Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, Việt Nam đang chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ dựa vào xuất khẩu sang lấy công nghệ làm trọng tâm.

Tại phiên thảo luận “5G, Cáp quang biển và Viễn thông vệ tinh" trong khuôn khổ Diễn đàn Global Gateway EU – Việt Nam, ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết sau hơn một năm triển khai công nghệ 5G, Việt Nam đã đạt được những thành tựu lớn về phủ sống công nghệ hiện đại này.

“Việt Nam đã đạt được những tiến triển đáng kể trong triển khai hạ tầng 5G trên phạm vi toàn quốc. Tính đến tháng 2/2026 toàn quốc đã triển khai gần 40.000 trạm, phủ sóng 90% dân số với gần 23 triệu thuê bao 5G”, ông Nguyễn Phong Nhã thông tin.

Việt Nam hiện có 5 doanh nghiệp di động, 6 doanh nghiệp MVNO với 120 triệu thuê bao di động băng rộng với tốc độ download là 188 Mb/s đứng thứ 14 thế giới; 25 triệu thuê bao FTTH với tốc độ download là 288 Mb/s đứng thứ 9 trên thế giới; tỷ lệ hộ gia đình có cáp quang là 85%.

Về mục tiêu sắp tới, theo Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, ngoài đạt vùng phủ 5G 100% dân số vào năm 2030, sẽ đẩy mạnh các dịch vụ ứng dụng viễn thông như ứng dụng trong nhà máy sản xuất thông minh; hệ thống giao thông thông minh, cảng biển thông minh và y tế số thông qua công nghệ chia lát mạng (network slicing) và mạng 5G riêng (private 5G).

Chỉ ra kết nối không còn chỉ là hạ tầng đơn thuần mà đã trở thành tài sản chiến lược, đóng vai trò nền tảng cho an ninh quốc gia, tăng trưởng kinh tế và chủ quyền số, lãnh đạo Cục Viễn thông chia sẻ sắp tới Việt Nam sẽ tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: mạng 5G, hệ thống cáp quang biển và kết nối vệ tinh. 

XÂY NỀN HẠ TẦNG SỐ AN TOÀN CHO KỶ NGUYÊN AI

Trong làn sóng triển khai 5G và tiến tới các thế hệ mạng tiếp theo, vấn đề không còn chỉ là tốc độ hay dung lượng, mà ngày càng xoay quanh năng lực đảm bảo an ninh và khả năng phục vụ các ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo bà Rita Mokbel, Tổng Giám đốc Ericsson Việt Nam, sự phát triển của 5G tại Việt Nam mở ra giá trị kinh tế đáng kể, nhưng đồng thời cũng đi kèm với trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ dữ liệu và đảm bảo an ninh quốc gia.

“Sự phát triển của 5G tại Việt Nam tạo ra giá trị to lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn trong việc bảo vệ dữ liệu nhạy cảm và đảm bảo an ninh quốc gia, đặc biệt khi các năng lực này được ứng dụng trong quốc phòng, dịch vụ khẩn cấp và lĩnh vực hàng không vũ trụ.”

Ở góc độ dài hạn, đại diện Ericsson cho biết doanh nghiệp này đang phối hợp với các cơ quan quản lý và đối tác toàn cầu nhằm chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu lượng tử, đảm bảo tính bảo mật cho cả 5G hiện tại và 6G trong tương lai.

“Chúng tôi đang phối hợp để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi sang các giải pháp mã hóa an toàn trước và sau kỷ nguyên lượng tử, nhằm đảm bảo việc triển khai 5G được an toàn, đồng thời đặt nền tảng bảo mật ngay từ đầu cho 6G.”

Trong khi đó, từ góc nhìn khu vực, ông Hiro Miura, Trưởng bộ phận mạng di động khu vực Đông Nam Á thuộc tập đoàn Nokia, đánh giá cao vai trò ngày càng chủ động của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam trong việc nâng cấp hạ tầng kết nối.

“Tôi thực sự ngưỡng mộ Viettel với những sáng kiến tiên phong tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong lĩnh vực cáp quang biển. Đồng thời, VNPT cũng cho thấy vai trò dẫn dắt khi thúc đẩy kết nối xuyên biên giới giữa 5 quốc gia.”

Đáng chú ý, theo đại diện Nokia, những bước đi này diễn ra đúng vào thời điểm chu kỳ AI đang bắt đầu tăng tốc, kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn.

“Chu kỳ AI mới chỉ khởi động, và chúng tôi tin rằng đầu tư vào lĩnh vực này sẽ tiếp tục gia tăng. Vì vậy, việc xây dựng các mạng lưới an toàn, có khả năng hỗ trợ các ứng dụng AI là điều hết sức cần thiết.”

Không chỉ tập trung vào hạ tầng lõi, xu hướng mới còn là đưa năng lực xử lý AI đến gần hơn với người dùng, thông qua các mô hình điện toán biên (edge computing).

“Chúng tôi đang hướng tới việc đưa AI đến gần hơn với người dân – không chỉ trong các trung tâm dữ liệu, mà còn tại các điểm ‘edge’, gần với người dùng nhất. Đây là giá trị mà chúng tôi có thể mang lại, và chúng tôi mong muốn được hợp tác với Việt Nam để hiện thực hóa điều đó.”

Tựu trung, các chuyên gia đều cho rằng trong kỷ nguyên số, một hạ tầng viễn thông mạnh không chỉ được đo bằng năng lực công nghệ, mà còn ở mức độ an toàn và khả năng thích ứng lâu dài.

“Một mạng lưới vững mạnh trước hết phải là một mạng lưới an toàn – nơi bảo mật được xây dựng ngay từ ngày đầu tiên và được duy trì liên tục. Bởi trong một xã hội số, sức mạnh của hệ thống mạng luôn được quyết định bởi mắt xích yếu nhất,” bà Rita Mokbel nhấn mạnh.