Sự phát triển của chuyển đổi số y tế đang mở ra phương thức vận hành mới. Trong đó, hồ sơ bệnh án điện tử không chỉ thay thế hồ sơ giấy mà còn trở thành nền tảng dữ liệu quan trọng, giúp bệnh viện kết nối, vận hành hiệu quả và hỗ trợ các quyết định y khoa chính xác hơn…

Tại TP.HCM, TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết 100% bệnh viện trên địa bàn đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử ở các mức độ khác nhau. Từ ngày 1/7/2026, hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân đã được triển khai trên nền tảng Công dân số TP.HCM.

Thành phố đặt mục tiêu mỗi người dân đều có hồ sơ sức khỏe điện tử, được cập nhật thường xuyên từ chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí và các lần khám chữa bệnh, qua đó giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và quản lý sức khỏe theo vòng đời.

"Dự kiến đến cuối năm 2026, ngành y tế sẽ xác lập một kho dữ liệu lớn, không chỉ về khám sức khỏe người dân, mà còn cả phòng chống dịch bệnh và các bệnh mới nổi. Chúng tôi dùng những công cụ mới như AI để dự đoán được xu hướng tiếp theo và tình trạng bệnh tật, tình trạng dịch bệnh có thể xảy ra", ông Nguyễn Hồng Chương cho hay. 

Tại Hà Nội, theo GS.TS. Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, với các trường hợp cấp cứu, lợi ích của bệnh án điện tử càng rõ rệt. “Người bệnh chụp đến lát cắt nào thì hình ảnh đã được truyền lên hệ thống. Bác sĩ có thể đọc kết quả ngay và tổ chức hội chẩn liên khoa nếu cần thiết,” GS. Tuấn nói.

Theo PGS. Nguyễn Anh Tuấn, trong các bệnh lý cần chạy đua với thời gian như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay đa chấn thương, việc rút ngắn thời gian chờ đợi có thể quyết định hiệu quả điều trị. Khi người bệnh cần chuyển khoa, toàn bộ dữ liệu cũng được chia sẻ tức thời, thay vì phải chờ bàn giao những tập hồ sơ giấy dày cộp như trước.

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã ban hành Chỉ thị về đẩy mạnh triển khai hồ sơ bệnh án điện tử trên toàn quốc. Theo đó, đến ngày 31/12/2026, tất cả cơ sở khám, chữa bệnh phải hoàn thành triển khai bệnh án điện tử; từ 1/1/2027, các bệnh viện công lập và tư nhân sẽ chấm dứt sử dụng bệnh án giấy.

Hiện tại, theo thống kê, Việt Nam có 1.238 bệnh viện bước đầu ứng dụng AI và công nghệ số trong khám chữa bệnh, quản lý bệnh viện và hỗ trợ ra quyết định chuyên môn. Khảo sát tại 828 cơ sở khám chữa bệnh cho thấy 95% đơn vị đã triển khai thanh toán điện tử bằng mã QR, chuyển khoản, thẻ ngân hàng hoặc ứng dụng trực tuyến. Nhiều bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh đạt tỉ lệ thanh toán không dùng tiền mặt từ 70 - 90%.

Tuy nhiên, thông tin từ hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam" vừa diễn ra, tính đến tháng 6/2026, khoảng 75% bệnh viện trên cả nước đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Trong đó khoảng 15% bệnh viện đã bỏ hoàn toàn bệnh án giấy.

Theo PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam, y tế Việt Nam còn gặp nhiều thách thức cả về nguồn lực, kinh nghiệm, kỹ thuật và sự quyết tâm trong việc triển khai bệnh án điện tử. "Tôi đánh giá cao 15% bệnh viện thực hiện được bệnh án điện tử hoàn toàn và đã bỏ được bệnh án giấy. Còn nhiều bệnh viện đang phải duy trì song song bệnh án giấy và bệnh án điện tử, gây nhiều khó khăn cho các bác sĩ và điều dưỡng", PGS.TS Trần Quý Tường nói. 

Ông Frank Hester OBE, nhà sáng lập Công ty TPP (Vương quốc Anh), cho rằng bệnh án điện tử như "hệ thần kinh trung ương" của y tế hiện đại, là hạ tầng dữ liệu của ngành y tế. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, bác sĩ có thể tiếp cận đầy đủ lịch sử khám chữa bệnh của người dân, giảm trùng lặp xét nghiệm, nâng cao chất lượng điều trị và tạo nền tảng để ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ lâm sàng, quản lý bệnh mạn tính cũng như hoạch định chính sách y tế.

TS. Chris Bates, Giám đốc Nghiên cứu của TPP, chia sẻ nền tảng hồ sơ sức khỏe điện tử SystmOne do TPP phát triển hiện được sử dụng rộng rãi trong Dịch vụ Y tế quốc gia Anh (NHS) và triển khai tại nhiều quốc gia ở châu Á, Trung Đông cũng như khu vực Caribbean, với hơn 14.000 dự án.

Từ đó, kinh nghiệm rút ra là yếu tố quyết định thành công của bệnh án điện tử không nằm ở việc đưa một phần mềm vào bệnh viện mà là khả năng thay đổi quy trình chuyên môn, phương thức quản trị và cách thức phối hợp giữa các bộ phận trong hệ thống y tế.

Mỗi quốc gia có đặc thù riêng về hệ thống y tế, hạ tầng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, quá trình chuyển đổi số cần kết hợp kinh nghiệm quốc tế với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi giải quyết được những vấn đề trong vận hành y tế, hỗ trợ nhân viên làm việc hiệu quả hơn và nâng cao trải nghiệm của người bệnh.

Từ những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại chuỗi hội thảo, các chuyên gia cho rằng Việt Nam có cơ hội rút ngắn quá trình chuyển đổi bằng cách học hỏi những mô hình đã được kiểm chứng, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đặc thù của hệ thống y tế trong nước.

Trong giai đoạn tiếp theo, chuyển đổi số y tế cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu kết nối. Trong đó, bệnh án điện tử không chỉ phục vụ lưu trữ thông tin mà còn hỗ trợ quyết định lâm sàng, nâng cao hiệu quả quản trị bệnh viện và tạo nền tảng phát triển các công nghệ y tế tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI).

Tại cuộc họp kiểm tra, đánh giá và đôn đốc tiến độ triển khai các nhiệm vụ của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, PGS.TS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế, đã giao Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia chủ động xác định rõ dữ liệu chủ, dữ liệu gốc, dữ liệu cốt lõi và dữ liệu dùng chung... Thứ trưởng cũng yêu cầu đơn vị đầu mối tiếp tục tăng cường đôn đốc, giám sát việc triển khai bệnh án điện tử tại tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh, bao gồm cả khối bệnh viện tư nhân.

Theo Thứ trưởng, bệnh án điện tử không chỉ giúp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tăng hiệu quả quản lý, giảm chi phí vận hành mà còn là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện ngành y tế. "Khi được triển khai đồng bộ với các giải pháp bảo mật và chuẩn hóa dữ liệu, bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử sẽ góp phần xây dựng hệ thống y tế hiện đại, an toàn và lấy người bệnh làm trung tâm," Thứ trưởng nhấn mạnh.