Tại hội thảo tham vấn dự thảo Thông tư hướng dẫn đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các đô thị, Bộ Xây dựng cho biết đây là lần đầu tiên cơ quan này xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, định lượng về khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của đô thị...

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị Nguyễn Cao Viên cho biết sau hơn 40 năm đổi mới, quá trình đô thị hóa ở Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, hệ thống đô thị phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng; từng bước hình thành mạng lưới đô thị hiện đại, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Đặc biệt, việc thực hiện phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu theo các Chương trình, Đề án của Thủ tướng Chính phủ đã đạt được một số kết quả: Các tỉnh, thành phố đã hoàn thành nhiệm vụ rà soát các đồ án quy hoạch đô thị và bổ sung, lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu đối với những đô thị được đánh giá là chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu; từng bước xác định các phân vùng rủi ro thiên tai cho khu vực đô thị; nâng cao nhận thức về công tác phát triển đô 3 thị ứng phó với biến đổi khí hậu; triển khai nhiều dự án đầu tư về biến đổi khí hậu tại địa phương…

Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa, các đô thị đang chịu tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu với tần suất thiên tai cực đoan gia tăng, tình trạng ngập úng, hạn hán, sạt lở, xâm nhập mặn và nước biển dâng diễn biến phức tạp, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực chống chịu, thích ứng.

Vì vậy, việc ban hành Thông tư Hướng dẫn đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các đô thị, được xác định là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời thực hiện quy định tại khoản 4 Điều 16 Nghị định số 35/2026/NĐ-CP của Chính phủ giao Bộ Xây dựng ban hành tiêu chí đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của đô thị. Đây cũng là cơ sở để thống nhất phương pháp đánh giá trên phạm vi toàn quốc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ các địa phương xây dựng lộ trình đầu tư phát triển đô thị an toàn, bền vững.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Cao Viên, dự thảo Thông tư quy định về nguyên tắc, nội dung, phương pháp, trình tự đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các đô thị và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quá trình triển khai thực hiện. Điểm nổi bật của dự thảo là lần đầu tiên xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, định lượng về khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của đô thị. 

Bộ tiêu chí được thiết kế theo 5 nhóm nội dung lớn, gồm: chính sách quản lý phát triển đô thị; cơ sở hạ tầng đô thị thiết yếu; môi trường sinh thái; năng lực xã hội; và năng lực kinh tế, tài chính. Trong mỗi nhóm tiêu chí, các chỉ số được xây dựng theo hướng đo lường cụ thể, phù hợp với đặc điểm của từng loại đô thị, phản ánh toàn diện từ công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng, bảo vệ môi trường đến khả năng ứng phó, phục hồi sau thiên tai và huy động nguồn lực phục vụ phát triển.

Nhiều chỉ số được đánh giá là có tính thực tiễn cao khi tập trung vào kết quả đầu ra, như: nhóm Hạ tầng thiết yếu xem xét khả năng duy trì hoạt động của hệ thống cấp nước, cấp điện, giao thông, thông tin cảnh báo sớm khi xảy ra thiên tai; nhóm Môi trường sinh thái đánh giá việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, tích hợp hạ tầng xanh, giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS), tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn; trong khi nhóm Năng lực xã hội và kinh tế - tài chính chú trọng khả năng bảo đảm an toàn cho các công trình công cộng, nâng cao nhận thức cộng đồng, bố trí nguồn lực đầu tư, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và tăng cường khả năng phục hồi của đô thị sau thiên tai.

Góp ý cho dự thảo, nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các sở xây dựng tham dự sự kiện cho rằng giữa bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, cực đoan và khó lường, việc nâng cao năng lực thích ứng, tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống đô thị trở thành yêu cầu cấp thiết.

Các đại biểu nhận định việc ban hành Thông tư hướng dẫn đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các đô thị sẽ tạo cơ sở để các địa phương tự đánh giá thực trạng; xác định những điểm yếu về hạ tầng, quản trị và nguồn lực, từ đó, xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước tác động của biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đề nghị tiếp tục rà soát các chỉ số thành phần theo hướng bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; bổ sung các tiêu chí đánh giá khả năng phục hồi và phát triển của đô thị sau thiên tai; nghiên cứu sử dụng tối đa các nguồn dữ liệu hiện có để giảm áp lực trong quá trình thu thập thông tin; làm rõ hơn cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng bởi tác động của biến đổi khí hậu không giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính; đồng thời bổ sung giải pháp về nguồn lực tài chính và nhân lực để bảo đảm việc triển khai đạt hiệu quả sau khi Thông tư được ban hành.

Phát biểu kết luận, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị Trần Quốc Thái nhấn mạnh việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ hoàn toàn mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển hệ thống đô thị Việt Nam. Bộ tiêu chí không chỉ là công cụ đánh giá, mà còn là căn cứ để các địa phương xác định những tồn tại, hạn chế, từ đó chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, nâng cao năng lực thích ứng và giảm thiểu rủi ro do biến đổi khí hậu...