Một nghiên cứu mới đặt ra một câu hỏi khá hiển nhiên: liệu đồ uống bạn thường xuyên nạp vào cơ thể có thực sự ảnh hưởng đến thành phần cấu tạo cơ thể hay không?..

Một nghiên cứu gần đây, được công bố trên tạp chí European Journal of Nutrition, phát hiện rằng những người uống nhiều cà phê hơn thường có xu hướng sở hữu khối lượng cơ bắp lớn hơn và tổng lượng mỡ trong cơ thể thấp hơn - ngay cả khi chỉ số khối cơ thể (BMI) của họ tương đương nhau.

Nghiên cứu quan sát này đã phân tích dữ liệu từ 2.264 người tham gia, đều ở độ tuổi 46, thuộc một dự án nghiên cứu dài hạn tại Phần Lan. Các nhà nghiên cứu đã so sánh lượng cà phê tiêu thụ thông thường của người tham gia với các chỉ số về thành phần cơ thể, sức khỏe chuyển hóa và hormone giới tính.

Họ phát hiện rằng những người uống nhiều cà phê hơn thường có tổng lượng mỡ cơ thể thấp hơn, khối lượng cơ bắp cao hơn, và nồng độ axit amin chuỗi nhánh (BCAA) trong máu thấp hơn, dù chỉ số BMI của họ tương đương nhau. Nồng độ BCAA tăng cao trước đây cũng từng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 cao hơn.

Tuy nhiên, những phát hiện này đi kèm với một lưu ý quan trọng: vì đây là một nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional), nó chỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc tiêu thụ cà phê và thành phần cơ thể, chứ không thể chứng minh rằng chính cà phê là nguyên nhân gây ra những khác biệt đó, theo bà Jenny Finke, chuyên gia dinh dưỡng về sức khỏe chuyển hóa, chủ sở hữu phòng khám The Metabolic Dietitian. 

Bà Finke nhấn mạnh rằng dù những phát hiện này khá thú vị, chúng không đồng nghĩa với việc uống nhiều cà phê hơn sẽ giúp xây dựng cơ bắp hoặc giảm mỡ thừa trong cơ thể. "Nghiên cứu này mở ra một hướng thảo luận mới về cách cà phê có thể đóng vai trò nhất định đối với thành phần cơ thể và hormone giới tính," bà chia sẻ. Nghiên cứu này cũng "cho thấy sự cần thiết phải có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa".

VÌ SAO NGƯỜI UỐNG CÀ PHÊ CÓ THỂ CÓ NHIỀU CƠ BẮP HƠN VÀ ÍT MỠ THỪA HƠN?

Nghiên cứu phát hiện mối liên hệ giữa việc uống nhiều cà phê hơn và khối lượng cơ bắp lớn hơn, nhưng không chứng minh được rằng bản thân cà phê là nguyên nhân trực tiếp giúp xây dựng cơ bắp. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một vài giả thuyết có thể giúp lý giải mối liên hệ này.

Một khả năng liên quan đến tác động của caffeine đối với việc tập luyện thể chất. Theo bà Finke, caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng cường sự tỉnh táo và khiến hoạt động thể chất trở nên bớt mệt mỏi hơn. Điều này có thể giúp một số người tập luyện với cường độ cao hơn hoặc duy trì hiệu suất tập luyện lâu hơn, từ đó góp phần gia tăng khối lượng cơ bắp theo thời gian.

Các nghiên cứu trước đây cũng từng chỉ ra mối liên hệ tương tự: một nghiên cứu năm 2024 trên hơn 8.000 người trưởng thành phát hiện rằng lượng cà phê và caffeine tiêu thụ cao hơn có liên quan đến khối lượng cơ xương lớn hơn.

Cà phê cũng chứa axit chlorogenic - một hợp chất thực vật có thể ảnh hưởng đến các quá trình liên quan đến viêm, điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng, theo bà Finke. Về mặt lý thuyết, những tác động này có thể đóng vai trò nhất định đối với thành phần cơ thể, tuy nhiên hiện tại vẫn chưa có bằng chứng từ nghiên cứu này cho thấy những hợp chất này (hay bất kỳ hợp chất nào khác có trong cà phê) trực tiếp làm tăng khối lượng cơ bắp, bà giải thích thêm.

Chính những tác động tương tự đối với quá trình chuyển hóa cũng có thể phần nào lý giải vì sao người uống cà phê lại có lượng mỡ cơ thể thấp hơn. Caffeine có thể tạm thời làm tăng mức năng lượng tiêu hao - tức lượng năng lượng mà cơ thể sử dụng.

Nó cũng có thể làm tăng quá trình sinh nhiệt (thermogenesis - quá trình tạo nhiệt đòi hỏi tiêu tốn năng lượng) và quá trình oxy hóa chất béo (khi cơ thể phân giải lượng mỡ dự trữ để làm nhiên liệu), theo chuyên gia dinh dưỡng Briana Reamer. Kết hợp lại, những tác động này có thể làm tăng nhẹ lượng năng lượng (calo) mà cơ thể tiêu hao trong suốt cả ngày.

Các nghiên cứu trước đây cũng ủng hộ khả năng này. Một nghiên cứu phát hiện rằng những người trưởng thành tăng lượng cà phê tiêu thụ từ mức rất thấp lên mức vừa phải có sự giảm nhẹ về tổng lượng mỡ cơ thể, trong khi các nghiên cứu về di truyền học cũng từng liên hệ nồng độ caffeine lưu thông trong máu cao hơn với chỉ số BMI thấp hơn và nguy cơ béo phì thấp hơn.

Tuy vậy, bà Finke vẫn cảnh báo không nên xem cà phê như một chiến lược giảm cân. "Tôi vẫn muốn gọi đây là những tác động còn khá khiêm tốn, mới chỉ đang manh nha xuất hiện và đáng để quan tâm theo dõi, hơn là khuyến nghị cà phê như một 'trụ cột' chính trong kế hoạch giảm cân," bà chia sẻ.

Những gì bạn thêm vào ly cà phê của mình cũng có ý nghĩa quan trọng không kém. "Bản thân cà phê vẫn cung cấp caffeine và các hợp chất hoạt tính sinh học khác, dù bạn uống cà phê đen hay có thêm sữa, nhưng với tư cách là một chuyên gia dinh dưỡng, tôi luôn khuyến khích khách hàng của mình cân nhắc kỹ những gì họ thêm vào ly cà phê ngoài sữa," bà Finke chia sẻ.

Sữa có thể bổ sung thêm các dưỡng chất như protein và canxi, trong khi siro, kem tươi đánh bông và các chất tạo ngọt có thể bổ sung một lượng đáng kể đường và calo vào ly cà phê.

Vì vậy, dù những phát hiện này góp phần bổ sung thêm vào kho tài liệu nghiên cứu về lợi ích sức khỏe tiềm năng của cà phê, chúng không có nghĩa là cà phê là một "con đường tắt" để có thêm cơ bắp hoặc giảm bớt mỡ thừa. Ở thời điểm hiện tại, việc tập luyện thể chất đều đặn cùng một chế độ ăn uống cân bằng vẫn là những phương pháp đáng tin cậy nhất để duy trì sức khỏe cơ bắp và thành phần cơ thể lý tưởng.