Việt Nam xếp thứ ba trong các nguồn cung cấp mặt bích bằng thép không gỉ sang thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, đây là mặt hàng khá rủi ro khi Hoa Kỳ đã tiến hành điều tra phòng vệ thương mại hoặc điều tra chống lẩn tránh với một số nước...

Hoa Kỳ hiện nay là một trong những thị trường tiêu thụ mặt bích bằng thép không gỉ lớn trên thế giới. Sức hút của thị trường này đến từ việc nước này đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống hạ tầng và xu hướng chuyển dịch rõ rệt sang các loại vật liệu có độ bền cao.

CẢNH BÁO RỦI RO PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI VÀ "BẪY" LẨN TRÁNH THUẾ

Trong bức tranh nhập khẩu tổng thể, Việt Nam đã xác lập được một vị thế vững chắc khi liên tục nằm trong nhóm những quốc gia cung ứng hàng đầu. Cụ thể, Việt Nam hiện đang xếp thứ ba trong danh sách các nguồn cung cấp mặt bích bằng thép không gỉ sang thị trường Hoa Kỳ.

Năm 2023, trong khi tổng giá trị nhập khẩu mặt hàng này vào Hoa Kỳ từ khắp nơi trên thế giới đạt 218 triệu USD, Việt Nam đã đóng góp khoảng 21,4 triệu USD, tương đương 9,8% thị phần. Dù các vị trí dẫn đầu vẫn thuộc về Ấn Độ, Hàn Quốc, Italy, nhưng sự hiện diện của Việt Nam trên Trung Quốc cho thấy năng lực sản xuất và xuất khẩu của chúng ta là rất đáng kể.

Bước sang năm 2024, thị trường có sự sụt giảm chung khi tổng trị giá nhập khẩu của Hoa Kỳ chỉ còn 185,7 triệu USD. Trong bối cảnh đó, kim ngạch của Việt Nam cũng giảm 42,3%, đạt 12,3 triệu USD, chiếm 6,6% thị phần. Tuy nhiên, sự sụt giảm này chỉ mang tính tạm thời.

Đến năm 2025, thị trường bắt đầu phục hồi mạnh mẽ với tổng trị giá nhập khẩu đạt 205,6 triệu USD. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam cũng tăng trưởng trở lại, đạt 18 triệu USD và nâng tỷ trọng thị phần lên 8,7%.

Tính đến những tháng đầu năm 2026, dù trị giá xuất khẩu của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm đạt 1,8 triệu USD (giảm 37% so với mức 2,9 triệu USD của cùng kỳ năm 2025), Việt Nam vẫn kiên trì giữ vững vị trí thứ ba trong số các nguồn cung lớn nhất cho xứ sở cờ hoa.

Dù được đánh giá là thị trường đầy tiềm năng, nhưng con đường xuất khẩu mặt bích thép vào Hoa Kỳ không dễ dàng. Cục Phòng vệ Thương mại, Bộ Công Thương đã đưa ra những cảnh báo quan trọng về việc đây là mặt hàng có rủi ro cao, bị Hoa Kỳ tiến hành điều tra phòng vệ thương mại hoặc điều tra chống lẩn tránh.

Một trong những yếu tố khiến mặt hàng của Việt Nam dễ rơi vào tầm ngắm là do Hoa Kỳ đã áp dụng thuế chống bán phá giá rất nghiêm ngặt đối với mặt bích thép không gỉ nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ.

Điều này tạo ra áp lực khiến các cơ quan chức năng Hoa Kỳ tăng cường giám sát các quốc gia lân cận hoặc các đối tác thương mại lớn để đảm bảo không có tình trạng hàng hóa từ các nước bị áp thuế được "mượn đường" hoặc gia công đơn giản tại nước thứ ba để xuất khẩu vào Hoa Kỳ.

TUÂN THỦ NGHIÊM NGẶT QUY TẮC XUẤT XỨ

Từ thực tế trên, Cục Phòng vệ Thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam cần đặc biệt lưu ý đến nguồn gốc nguyên liệu. Việc sử dụng nguyên liệu chính nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ để sản xuất mặt bích xuất khẩu sang Hoa Kỳ là một rủi ro cực lớn, dễ dẫn đến các cáo buộc lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc xuất xứ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là "tấm lá chắn" sống còn cho doanh nghiệp. Thay vì rơi vào thế bị động và chỉ phản ứng khi các vụ kiện xảy ra, các doanh nghiệp xuất khẩu cần xây dựng một chiến lược phòng vệ thương mại bài bản ngay từ sớm.

Để thực hiện được điều này, có 5 trụ cột quan trọng mà doanh nghiệp cần tập trung.

Thứ nhất: Kiểm soát giá và lượng. Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất khẩu, tránh tình trạng cạnh tranh bằng cách giảm giá quá mức, vì đây là dấu hiệu hàng đầu để Hoa Kỳ khởi xướng điều tra bán phá giá.

Thứ hai: Thường xuyên theo dõi diễn biến thị trường, lượng xuất khẩu và biến động thị phần để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Thứ ba: Xây dựng hệ thống sổ sách kế toán minh bạch, được chuẩn hóa theo các thông lệ quốc tế. Đây là điều bắt buộc. Hệ thống này sẽ là bằng chứng quan trọng nhất để cung cấp cho cơ quan điều tra Hoa Kỳ khi có yêu cầu, giúp chứng minh doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường và không nhận trợ cấp bất hợp pháp.

Thứ tư: Nâng cao giá trị sản phẩm. Thay vì chạy đua về giá thấp, doanh nghiệp nên tập trung đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng. Cạnh tranh bằng giá trị và chất lượng không chỉ giúp tăng lợi nhuận mà còn giảm thiểu nguy cơ bị coi là bán phá giá.

Thứ năm: Đa dạng hóa thị trường. Để giảm bớt sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, việc tìm kiếm và mở rộng sang các thị trường khác là vô cùng cần thiết. Điều này giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro nếu chẳng may bị áp dụng biện pháp phòng vệ tại một khu vực cụ thể.

Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý, các hiệp hội ngành hàng đóng vai trò then chốt. Khi có bất kỳ dấu hiệu bị điều tra nào, doanh nghiệp cần tích cực hợp tác, tham gia đầy đủ các bước trong quy trình điều tra và nên cân nhắc thuê các đơn vị tư vấn pháp lý có kinh nghiệm để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.