Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh vừa ký quyết định thành lập Khu Thương mại tự do (Free Trade Zone – FTZ) gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ, tổng diện tích quy hoạch khoảng 4.174,35 ha, được chia thành 8 phân khu chức năng...

Đây là bước triển khai cụ thể cơ chế thí điểm theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội về phát triển TP. Hồ Chí Minh.

Theo Quyết định số 4560/QĐ-UBND ký ngày 23/7/2026, FTZ được phân thành 3 khu chức năng lớn với 8 phân khu có vị trí liền kề nhau. 

Trong đó, FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ có vị trí địa lý tại phường Tân Phước và phường Tân Hải, TP. Hồ Chí Minh, là một khối liền kề, được bao quanh bởi ranh giới tự nhiên là sông rạch, đường 991B và vịnh Gành Rái; cách trung tâm TP. Hồ Chí Minh khoảng 50 km về phía Tây Bắc, cách sân bay quốc tế Long Thành khoảng 25 km về phía Bắc. Có vị trí cụ thể như sau: Phía Bắc giáp: Rạch Ngã Tư, sông Mỏ Nhát, đường 991B; Phía Đông giáp: Rạch Tre; Phía Nam giáp: sông Rạng, Vàm Ông Bền, Vịnh Gành Rái; Phía Tây giáp: Sông Thị Vải.

QUY MÔ 8 PHÂN KHU CHỨC NĂNG

Quyết định cũng nêu rõ, FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ có quy mô khoảng 4.174,35 ha được phân làm 03 khu chức năng với 08 phân khu có vị trí liền kề.

Phân khu số 1: Khu bến cảng container hiện hữu, diện tích quy hoạch khoảng 305,03 ha. 

Phân khu số 2: Bến cảng container Cái Mép Hạ, diện tích quy hoạch khoảng 351,2 ha.

Phân khu số 3: Bến cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu, diện tích quy hoạch khoảng 780,66 ha

Phân khu số 4: Ga Cái Mép Hạ thuộc tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu, diện tích quy hoạch khoảng 30,63 ha.

Phân khu số 5: Cảng bến thủy nội địa, diện tích quy hoạch khoảng 311,89 ha.

Phân khu số 6: Khu nam Khu công nghiệp Cái Mép, diện tích quy hoạch khoảng 272,45 ha.

Phân khu số 7: Trung tâm logistics Cái Mép Hạ, diện tích quy hoạch khoảng 906,07 ha.

Phân khu số 8: Công nghiệp, đô thị và dịch vụ, diện tích quy hoạch khoảng 850,67 ha.

Theo Quyết định, FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ trở thành mô hình tiên phong, thí điểm và tích lũy kinh nghiệm với các thể chế vượt trội; môi trường đầu tư và thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế để thúc đẩy đổi mới thể chế; là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại, dịch vụ của TP. Hồ Chí Minh với khu vực và thế giới; là động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng phát triển TP. Hồ Chí Minh trở thành Trung tâm kinh tế biển trong khu vực Đông Nam Á; tạo không gian phát triển nhanh, bền vững, hội nhập cho Vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Đồng thời, FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ sẽ lấy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn làm trọng tâm và động lực phát triển gắn với trung tâm logistics xanh, cụm cảng biển và Cảng trung chuyển hàng hóa quốc tế đóng vai trò là đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua gắn kết chặt chẽ giữa Cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, Cảng trung chuyển Quốc tế Cần Giờ và Cảng hàng không quốc tế Long Thành; là trung tâm sản xuất xanh, xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, tích hợp công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường; là trung tâm đổi mới sáng tạo với cơ sở hạ tầng tích hợp, thông minh, hiện đại; là trung tâm thu hút nhân tài và trụ sở chính khu vực của các tập đoàn đa quốc gia về logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế.

Thành phố kỳ vọng FTZ sẽ trở thành mô hình tiên phong, thí điểm các thể chế vượt trội, môi trường đầu tư và thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại, dịch vụ của TP. Hồ Chí Minh với khu vực và thế giới. 

Về tổ chức hoạt động, FTZ được cơ cấu thành các khu chức năng gồm khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại - dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác theo quy định pháp luật. Các khu chức năng đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan sẽ được bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan theo quy định.

Về cơ chế quản lý, UBND TP. Hồ Chí Minh thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với FTZ theo quy định pháp luật về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế.

Đối với Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp Thành phố (HEPZA), bên cạnh chức năng, nhiệm vụ hiện có, được giao thực hiện thêm chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trực tiếp đối với FTZ. UBND TP. Hồ Chí Minh sẽ quyết định việc chuyển giao một số chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND Thành phố cho HEPZA.

