Bộ tiêu chí đánh giá năng lực nhà thầu hướng tới việc nâng cao chất lượng, hình thành cơ sở dữ liệu chung, hỗ trợ lựa chọn nhà thầu, tạo động lực nâng cao năng lực doanh nghiệp và đẩy mạnh số hóa, bảo đảm tính khách quan, minh bạch…

Ngày 30/6, tại Hà Nội, Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) phối hợp cùng Báo Tiền Phong tổ chức họp báo công bố Chương trình “Đánh giá năng lực và vinh danh nhà thầu xây dựng Việt Nam 2026”.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch VACC, cho rằng trong bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng công trình, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững, việc xây dựng một hệ thống đánh giá năng lực nhà thầu khách quan, minh bạch đang trở thành nhu cầu cấp thiết.

Theo ông Hiệp, hệ thống này sẽ góp phần tạo thêm cơ sở tham khảo cho chủ đầu tư, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong hoạt động xây dựng.

CÁC MỤC TIÊU CHÍNH 

Làm rõ nội dung trên, ông Trần Nam Bình, Giám đốc Công ty cổ phần Thông tin Xây dựng Việt Nam cho biết thời gian qua, Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam và Hội đồng Đánh giá năng lực các nhà thầu xây dựng Việt Nam đã xây dựng kỹ thuật, phương pháp, khung và tiêu chí đánh giá năng lực nhà thầu.

Hệ thống hướng đến 5 mục tiêu chính: Tạo ra một thước đo đánh giá năng lực nhà thầu; Xây dựng cơ sở dữ liệu làm công cụ tham chiếu cho chủ đầu tư và cơ quan quản lý khi lựa chọn nhà thầu; Tạo động lực để doanh nghiệp nhìn thấy vị trí của mình trên thị trường và tiếp tục nâng cao năng lực; Số hóa và tự động hóa công tác đánh giá nhằm bảo đảm khách quan, minh bạch, dễ kiểm chứng; Xây dựng cơ sở dữ liệu chung của ngành xây dựng.

Đối tượng đánh giá là các doanh nghiệp thi công xây dựng Việt Nam, cả trong và ngoài Hiệp hội, trên cơ sở tự nguyện. Hội đồng lựa chọn đánh giá ở 3 lĩnh vực: Dân dụng - công nghiệp; công trình giao thông; hạ tầng. Doanh nghiệp có thể đăng ký một hoặc nhiều lĩnh vực và được đánh giá độc lập.

“Trong quá trình xây dựng hệ thống, chúng tôi đã tham khảo kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore và Hoa Kỳ. Mỗi quốc gia có cách tiếp cận khác nhau nhưng đều liên tục cập nhật, hoàn thiện hệ thống. Chúng tôi kỳ vọng hệ thống của Việt Nam sẽ được nâng cấp thường xuyên để phù hợp với nhu cầu của thị trường và doanh nghiệp”, Giám đốc Công ty cổ phần Thông tin Xây dựng Việt Nam nhấn mạnh.

Cũng theo ông Bình, trên nền tảng số, toàn bộ chỉ số đánh giá sẽ được mã hóa để tự động chấm điểm, hạn chế tối đa yếu tố chủ quan. Dữ liệu được lưu trữ để Hội đồng có căn cứ định lượng khi điều chỉnh ngưỡng điểm, và công bố kết quả minh bạch, phục vụ tra cứu, nghiên cứu chính sách và hỗ trợ chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu.

Khung đánh giá gồm 3 lớp: điều kiện sơ loại bắt buộc; tính điểm năng lực theo các nhóm tiêu chí và trọng số; cùng điểm sàn tối thiểu nhằm bảo đảm doanh nghiệp không bị mất cân đối năng lực giữa các nhóm tiêu chí. Trong đó, nhóm tiêu chí về chuyên môn, tài chính, quản trị, uy tín và tuân thủ đều có thang điểm, trọng số và ngưỡng đánh giá riêng theo từng lĩnh vực.

Quy trình đánh giá gồm 5 bước: từ doanh nghiệp đăng ký, cung cấp dữ liệu, đơn vị tư vấn thẩm tra, Hội đồng sẽ xem xét và bỏ phiếu đến công bố kết quả. Kết quả đánh giá được thực hiện trên cơ sở dữ liệu, phương pháp rõ ràng và minh bạch.

TRỞ THÀNH KÊNH THAM KHẢO HỮU ÍCH

Theo ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), trong bối cảnh Nhà nước đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, ngành xây dựng giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội. Các doanh nghiệp xây dựng đã phát triển mạnh về quy mô, năng lực tài chính, nhân lực và công nghệ, góp phần tạo nên nhiều công trình trọng điểm trên cả nước.

Song thực tế, thị trường vẫn thiếu một hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật và được đánh giá khoa học về năng lực doanh nghiệp. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ chủ đầu tư trong lựa chọn nhà thầu. Vì vậy, Bộ Xây dựng hoan nghênh và ủng hộ VACC thí điểm chương trình đánh giá năng lực và tôn vinh các nhà thầu lớn ở một số lĩnh vực trọng điểm.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng đề nghị hệ thống tiêu chí đánh giá phải bảo đảm tính khoa học, khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng, phản ánh toàn diện năng lực doanh nghiệp từ tài chính, nhân lực, kinh nghiệm, công nghệ đến hiệu quả hoạt động và uy tín trên thị trường. Thời gian tới, chương trình cần tiếp tục hoàn thiện, mở rộng phạm vi đánh giá, góp phần chuẩn hóa năng lực doanh nghiệp và nâng cao sức cạnh tranh của ngành xây dựng Việt Nam.

Theo ông Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập Báo Tiền Phong, thông qua một bộ tiêu chí khoa học, minh bạch và khách quan sẽ ghi nhận những nhà thầu có năng lực thực sự. Đây cũng sẽ là một kênh tham khảo hữu ích đối với các chủ đầu tư, cơ quan quản lý và thị trường trong việc lựa chọn các nhà thầu có năng lực, góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng các công trình xây dựng.

Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Quốc Hiệp cho biết khó khăn lớn nhất là xây dựng được bộ tiêu chí đánh giá khách quan và minh bạch. Tuy nhiên, Hội đồng đánh giá đã mời các chuyên gia đầu ngành tham gia góp ý để hoàn thiện khung đánh giá. Chỉ riêng khái niệm “năng lực, kinh nghiệm” cũng đã thảo luận rất kỹ lưỡng. Chúng tôi thống nhất năng lực không chỉ dựa trên doanh thu, mà phải phản ánh kinh nghiệm thực hiện các công trình tương tự, bởi doanh thu cao chưa chắc doanh nghiệp trực tiếp thi công.

“Chúng tôi cam kết đánh giá năng lực các nhà thầu công tâm, minh bạch, khách quan và công khai tuyệt đối. Hội đồng cam kết đến cuối năm 2026 sẽ công bố danh sách đánh giá năng lực các nhà thầu, tôn vinh các nhà thầu hàng đầu Việt Nam”, ông Hiệp nhấn mạnh.