Robot AI hiện thân được trang bị kiến trúc điện tử hoàn toàn do Trung Quốc phát triển vừa được ra mắt, đánh dấu bước chuyển từ tự chủ các linh kiện then chốt sang làm chủ hệ thống nền tảng kết nối khả năng ra quyết định của AI với hành động trong thế giới vật lý...

Theo Thời báo Hoàn cầu (Trung Quốc), một robot AI hiện thân được trang bị kiến trúc điện tử hoàn toàn do Trung Quốc phát triển đã được giới thiệu tại thành phố Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc, miền Trung Trung Quốc. Theo các chuyên gia, bước tiến này không chỉ liên quan đến việc nội địa hóa các linh kiện, mà còn cho thấy Trung Quốc đang hướng tới làm chủ những hệ thống nền tảng quyết định khả năng tự chủ, an toàn và kiểm soát của robot.

TỪ “BỘ NÃO” AI ĐẾN “HỆ THẦN KINH” CỦA ROBOT

Theo các nhà phát triển, kiến trúc điện tử mới cho phép tách biệt và tích hợp hệ thống điều khiển với năng lực tính toán AI, hình thành một nền tảng công nghệ nội địa bao phủ toàn bộ quá trình từ AI đưa ra quyết định đến robot thực hiện hành động.

Kiến trúc điện tử được ví như “hệ thần kinh thông minh” của robot, bao gồm hệ điều hành, hệ thống kết nối mạng, các công cụ phần mềm và chip tính toán AI. Đây là lớp công nghệ nằm giữa khả năng “suy nghĩ” của AI và hành động vật lý của robot.

“Nếu ví robot như một con người, kiến trúc điện tử chính là hệ thần kinh. Dù bộ não đưa ra quyết định chính xác đến đâu, robot cũng không thể hành động nếu không có hệ thần kinh”, các chuyên gia nhận định.

Ông Li Qingdu, Phó trưởng khoa điều hành Viện Trí tuệ Máy thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải, cho rằng ý nghĩa của robot mới không chỉ nằm ở việc đây là robot AI hiện thân đầu tiên trên thế giới được trang bị kiến trúc điện tử hoàn toàn nội địa.

Quan trọng hơn, theo ông, sản phẩm cho thấy ngành robot Trung Quốc đang chuyển từ việc tự chủ từng linh kiện quan trọng sang tăng cường khả năng làm chủ toàn bộ kiến trúc công nghệ nền tảng.

“Những gì AI ‘suy nghĩ’ là một chuyện, còn những gì robot ‘thực hiện’ lại là chuyện khác. Giữa hai quá trình đó phải có một hệ thống nền tảng đáng tin cậy, an toàn và có thể kiểm soát. Kiến trúc điện tử chính là hệ thống đó”, ông Li nói.

Theo chuyên gia này, nội địa hóa kiến trúc điện tử đồng nghĩa với việc tăng khả năng kiểm soát an toàn khi AI được đưa vào thế giới vật lý.

“DÂY AN TOÀN” CHO AI TRONG THẾ GIỚI VẬT LÝ

Khi AI ngày càng được tích hợp vào robot, yêu cầu không chỉ dừng ở việc hệ thống có thể nhận biết, suy luận và đưa ra quyết định. Robot còn phải thực hiện những quyết định đó trong môi trường thực tế, nơi các lỗi kỹ thuật, tấn công mạng hoặc tình huống bất thường có thể gây ra hậu quả trực tiếp.

Theo ông Li, tại một số cuộc thi robot gần đây, đã xuất hiện những lo ngại về khả năng robot va chạm với con người. Trong bối cảnh đó, kiến trúc điện tử có vai trò bảo đảm hệ thống nền tảng đủ khả năng chống chịu lỗi, các cuộc tấn công và những điều kiện bất thường.

