Phát triển thị trường carbon là nhiệm vụ quan trọng được xác định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, góp phần thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam và hướng tới thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Việt Nam đang phát triển thị trường carbon như một công cụ quan trọng nhằm hỗ trợ thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Thông qua hoạt động mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, thị trường carbon giúp các tổ chức, doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ, khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Việt Nam huy động các nguồn lực xã hội cho các hoạt động giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn và phát thải thấp.

Trong nỗ lực vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon, Cục Biến đổi khí hậu vừa tổ chức triển khai ký kết văn bản phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội... nhằm hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức vận hành hạ tầng thị trường, tạo nền tảng để thị trường carbon trong nước được vận hành an toàn, minh bạch, hiệu quả theo đúng lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định: “Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện khung pháp lý và hệ thống công nghệ thông tin để triển khai vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước theo lộ trình đã được quy định tại các văn bản pháp luật hiện hành. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đánh giá cao vai trò đầu mối của Cục Biến đổi khí hậu trong việc chủ động nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính để chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc vận hành sàn giao dịch carbon trong nước. Quá trình phối hợp vừa qua thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sự chủ động, quyết tâm của các đơn vị liên quan trong trao đổi, thống nhất hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế vận hành, các giải pháp kỹ thuật hướng tới vận hành sàn giao dịch đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam”.

Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho tổ chức, vận hành hệ thống giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon theo cơ chế thị trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành quy định về quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; đồng thời phối hợp với các bên liên quan chuẩn bị việc đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính, cấp mã trong nước, trao đổi dữ liệu, kết nối hệ thống và các nghiệp vụ cần thiết để phục vụ vận hành sàn giao dịch carbon trong nước.

Theo mô hình được Chính phủ phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện chức năng lưu ký và thanh toán; Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội tổ chức và vận hành hệ thống giao dịch; Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam thực hiện chức năng giám sát hoạt động giao dịch theo thẩm quyền; ngân hàng thanh toán thực hiện thanh toán tiền giao dịch theo quy định.

Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Tuấn Quang cho rằng: “Việc hình thành thị trường carbon trong nước là một quá trình mới, phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị vận hành hạ tầng thị trường, các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch và cộng đồng doanh nghiệp. Các bên cần tiếp tục phối hợp thường xuyên, kịp thời, nhất là trong việc bảo đảm an toàn thông tin, xử lý các tình huống phát sinh và hướng dẫn các chủ thể tham gia thị trường. Cục Biến đổi khí hậu sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC, VNX, HNX, ngân hàng thanh toán, các thành viên thị trường và các cơ quan liên quan để từng bước vận hành hiệu quả sàn giao dịch các-bon trong nước theo lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt”.

Hiện các cơ quan đang nỗ lực triển khai các hạng mục nhằm bảo đảm các hoạt động đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được thực hiện thông suốt, minh bạch và hiệu quả. Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để đưa sàn giao dịch carbon trong nước đi vào hoạt động.