Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt trung bình 1,3-2,1 tỷ USD/phiên giai đoạn 2026-2030 nếu kế hoạch nâng hạng đến 2030 thành công

FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng Việt Nam từ Frontier lên Secondary Emerging là một sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực cải cách của cơ quan quản lý Việt Nam trong tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán trong suốt thời gian qua, Chứng khoán BSC nhấn mạnh khi cập nhật về nâng hạng chứng khoán và làn sóng IPO.

Theo BSC, đây là thông báo tích cực về tiến trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam mặc dù thông báo chi tiết lộ trình chuyển chi tiết sẽ cần thời gian để FTSE đánh giá và công bố dự kiến vào thời điểm tháng 03/2026 – sau khi cơ quan quản lý Việt Nam giải quyết được vấn đề về khả năng tiếp cận của các công ty môi giới toàn cầu (global brokers).

Năm 2024 theo nhận định của Ngân hàng thế giới (WB) nếu thị trường chứng khoán Việt Nam nâng hạng thành công có thể thu hút nguồn vốn mới lên đến 25 tỷ USD. Mặt khác, giá trị giao dịch tại thị trường Ả-rập-Xê-út tăng trên 20 lần tại thời điểm trước khi nâng hạng lên thị trường mới nổi và sau khi được nâng hạng giá trị giao dịch còn cao hơn.

Tuy nhiên, thị trường chứng khoán còn động lực tăng trưởng hay không còn phụ thuộc vào bối cảnh từng giai đoạn (chính sách tiền tệ, chính sách tài khoản, tăng trưởng EPS…) và các cải cách từng quốc gia thực hiện.

"Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt trung bình 1,3-2,1 tỷ USD/phiên giai đoạn 2026-2030 nếu kế hoạch nâng hạng đến 2030 thành công", BSC kỳ vọng.

Đối với làn sóng IPO, theo BSC, kể từ 2000 - 2024 thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận 02 làn sóng IPO diễn ra trong thời gian (2007-2009) và (2017-2018) với sự tham gia mạnh mẽ của khối Doanh nghiệp Nhà nước và Doanh nghiệp tư nhân. Nhóm Doanh nghiệp Nhà nước cũng tham gia tích cực trong cả 2 làn sóng, tuy nhiên kể từ 2019 đến nay, nhóm doanh nghiệp Nhà nước hầu như vắng bóng trong hoạt động IPO.

Hoạt động IPO chủ yếu diễn ra trên các doanh nghiệp niêm yết/Đăng ký kinh doanh: Làn sóng IPO lần đầu tiên (2007-2009) có sự phân bố đồng đều ở hầu hết các nhóm ngành với vai trò chủ đạo ở nhóm doanh nghiệp Nhà nước, tuy nhiên bước sang làn sóng thứ 2 khối doanh nghiệp tư nhân đóng góp các thương vụ lớn với giá trị IPO tập trung chủ yếu ở nhóm ngành: Bất động sản và Ngân hàng.

Thị trường OTC+PRIVATE có hoạt động IPO nhưng quy mô không đáng kể. Năm 2007 ghi nhận thương vụ IPO đang chú ý của Công ty Tài chính Dầu khí (PVFC), tuy nhiên sau đó PVFC hợp nhất cùng Western Bank để thành lập PVCombank vào 2013 và thực hiện hủy niêm yết PVFC. Đến nay PVCombank đang được ghi nhận ở thị trường OTC và chưa có kế hoạch rõ ràng cho việc đăng ký giao dịch/niêm yết trong tương lai.

Năm 2014 bắt đầu khởi đầu cho chu kỳ IPO thứ 2 với quy mô tăng mạnh so với năm 2013. Đỉnh điểm của làn sóng IPO này rơi vào năm 2017-2018 với tổng giá trị IPO được ghi nhận là 105,924 tỷ đồng, trong đó năm 2018 ghi nhận 73,549 tỷ đồng với quy mô tập trung ở nhóm Doanh nghiệp tư nhân (54,082 tỷ đồng) và Doanh nghiệp Nhà nước ghi nhận 19,467 tỷ đồng - con số cao kỷ lục thứ 2 trong lịch sử của nhóm Doanh nghiệp Nhà nước kể từ là sóng IPO lần 1 (giai đoạn 2007 – 2009).

Làn sóng IPO thứ 3 đang diễn ra với nhiều yếu tố ủng hộ: Chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, FTSE nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, Cải cách toàn diện của cơ quan quản lý.

Theo nhận định của Deloitte, việc FTSE Russell nâng hạng thành công lên "thị trường mới nổi thứ cấp" có thể mở ra cơ hội thu hút dòng vốn lên tới 6 tỷ USD, thúc đẩy chiều sâu thị trường và nhu cầu IPO trong tương lai. Tính đến ngày 14/11/2025 Việt Nam ghi nhận thương vụ IPO lớn từ Công ty chứng khoán Techcombank và VPBank với tổng giá trị IPO đạt ~ 1 tỷ USD.

Hoạt động đấu giá trên thị trường chứng khoán Việt Nam cũng ghi nhận tín hiệu tích cực trong 02 giai đoạn: Giai đoạn 1 từ 2006 – 2008 và Giai đoạn 2 khởi động từ 2014 và kéo dài đến 2018 trùng thời điểm các làn sóng IPO diễn ra trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hoạt động đấu giá phần lớn được các doanh nghiệp Nhà nước sử dụng ở 03 phương thức: Chào bán cổ phần hóa (IPO); Thoái vốn và Chào bán theo giấy phép Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước. Đấu giá bao gồm: Đấu giá cổ phần doanh nghiệp hoặc đấu giá quyền mua, trong đó giá trị tập trung chủ yếu ở hoạt động đấu giá cổ phần.

Giai đoạn 1 (2006 - 2008): số đợt đấu giá thành công cao đột biến vào 2006-2007. Đây cũng là giai đoạn ghi nhận làn sóng cổ phần hóa, thoái vốn, IPO của doanh nghiệp Nhà nước diễn ra mạnh mẽ “tạo hàng hóa” trên thị trường chứng khoán và cũng là thời điểm Luật Chứng khoán 2006 lần đầu tiên được ban hành – thị trường chứng khoán bước vào chu kỳ tăng giá lần đầu tiên trong lịch sử.

Giai đoạn 2 (2014 - 2018): Năm 2014 bắt đầu ghi nhận hoạt động đấu giá sôi động trở lại với 98 phiên đấu giá thành công, đến 2015 số phiên đấu giá đạt mức kỷ lục ở 140 phiên. Hoạt động đấu giá sôi động trở lại đến từ Quyết định 51/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng về thoái vốn, bán cổ phần và đăng ký giao dịch, niêm yết trên thị trường chứng khoán của doanh nghiệp Nhà nước.

2016 - 2018 ghi nhận số lượng phiên đấu giá giảm so với 2014 - 2015 nhưng giá trị đấu giá thành công lại ghi nhận ở mức cao đột biến với thương vụ thoái vốn lịch sử của Bộ Công Thương tại Sabeco cho ThaiBev với giá trị 109,972 tỷ VND.