Đồng thời, kiến trúc này phải bảo đảm hành vi của AI nằm trong những giới hạn an toàn được xác lập ở cả cấp độ vật lý và hệ thống. Các thử nghiệm đối với robot mới đã được tiến hành trong nhiều điều kiện khác nhau, trong đó có hư hỏng khớp nối, tấn công mạng và cài mã độc.

Theo thông tin được công bố, những robot sử dụng kiến trúc điện tử thông thường đã xuất hiện lỗi mạch điện, tắt đột ngột hoặc mất quyền kiểm soát hệ thống trong các tình huống này. Trong khi đó, robot được trang bị kiến trúc điện tử hoàn toàn do Trung Quốc phát triển vẫn duy trì hoạt động an toàn sau các bài kiểm tra.

Kết quả thử nghiệm cho thấy hệ thống có khả năng kiểm soát theo thời gian thực, phản ứng nhanh, cô lập lỗi, bảo vệ trước các cuộc tấn công và duy trì an ninh hệ thống.

Các nhà phát triển cho rằng kiến trúc điện tử mới tạo ra những “ranh giới an toàn cứng” đối với hành vi tự chủ của robot, qua đó hạn chế nguy cơ robot gây gián đoạn hoạt động sản xuất hoặc đe dọa an toàn của con người.

Nói cách khác, nếu AI được xem là “bộ não” giúp robot nhận biết và đưa ra quyết định, thì kiến trúc điện tử chính là lớp bảo vệ giúp những quyết định đó được thực hiện trong những giới hạn có thể kiểm soát.

Đây cũng là lý do kiến trúc này được mô tả như một “dây an toàn” cho AI hiện thân, nhằm tăng mức độ an toàn, tin cậy và khả năng kiểm soát của AI khi bước ra khỏi môi trường số để tương tác trực tiếp với thế giới vật lý.

TỪ LÀM CHỦ LINH KIỆN ĐẾN LÀM CHỦ KIẾN TRÚC

Sự ra mắt của robot diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh việc xây dựng năng lực công nghệ nội địa trong lĩnh vực robot và trí tuệ nhân tạo.

Trong những năm gần đây, quá trình phát triển ngành robot Trung Quốc đã chuyển dần từ việc tạo đột phá ở từng linh kiện riêng lẻ sang tích hợp phần cứng và phần mềm, đồng thời hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghệ trên toàn bộ chuỗi công nghiệp.

Nội địa hóa ở đây không đơn thuần là thay thế các nhà cung cấp trong chuỗi công nghiệp. Điều quan trọng hơn là giành được quyền tự chủ kiểm soát đối với các hệ thống nền tảng của robot.

Ông Li Qingdu Phó trưởng khoa điều hành Viện Trí tuệ Máy thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải,

Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc đã đặt mục tiêu xây dựng một hệ thống chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng an toàn, đáng tin cậy vào năm 2027 trong một hướng dẫn ban hành năm 2023.

Trong dự thảo Đề cương Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) được trình vào tháng 3, Trung Quốc cũng xác định robot là một trong những ngành công nghiệp chiến lược mới nổi cần được đẩy nhanh phát triển trong giai đoạn tới.

Theo ông Li Qingdu, “trí tuệ hiện thân” của Trung Quốc đang chuyển từ nội địa hóa từng linh kiện sang làm chủ kiến trúc nền tảng, qua đó giải quyết những vấn đề về kiểm soát, an toàn và khả năng tự chủ phát sinh khi AI được đưa vào thế giới vật lý.

Sự thay đổi này cho thấy cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực robot AI không còn chỉ tập trung vào việc ai sở hữu những linh kiện tiên tiến hơn. Khi robot ngày càng có khả năng tự nhận biết, suy luận và hành động, quyền kiểm soát lớp công nghệ nằm giữa “quyết định” của AI và “hành động” của máy móc cũng trở thành một yếu tố quan trọng đối với an toàn và chủ quyền công nghệ.