Việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo hướng tới nhiệm vụ trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và tạo không gian phát triển mới cho các ngành kinh tế biển.

Sáng 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

CHUYỂN  SANG QUẢN TRỊ BIỂN HIỆN ĐẠI

Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết việc sửa đổi Luật là nhiệm vụ trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và tạo không gian phát triển mới cho các ngành kinh tế biển. Đồng thời, thể chế hóa chủ trương của Trung ương về phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Dự án Luật gồm 06 chương, 76 điều, tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý phân bổ sử dụng không gian biển; chuẩn hóa quyền và nghĩa vụ của người sử dụng khu vực biển.

Về cơ chế ưu đãi đặc thù và tài chính biển xanh, dự thảo đưa ra tiêu chí miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển; ưu tiên tiếp cận hạ tầng, dữ liệu số, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và tài chính biển xanh.

Về bảo vệ môi trường biển đặc thù và ứng phó sự cố, dự thảo chú trọng công tác phòng ngừa, quản lý rủi ro, giám sát cảnh báo, phục hồi sinh thái và xử lý ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế trách nhiệm bồi thường thiệt hại do ô nhiễm dầu, hóa chất và nội luật hóa các cam kết quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng biển ngoài quyền tài phán quốc gia.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan trực tiếp đến các Luật chuyên ngành để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Về quản lý và sử dụng không gian biển, Thường trực Ủy ban nhận thấy đây là nội dung mới, đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát, làm rõ một số nội dung như: phân bổ không gian biển, xử lý chồng lấn, xung đột và trách nhiệm quản lý; xác lập, ghi nhận quyền sử dụng khu vực biển; về đấu giá quyền sử dụng khu vực biển…

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu lần sửa đổi này phải thể hiện được bước chuyển tư duy đột phá, từ quản lý tài nguyên đơn thuần sang mô hình quản trị biển hiện đại. Trong đó, có 04 vấn đề trụ cột cốt lõi là pháp lý, quản trị, kinh tế biển và môi trường.

CẮT GIẢM CÁC ĐỐI TƯỢNG PHẢI THỰC HIỆN ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền và quyết định theo thẩm quyền. Cắt giảm các đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, đơn giản hoá hồ sơ nội dung và trình để thực hiện chuyển đổi đối tượng sang đăng ký môi trường.

Đồng thời chuyển đổi mạnh mẽ quản trị môi trường dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chính sách mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất. Bổ sung các quy định cập nhật dữ liệu và phát sinh thu gom vận chuyển tái chế xử lý.

Cùng với đó, tăng cường quản lý chất lượng môi trường; hoàn thiện quy định ứng phó với biến đổi khí hậu, chuyển từ giảm nhẹ sang quản lý phát thải khí nhà kính. Thực hiện kiểm kê khí nhà kính hàng năm.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Để hoàn thiện dự án Luật, Thường trực Ủy ban đề nghị thể chế hóa một số nhiệm vụ trọng tâm tại Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng; thể chế hóa trong Luật này yêu cầu “bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường” để bảo đảm nguồn lực cho bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh tình hình mới.

Cần định lượng hóa các tiêu chí nhạy cảm, thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp giấy phép môi trường, phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, chứng nhận Nhãn sinh thái để triệt tiêu không gian tùy tiện áp dụng pháp luật…