Hơn 400 thỏa thuận hợp tác giáo dục giữa Việt Nam - Liên bang Nga đang có hiệu lực, cùng gần 50 văn bản mới vừa được ký kết đang mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng giữa hai nước trong đào tạo nhân lực, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo...

Ngày 22/5, Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam – Liên bang Nga lần thứ ba đã khai mạc và diễn ra trong hai ngày 22-23/5 tại Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội.

Hội nghị do Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga cùng Trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Lomonosov (Nga) đồng tổ chức, tập trung vào thúc đẩy liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học và mở rộng hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học hai nước.

Đây là một trong những hoạt động trọng tâm của Năm hợp tác khoa học và giáo dục Việt Nam – Nga 2026, được công bố theo quyết định của Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng Bí thư Tô Lâm nhân dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh hội nghị diễn ra trong bối cảnh quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Liên bang Nga đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó giáo dục và đào tạo tiếp tục là một trụ cột quan trọng.

Phó Thủ tướng cho biết trong nhiều thập kỷ qua, Liên Xô trước đây và Nga ngày nay đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia và nhà quản lý trình độ cao. Nhiều người trong số đó hiện đảm nhiệm các vị trí quan trọng trong cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Ông nhấn mạnh về Hiệp định hợp tác giáo dục đại học giữa Chính phủ Việt Nam và Nga ký năm 2024, cùng việc Nga duy trì cấp 1.000 suất học bổng mỗi năm cho Việt Nam, là minh chứng cho quyết tâm thúc đẩy hợp tác thực chất giữa hai bên.

HỢP TÁC GIÁO DỤC MỞ RỘNG SANG CÁC LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ MỚI

Ở chiều ngược lại, phát biểu qua video, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko cho biết hợp tác giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực tiếp tục là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong quan hệ Việt Nam – Liên bang Nga.

Theo ông Dmitry Chernyshenko, hiện hai nước đã có hơn 500 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học và tổ chức khoa học, trong khi khoảng 3.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại các cơ sở giáo dục đại học của Nga. Các nội dung hợp tác trọng tâm trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào phát triển giáo dục kỹ thuật, đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp hạt nhân, an ninh thông tin, các chương trình đào tạo chung và tăng cường đối thoại liên văn hóa.

Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko cho biết các nội dung trọng tâm của diễn đàn năm nay tập trung vào phát triển giáo dục kỹ thuật, đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp hạt nhân, an ninh thông tin, xây dựng các chương trình đào tạo chung và thúc đẩy đối thoại liên văn hóa.

“Trong nhiều năm qua, các trường đại học Nga đã đào tạo hàng nghìn chuyên gia Việt Nam. Họ đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển của kinh tế, khoa học, y tế và công nghiệp Việt Nam. Ngày nay, các mối liên hệ song phương bền chặt còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác, từ đào tạo kỹ thuật và công nghệ số đến công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và nghiên cứu biển tổng hợp.

Một trong những điểm nhấn của hội nghị là việc ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin trên cơ sở Viện Pushkin Hà Nội. Theo phía Nga, nhu cầu học tiếng Nga tại Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao và trung tâm được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối quan trọng trong công tác đào tạo, chuẩn bị nguồn học viên Việt Nam theo học tại các trường đại học hàng đầu của Nga, đồng thời góp phần tăng cường hợp tác nhân văn giữa hai quốc gia.

Trong khi đó, Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga Valery Falkov nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của các trường đại học trong việc tạo dựng lòng tin, duy trì kết nối nhân văn và xây dựng nền tảng cho quan hệ hợp tác dài hạn giữa hai nước.

Theo ông Falkov, trong nhiều năm qua, các cơ sở giáo dục đại học Nga đã đào tạo hàng nghìn chuyên gia Việt Nam, đóng góp vào nhiều lĩnh vực như kinh tế, khoa học, y tế và công nghiệp. Hợp tác giáo dục hiện cũng đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như đào tạo kỹ thuật, công nghệ số, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và nghiên cứu biển.

Ông cho biết hơn 50 văn kiện hợp tác giữa các trường đại học của hai nước sẽ được ký kết trong khuôn khổ diễn đàn lần này. Các thỏa thuận được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho việc triển khai các sáng kiến chung, phát triển chương trình đào tạo liên kết và thúc đẩy các dự án nghiên cứu khoa học song phương.

THÚC ĐẨY TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU CHUNG VÀ CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ

Chia sẻ tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Nga đang phát triển theo hướng ngày càng thực chất hơn.

Theo Bộ trưởng, hiện có hơn 400 thỏa thuận hợp tác giữa các cơ sở giáo dục hai nước đang còn hiệu lực và gần 50 văn bản hợp tác mới sẽ được ký kết trong khuôn khổ hội nghị lần này.

Để đưa hợp tác đi vào chiều sâu, ông đề xuất thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung Việt Nam – Nga trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, hạ tầng giao thông thông minh, khoa học sức khỏe và công nghệ môi trường.

Tại hội nghị, gần 50 văn bản hợp tác mới đã được kí kết và hơn 500 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học và tổ chức khoa học Việt Nam – Nga đang được triển khai. Trong khi đó, có khoảng 3.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Nga và hiện đang có khoảng 1.000 suất học bổng Chính phủ Nga cấp cho Việt Nam mỗi năm

Ngoài ra, Bộ trưởng cũng đề nghị tăng cường trao đổi giảng viên, xây dựng các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc, mở rộng kết nối với doanh nghiệp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục đại học.

Trong khuôn khổ hội nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cùng Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Nga đã ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin. Đồng thời, nhiều văn bản hợp tác giữa các trường đại học hai nước cũng được ký kết, hướng tới mở rộng các chương trình đào tạo liên kết, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, trao đổi học thuật, hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Chương trình hội nghị năm nay cũng bao gồm các phiên thảo luận chuyên đề về triển khai chương trình đào tạo chung, di chuyển học thuật, hợp tác trong giáo dục kỹ thuật, công nghệ thông tin, an ninh thông tin, ngôn ngữ học và giao tiếp liên văn hóa. Bên lề sự kiện, triển lãm giáo dục dành cho học sinh, sinh viên Việt Nam cũng được tổ chức, nơi các trường đại học Nga giới thiệu các chương trình đào tạo và cơ hội học tập.