Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất phương án hướng tuyến, đồng thời yêu cầu các địa phương chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị nguồn lực để bảo đảm mục tiêu khởi công năm 2027 và cơ bản hoàn thành vào năm 2030…

Tại cuộc họp thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội diễn ra ngày 1/7, đại diện đơn vị tư vấn cho biết tuyến đường được nghiên cứu đầu tư với chiều dài khoảng 321 km, không bao gồm các đoạn đã khai thác trùng với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lào Cai và đoạn qua tỉnh Thái Nguyên.

Tuyến có điểm đầu tại xã Yên Bài (TP Hà Nội), khép kín với điểm cuối tại chính vị trí này, đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

HÀNH LANG PHÁT TRIỂN CHO THỦ ĐÔ

Theo phương án đề xuất, tuyến chính được đầu tư quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua Thái Nguyên quy mô 4 làn xe. Hệ thống đường song hành được xây dựng đồng bộ, trong khi các đoạn qua khu vực đô thị và khu công nghiệp có thể mở rộng theo quy hoạch từng địa phương.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 235.741 tỷ đồng, sử dụng khoảng 2.925 ha đất. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 64.000 tỷ đồng, chi phí xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng, còn lại là chi phí quản lý, tư vấn, dự phòng và các khoản liên quan.

Do quy mô vốn rất lớn, đơn vị tư vấn đề xuất phần giải phóng mặt bằng, đường song hành, dải cây xanh và vỉa hè được đầu tư bằng vốn đầu tư công tương tự các dự án Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 3, Vành đai 4 TP.HCM. Đối với tuyến chính, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu hai phương án gồm đầu tư theo hình thức PPP hoặc đầu tư công, sau đó Nhà nước tổ chức thu phí hoàn vốn.

Để bảo đảm tiến độ, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, gồm 7 dự án giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành tại các địa phương cùng 8 dự án đầu tư tuyến chính, trong đó có một dự án riêng dành cho các cầu lớn. Theo kế hoạch, công trình sẽ khởi công trong năm 2027 và cơ bản hoàn thành vào năm 2030.

Theo ông Lưu Quang Thìn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng), Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị xác định rõ vai trò của Vành đai 5 không chỉ là tuyến giao thông mà còn là hành lang công nghiệp, thương mại, logistics và dịch vụ của Vùng Thủ đô.

Do đó, hồ sơ dự án cần tiếp tục bổ sung đánh giá về tác động đối với phát triển mạng lưới logistics, trung tâm phân phối hàng hóa, khả năng kết nối các khu công nghiệp, cảng, đầu mối vận tải cũng như rà soát nhu cầu vận tải trong tương quan với các tuyến vành đai khác, đặc biệt là Vành đai 4.

Tổ thẩm định cũng đề nghị nghiên cứu hợp lý hệ thống nút giao, đường gom, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và quỹ đất phát triển logistics dọc tuyến nhằm phát huy tối đa hiệu quả đầu tư.

HOÀN THIỆN PHƯƠNG ÁN ĐẦU TƯ

Tại cuộc họp, đại diện 7 địa phương có tuyến Vành đai 5 đi qua cơ bản thống nhất với phương án đầu tư được nêu trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất thành phố được chủ động đầu tư nút giao Láng - Hòa Lạc trong tổng số 8 nút giao của dự án nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với các công trình đang triển khai. Đối với 7 nút giao còn lại, Hà Nội đề nghị làm rõ quy mô, hình thái đầu tư trong tương lai để xác định phạm vi giải phóng mặt bằng, tránh phải thực hiện giải phóng mặt bằng nhiều lần.

Ông Lại Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, kiến nghị cấp có thẩm quyền nghiên cứu phương án mua lại dự án BOT cầu Thái Hà nhằm bảo đảm sự hài hòa khi cầu Thái Hà trên tuyến Vành đai 5 hoàn thành và đưa vào khai thác.

Đại diện Sở Xây dựng Hải Phòng đề nghị nghiên cứu mở rộng mặt cắt ngang đoạn tuyến đi qua các khu đô thị, khu công nghiệp trên địa bàn từ 95-120 m hoặc lớn hơn; đồng thời kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù để triển khai các dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư trước khi điều chỉnh quy hoạch.

Đối với Phú Thọ, ông Quách Tất Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho rằng để dự án triển khai nhanh cần xem xét các cơ chế đặc thù liên quan đến bãi đổ thải, nguồn vật liệu, thu hồi đất phục vụ khu vực mỏ vật liệu, chỉ định thầu xây lắp và các cơ chế giảm giá nhằm rút ngắn thời gian thực hiện.

Đánh giá cao ý nghĩa của dự án, hầu hết các địa phương đều bày tỏ lo ngại về khả năng cân đối ngân sách để tham gia đầu tư trong bối cảnh hiện nay và mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ ngân sách Trung ương.

Trong khi đó, đại diện Bộ Tài chính cho rằng việc cân đối ngân sách Trung ương cũng đang gặp nhiều khó khăn, do đó cần có sự chia sẻ trách nhiệm và đồng hành từ phía các địa phương.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất với phương án hướng tuyến do đơn vị tư vấn đề xuất, đồng thời nhấn mạnh đây không chỉ là tuyến giao thông mà còn phải tạo dư địa phát triển không gian, thu hút đầu tư và hình thành các hành lang kinh tế mới cho các địa phương dọc tuyến.

Bộ trưởng yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án hệ thống nút giao ngay từ bước nghiên cứu tiền khả thi nhằm hạn chế việc điều chỉnh ở các bước sau, tránh làm tăng tổng mức đầu tư. Sau khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho địa phương triển khai công tác thu hồi đất và tái định cư.

Đối với đoạn tuyến qua tỉnh Ninh Bình, nơi tập trung nhiều khu đô thị và khu công nghiệp, Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu phương án cầu cạn nhằm giảm khối lượng giải phóng mặt bằng.

Về hình thức đầu tư, Bộ trưởng thống nhất nghiên cứu phương án đầu tư công đối với tuyến chính, đồng thời yêu cầu tiếp tục đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội; rà soát nguồn vật liệu xây dựng, vị trí bãi đổ thải, cự ly vận chuyển, bổ sung giải pháp ứng dụng công nghệ mới và hoàn thiện thuyết minh suất đầu tư của từng dự án thành phần trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.