Giữa cánh đồng Trường Thành, xã Trường Văn (Thanh Hóa), những thửa ruộng lúa xanh mướt được xen kẽ với các ô nước nuôi tôm càng xanh. Đây là mô hình luân canh tôm càng xanh - lúa theo hướng hữu cơ do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thanh Hóa phối hợp xây dựng trên quy mô gần 3 ha, bắt nguồn từ ý tưởng mà ông Ngô Khắc Tạo (SN 1960) đã theo đuổi từ gần 30 năm trước.

Ít ai biết rằng, ngay từ năm 1998, ông Tạo đã là người đầu tiên đưa tôm càng xanh về nuôi thử nghiệm trên vùng đất chiêm trũng của địa phương. Dù tôm sinh trưởng tốt, mô hình khi đó buộc phải dừng lại vì thị trường chưa biết đến loại thủy sản này, đầu ra bấp bênh.

Tốt nghiệp ngành Chế tạo máy và từng công tác tại Bộ Xây dựng, năm 1996 ông quyết định trở về quê lập nghiệp. Trước khi gắn bó với con tôm, ông đã nghiên cứu chế tạo máy chẻ và tách cói bán tự động, góp phần giảm sức lao động cho người dân địa phương.

Nhận thấy nhiều diện tích đất chiêm trũng quanh năm ngập nước, trồng lúa kém hiệu quả, ông mạnh dạn thuê lại các vùng đầm lầy bỏ hoang để cải tạo nuôi thủy sản. Những vụ nuôi tôm thẻ chân trắng đầu tiên không thành công, khiến ông gần như mất toàn bộ số vốn tích góp.

Không từ bỏ, năm 1998 ông tìm hiểu và đưa giống tôm càng xanh từ miền Nam về Thanh Hóa thử nghiệm. Kết quả cho thấy loài thủy sản này thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của địa phương. Tuy nhiên, do thị trường chưa hình thành, sản phẩm khó tiêu thụ nên ông đành gác lại mô hình, chuyển sang nuôi các đối tượng khác để duy trì cuộc sống.

Bước ngoặt đến vào đầu năm 2024, khi nhu cầu về thực phẩm sạch và sản xuất nông nghiệp bền vững ngày càng tăng. Ông Tạo quyết định khởi động lại ý tưởng cũ bằng việc tự đầu tư 1.000 con giống tôm càng xanh trên diện tích ao, ruộng của gia đình.

Sau gần 18 tháng nuôi, mô hình thu hoạch khoảng 750 kg tôm thương phẩm. Kết quả này đã thu hút sự quan tâm của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thanh Hóa, từ đó phối hợp xây dựng mô hình luân canh tôm càng xanh - lúa theo hướng hữu cơ.

Theo ông Ngô Khắc Tạo, ưu điểm của mô hình là con tôm tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên như rong rêu, sinh vật phù du, chi phí chăm sóc thấp, ít dịch bệnh và có thể phát triển hài hòa cùng cây lúa. Quá trình sản xuất hạn chế sử dụng hóa chất, góp phần nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường.

Dù thời gian nuôi kéo dài khoảng 18 tháng mới đạt kích cỡ thương phẩm, mô hình được đánh giá phù hợp với các vùng đất chiêm trũng, tạo thêm giá trị trên cùng diện tích canh tác và hướng tới phát triển nông nghiệp tuần hoàn.

Sau gần ba thập kỷ kiên trì, ý tưởng từng đi trước thị trường của ông Ngô Khắc Tạo đã có cơ hội trở thành mô hình sản xuất thực tế. Không chỉ mở ra sinh kế mới cho vùng đất chiêm trũng, mô hình tôm càng xanh - lúa hữu cơ còn cho thấy tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với nhu cầu thị trường hiện nay.