LỘ TRÌNH BA GIAI ĐOẠN ĐẾN SAU NĂM 2035

Quyết định số 4560/QĐ-UBND cũng xác lập lộ trình phát triển FTZ theo ba giai đoạn.

Giai đoạn 2026-2030: Tập trung các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các phân Khu hiện hữu bao gồm các cảng biển, kho bãi và nhà máy trong Khu công nghiệp Cái Mép.

Kiện toàn bộ máy quản lý, vận hành, triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống nền tảng phần mềm quản lý, vận hành, giám sát toàn diện FTZ; ban hành Quy chế hoạt động của FTZ; đề xuất ban hành cơ chế ưu đãi đầu tư của các dự án đầu tư trong các khu chức năng thuộc FTZ; phát triển hạ tầng giao thông kết nối và triển khai công tác giải phóng mặt bằng, đảm bảo tiến độ triển khai nhanh chóng các phân khu; tổ chức triển khai lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết các khu chức năng và phân khu chức năng trong Khu; lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước để thực hiện dự án theo danh mục ưu tiên thu hút đầu tư. Tổ chức xúc tiến, thu hút đầu tư vào FTZ của Thành phố.

Giai đoạn 2031-2035: Đẩy mạnh phát triển FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ dựa trên nền tảng hạ tầng đã được thiết lập, các cơ chế ưu đãi nhằm thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư và tối ưu hóa việc sử dụng quỹ đất. Hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải có tính cạnh tranh cao trong khu vực, hình thành FTZ xanh. Đồng thời, tiếp tục triển khai các hạng mục đầu tư còn lại, hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động toàn bộ các khu chức năng thuộc Khu.

Giai đoạn sau năm 2035: Đạt mục tiêu đưa FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ là hạt nhân của Trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ, trở thành cảng trung chuyển lớn nhất cả nước, tầm cỡ khu vực Châu Á và quốc tế.

Về tổ chức thực hiện, quyết định phân công cụ thể trách nhiệm cho 17 nhóm cơ quan. Trong đó,  HEPZA là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp, chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai, quy chế hoạt động, chương trình xúc tiến đầu tư và nền tảng quản lý số cho Khu Thương mại tự do; đồng thời là đầu mối thẩm định, làm thủ tục cấp thị thực, thẻ tạm trú cho người nước ngoài thuộc diện ưu đãi theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15.

Sở Tài chính được giao tham mưu bố trí, phân bổ vốn đầu tư công cho hạ tầng kết nối đến ranh giới FTZ. Sở Nội vụ phối hợp kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế của Ban Quản lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường phụ trách các vấn đề đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Sở Xây dựng quản lý cảng, cảng thủy nội địa, hệ thống sông rạch, đồng thời thúc đẩy đầu tư ga đường sắt và hạ tầng kết nối. Sở Quy hoạch - Kiến trúc tham mưu điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung, quy hoạch tổng thể thành phố nếu cần.

Sở Công Thương hướng dẫn triển khai các cơ chế chuyên ngành về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, xuất nhập khẩu, logistics và thương mại điện tử xuyên biên giới. Sở Khoa học và Công nghệ phụ trách quy hoạch, đầu tư hạ tầng viễn thông và chuyển đổi số. Cơ quan Thuế Thành phố triển khai các chính sách ưu đãi thuế đặc thù. Chi cục Hải quan khu vực II là đầu mối tham mưu chỉ định hải quan khu vực quản lý; hải quan khu vực này sau đó chủ trì xây dựng quy trình giám sát theo mô hình "hải quan số", đồng thời trực tiếp thực thi kiểm tra, giám sát hàng hóa, phòng chống buôn lậu và vận chuyển trái phép qua biên giới.

Về an ninh - quốc phòng, Bộ Tư lệnh Thành phố, Bộ đội Biên phòng Thành phố và Công an Thành phố được giao xây dựng kế hoạch bảo đảm quốc phòng, an ninh gắn với phát triển FTZ, trong đó Công an Thành phố còn phối hợp xây dựng tiêu chí ưu đãi thị thực, thẻ tạm trú cho chuyên gia, nhà khoa học và lao động trình độ cao nước ngoài. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 chủ trì tham mưu quy định về quản lý hoạt động ngoại hối và thủ tục mở phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu vực này.

Ủy ban nhân dân phường Tân Phước và phường Tân Hải được giao chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư cho các dự án trên địa bàn, đồng thời phối hợp quản lý nhà nước về quy hoạch, xây dựng, đất đai, môi trường và an ninh trật tự trong FTZ