giải và quy trình chấm giải thưởng. 

Tiến sĩ Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, cho biết: "Mỗi tác phẩm được tôn vinh không chỉ là một sản phẩm giải trí chất lượng, mà còn đóng vai trò như một 'đại sứ văn hóa số' — vừa lan tỏa các giá trị nhân văn sâu sắc cho cộng đồng, vừa nâng cao sức mạnh mềm và đưa hình ảnh Việt Nam vươn xa trên không gian số toàn cầu”.

Trong những năm tới, DCCA sẽ tập trung nâng cao năng lực phát triển các dự án sáng tạo số có giá trị thương mại; đồng thời thúc đẩy sự kết nối và chia sẻ giữa các cộng đồng chuyên môn, hướng tới việc từng bước kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa số lành mạnh, bền vững và phù hợp với định hướng phát triển chung.