Mở ra triển vọng hợp tác dài hạn trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, với trọng tâm là thúc đẩy các dự án điện hạt nhân tại Việt Nam trong giai đoạn tới là nội dung chủ chốt trong ngày làm việc đầu tiên của Phiên đàm phán lần thứ hai Hiệp định song phương về Thương mại đối ứng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ...

Tại đây, hai bên đều đã thể hiện thiện chí thúc đẩy tiến trình đàm phán.

 Từ ngày 19 đến 22/5/2025, tại Washington D.C (Hoa Kỳ), Phiên đàm phán lần thứ hai Hiệp định song phương về Thương mại đối ứng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ được tổ chức theo kế hoạch đã thống nhất. Đoàn đàm phán của Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Công Thương, Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ Nguyễn Hồng Diên dẫn đầu, cùng sự tham gia của các đại diện từ nhiều Bộ, ngành: Công an, Ngoại giao, Tài chính, Xây dựng, Nội vụ, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tài nguyên và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước.

KỲ VỌNG RÚT NGẮN KHOẢNG CÁCH KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI

Trong ngày làm việc đầu tiên (19/5 theo giờ địa phương, tức ngày 19 và 20/5 theo giờ Hà Nội), hai bên đã trao đổi tổng thể về cách tiếp cận nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn tại, thúc đẩy đàm phán tiến triển thực chất.

Thông tin từ Bộ Công thương cho hay, cuộc trao đổi diễn ra trên tinh thần cởi mở, thẳng thắn và xây dựng, tập trung vào các nhóm nội dung then chốt. Hai bên tiến hành rà soát, làm rõ lời văn dự thảo Hiệp định và chia sẻ thông tin về các chính sách hiện hành của mỗi nước, từ đó tạo cơ sở cho các bước triển khai tiếp theo.

Phiên đàm phán lần này được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách trong một số nội dung kỹ thuật, hướng tới việc sớm hoàn tất Hiệp định, góp phần tạo khuôn khổ thương mại ổn định, bền vững và cân bằng hơn giữa hai quốc gia.

 HƯỚNG TỚI HỢP TÁC LÂU DÀI VỀ  NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

Cũng trong ngày 19/5, bên lề phiên đàm phán, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã có buổi làm việc với Tập đoàn Westinghouse – một trong những doanh nghiệp hàng đầu thế giới về công nghệ điện hạt nhân.

Tại cuộc gặp, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, Việt Nam đang từng bước tái khởi động chương trình phát triển điện hạt nhân, nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng trong khi năng lượng tái tạo vẫn đối mặt với tính ổn định thấp và phụ thuộc thời tiết. Ông nhấn mạnh, Việt Nam sẽ tiếp cận lĩnh vực điện hạt nhân một cách thận trọng, hiện đại và phù hợp với thực tiễn, bảo đảm an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững.

Hiện Việt Nam đã đưa vào Quy hoạch điện VIII các định hướng liên quan đến phát triển điện hạt nhân. Theo đó, giai đoạn 2026–2030, Việt Nam sẽ xây dựng cơ sở pháp lý và chuẩn bị nguồn nhân lực để phát triển điện hạt nhân. Giai đoạn sau năm 2030 sẽ từng bước triển khai các dự án điện hạt nhân, trước hết ở quy mô nhỏ (SMR – Small Modular Reactor), hướng đến vận hành thương mại vào khoảng năm 2035–2040.

Bộ trưởng Diên khẳng định, đây là cơ sở để Việt Nam thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực điện hạt nhân, trong đó có Westinghouse. Ông cũng nhấn mạnh, việc phát triển năng lượng, đặc biệt là điện hạt nhân, sẽ đóng vai trò là động lực mới trong việc cân bằng cán cân thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Đáp lại, bà Margaret Cosentino – Phó Chủ tịch Westinghouse – bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với kế hoạch phát triển điện hạt nhân của Việt Nam, đồng thời đánh giá cao tiềm năng hợp tác lâu dài giữa hai bên. Đại diện Westinghouse cũng khẳng định mong muốn được đồng hành với Việt Nam trong các lĩnh vực như cung cấp công nghệ, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo nhân lực phục vụ ngành điện hạt nhân.

Tại buổi làm việc, đại diện hai bên đã thống nhất sẽ thúc đẩy tiến trình ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) giữa Westinghouse và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trong lĩnh vực phát triển điện hạt nhân. Đây được xem là một trong những bước đi đầu tiên nhằm cụ thể hóa định hướng hợp tác song phương trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là các dự án hạt nhân quy mô lớn và quy mô nhỏ.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đang mở rộng định hướng hợp tác theo các mô hình đầu tư kết hợp công – tư (PPP), hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT) trong các dự án năng lượng. Trọng tâm trong hợp tác với các đối tác quốc tế, bao gồm Hoa Kỳ, sẽ là chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ nhân lực chất lượng cao và tiếp cận các chuẩn mực an toàn toàn cầu.

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Việt Nam sẽ chuẩn bị các bước để phát triển tổ hợp điện hạt nhân đầu tiên tại khu vực phù hợp về địa chất, khí hậu và cơ sở hạ tầng, trong đó một số địa điểm tiềm năng đang được đánh giá lại như Ninh Thuận, Quảng Ngãi, Quảng Bình. Mục tiêu đến năm 2050, tỷ trọng điện hạt nhân trong tổng cơ cấu nguồn điện của Việt Nam sẽ đạt khoảng 6–7%, đóng vai trò nền tảng cho hệ thống điện ổn định và phát thải thấp.

Hiện tại, các bộ ngành và cơ quan chuyên môn đang phối hợp rà soát lại khung pháp lý, xây dựng năng lực quản lý nhà nước và huy động nguồn lực quốc tế để từng bước triển khai chương trình điện hạt nhân theo đúng lộ trình đã định.

Việc Việt Nam chủ động khởi động lại chiến lược điện hạt nhân trong bối cảnh hợp tác thương mại đang được mở rộng với Hoa Kỳ là tín hiệu tích cực cho cả hai bên, mở ra triển vọng hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực năng lượng công nghệ cao trong thời gian tới.