Giới đầu tư trên toàn cầu tư lâu vẫn coi đồng USD là một “hầm trú ẩn” mỗi khi thị trường sụt giảm. Tuy nhiên, nếu dòng vốn nước ngoài đổ vào Mỹ để tìm kiếm lợi nhuận từ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đảo chiều, vai trò này của đồng bạc xanh có thể suy yếu...

Những năm gần đây, vốn nước ngoài đã được rót ồ ạt vào các cổ phiếu vốn hóa siêu lớn, trái phiếu doanh nghiệp các tập đoàn công nghệ quy mô khổng lồ (hyperscaler) và cơ sở hạ tầng lưới điện ở Mỹ. Những làn sóng này biến đồng USD thành một lựa chọn đầu tư phổ biến để đặt cược vào sự vượt trội của nền kinh tế Mỹ - một sự vượt trội được hậu thuẫn bởi tốc độ tăng trưởng nhanh hơn, lợi suất cao hơn và nhu cầu bền bỉ từ nước ngoài đối với các tài sản tại Mỹ.

Tuy nhiên, nếu câu chuyện về AI gặp trở ngại, vị thế “hầm trú ẩn” bấy lâu nay của USD có thể xung đột với vai trò mới của đồng tiền này - một loại tài sản nhạy cảm với rủi ro, được nắm giữ ngày càng nhiều bởi các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến biến động giá. Một đợt bán tháo cổ phiếu kéo dài có thể khiến các nhà đầu tư đồng loạt bán ra các tài sản tại Mỹ, từ đó lấn át nhu cầu tìm đến đồng USD như một kênh trú ẩn an toàn.

Ông Dominic Bunning, trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối nhóm G10 tại Nomura, nhận định với hãng tin Reuters rằng nếu xu hướng đầu tư vào AI đảo chiều, "chưa chắc đồng USD còn được hưởng lợi như đã từng” từ vai trò một kênh đầu tư an toàn.

TÍN HIỆU CẢNH BÁO TỪ CÁC DÒNG VỐN NGOẠI HỐI

Những gì diễn ra trong tuần trước đã đưa ra một tín hiệu cảnh báo sớm. Khi định giá các cổ phiếu AI ở Mỹ chịu áp lực, dòng vốn trú ẩn đã chuyển hướng sang đồng yên Nhật và đồng franc Thụy Sĩ thay vì đồng USD. Đồng bạc xanh chỉ đạt được mức tăng khiêm tốn trong tuần so với đồng euro, chủ yếu là do đồng tiền chung châu Âu bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những lo ngại về tình trạng bất ổn dân sự tại Pháp.

Ông Kevin Ford, chiến lược gia trưởng về ngoại hối và vĩ mô tại công ty Convera, nhận xét: "Mối liên hệ giữa xu hướng đầu tư vào AI và đồng USD đã trở nên rõ nét hơn nhiều khi mối lo ngại về các khoản đầu tư đó trở nên lớn hơn”.

Dòng vốn nước ngoài đổ vào cổ phiếu Mỹ đang ở mức kỷ lục, trong khi đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nước này lại có phần chững lại. Điều đó có nghĩa là phần lớn dòng vốn chảy vào Mỹ hiện nay đến từ các nhà đầu tư danh mục - những đơn vị có thể mua hoặc bán tài sản bất cứ lúc nào khi họ đánh giá lại triển vọng tăng trưởng, lãi suất hoặc định giá các công ty công nghệ tại Mỹ. Ông Erik Nelson, trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối toàn cầu tại ngân hàng Wells Fargo, so sánh sự phân bổ vốn này như những dòng "tiền nóng" thường thấy tại các thị trường mới nổi.

Theo các chuyên gia phân tích, cơn sốt AI đã củng cố kỳ vọng về tăng trưởng kinh tế Mỹ mạnh mẽ hơn, lạm phát dai dẳng hơn và lãi suất cao hơn tại Mỹ, qua đó đẩy giá trị đồng USD tăng lên cùng với lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ. "Cơn sốt đầu tư vào AI đã khiến lãi suất tại Mỹ được định giá lại ở mức cao hơn, từ đó thúc đẩy đồng USD tăng giá” - ông Noah Buffam, chiến lược gia ngoại hối tại CIBC Capital Markets, cho biết.

Nhưng nếu lợi nhuận thực tế của làn sóng đầu tư vào AI gây thất vọng, quá trình thoái vốn có thể tác động tiêu cực đến thị trường cổ phiếu, tín dụng và lãi suất ở Mỹ, khiến đồng USD trở nên dễ tổn thương trên cả ba phương diện này.

Tăng trưởng yếu hơn có thể buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải cắt giảm lãi suất, làm xói mòn lợi thế về lợi suất của đồng USD. Đầu tư vào Mỹ chậm lại sẽ phá vỡ quan điểm cho rằng nền kinh tế Mỹ có những đặc điểm vượt trội so với phần còn lại của thế giới. Bên cạnh đó, nhu cầu từ các tổ chức đối với trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu Mỹ suy giảm sẽ làm mất đi một nguồn hỗ trợ mang tính cấu trúc quan trọng.

Nhưng cho đến nay, các nhà đầu tư vẫn sẵn sàng mua vào các tài sản Mỹ khi thị trường điều chỉnh giảm, cho thấy rằng bất kỳ sự suy yếu kéo dài nào cũng có thể là một quá trình diễn ra trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

BÀI HỌC TỪ THỜI KỲ BONG BÓNG DOTCOM

Theo ông Nelson, chỉ riêng một đợt sụt giảm trên thị trường cổ phiếu Mỹ chưa chắc đã kéo theo sự suy yếu của đồng USD. Sau khi chỉ số Nasdaq đạt đỉnh vào tháng 3/2000, đồng USD vẫn duy trì sức mạnh trong gần 2 năm trước khi bắt đầu suy yếu. Khi đó, đồng USD chỉ bắt đầu mất giá khi thị trường tín dụng Mỹ chịu áp lực từ các vụ sụp đổ doanh nghiệp, như trường hợp của WorldCom, cùng với các yếu tố khác chẳng hạn như sự phục hồi của tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, làn sóng đầu tư AI hiện nay lại tập trung nhiều hơn vào Mỹ. Ông Nelson cho biết, tỷ giá đồng USD thực tế được điều chỉnh theo trọng số thương mại đã duy trì cao hơn mức trung bình dài hạn (tính từ năm 1973) trong suốt 12 năm liên tiếp, chuỗi thời gian dài nhất từng được ghi nhận. Dòng vốn nước ngoài vào Mỹ hiện nay cũng tập trung nhiều hơn vào cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp so với năm 2000, trong khi vốn FDI vào Mỹ lại yếu hơn.

Bởi vậy, nếu các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI không mang lại hiệu quả, chênh lệch tín dụng (credit spreads) có thể nới rộng, buộc các công ty AI phải cắt giảm mức đầu tư cơ bản. Một sự sụt giảm đầu tư như vậy có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa khắp nền kinh tế, làm giảm nhu cầu đối với thiết bị công nghiệp, phần cứng và năng lượng.

Những lo ngại về các phân khúc rủi ro hơn trong lĩnh vực AI, chẳng hạn như các công ty cung cấp hạ tầng đám mây mới nổi (neocloud) đang gánh nợ lớn, điển hình là CoreWeave, đã khiến giá hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) tăng mạnh trong những tuần gần đây, gây thêm áp lực lên thị trường cổ phiếu.

Ông Shaun Osborne, chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại ngân hàng Scotiabank, nhận định: "Chúng ta có thể thấy những dấu hiệu rạn nứt ban đầu khi quan sát các hợp đồng CDS”.

Ngoài ra, chính phủ Mỹ hiện đang đối mặt với thâm hụt ngân sách lớn, trái ngược với tình trạng thặng dư ngân sách vào thời điểm thị trường công nghệ đạt đỉnh năm 2000. Thực tế này khiến Mỹ có ít dư địa hơn để thực hiện các biện pháp kích thích kinh tế phản chu kỳ mà không gây bất ổn cho thị trường nợ.

SỰ NHẠY CẢM KHI XUẤT HIỆN CĂNG THẲNG

Đối với ông Nelson, tín hiệu then chốt không chỉ đơn thuần là việc cổ phiếu công nghệ Mỹ sụt giảm, mà là liệu những căng thẳng này có biến thành những vấn đề tín dụng và tăng trưởng cụ thể tại Mỹ - yếu tố có thể làm thay đổi kỳ vọng về chính sách của Fed hay không. Trong kịch bản như vậy, đồng yên nhiều khả năng sẽ hưởng lợi trong khi đồng USD suy yếu, và sự dịch chuyển này có thể kéo theo những hệ lụy sâu rộng hơn đối với các thị trường vốn đã đang chịu nhiều áp lực.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là sự sụt giảm của đồng USD là kết cục tất yếu. Một cú sốc đủ mạnh để châm ngòi cho một cuộc đua tìm kiếm thanh khoản USD có thể khiến đồng bạc xanh tăng giá trong ngắn hạn. Vào năm 2008 và tháng 3/2020, các nhà đầu tư đã chạy đua huy động USD để thanh toán các nghĩa vụ nợ bằng đồng tiền này, tạo ra một lực cầu mạnh mẽ nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Dù sao đi nữa, một số nhà đầu tư cho rằng đồng USD đã quay trở lại thành một yếu tố rủi ro trọng yếu, ở mức độ lớn nhất kể từ đợt biến động mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch thuế quan đối ứng vào tháng 4/2025.

Ông Nelson nhận định: "Các nhà đầu tư toàn cầu cực kỳ nhạy cảm trước bất kỳ đợt điều chỉnh định giá lớn hay làn sóng bán tháo nào đối với đồng USD. Khi bước sang năm 2027, đây là một rủi ro của đồng USD mà tôi cho rằng rất đáng để theo dõi sát sao”.