Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm mờ đi các tín hiệu kinh tế mà các ngân hàng trung ương dựa vào để thiết lập chính sách tiền tệ, từ đó gia tăng nguy cơ mắc phải những sai lầm gây tổn hại...

Đây là cảnh báo từ các nhà kinh tế tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), một tổ chức có trụ sở tại Basel chuyên tư vấn cho các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới.

Các chuyên gia của BIS nói rằng tác động của AI lên đầu tư, thương mại và giá tài sản đủ mạnh để "định hình triển vọng kinh tế toàn cầu theo thời gian thực", hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh căng thẳng thương mại và các cú sốc địa chính trị. Những tác động này hiện đã "lớn và có thể quan sát được" và có thể làm gia tăng áp lực giá cả.

BIS lưu ý rằng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và cơ sở sản xuất công nghệ thông tin tại Mỹ đã tăng lên mức tương đương 0,8% tổng sản phẩm trong nước (GDP), trong khi hiệu ứng tài sản từ việc tăng giá cổ phiếu AI đang thúc đẩy tiêu dùng.

Tuy nhiên, AI cũng có thể gây hiệu ứng giảm phát nếu công nghệ này cải thiện năng suất hoặc nếu lo ngại về mất việc làm liên quan đến AI khiến chi tiêu giảm và làm giảm sức mạnh thương lượng tiền lương của người lao động với giới chủ.

Các nhà kinh tế của BIS cảnh báo rằng việc đánh giá mức độ và thời điểm của những tác động này là một thách thức đối với các ngân hàng trung ương, vì tăng trưởng GDP mạnh mẽ có thể chỉ phản ánh sự bùng nổ đầu tư và hiệu ứng tài sản tạm thời, trong khi những cải thiện năng suất bền vững hơn lại "không chắc chắn và khó đo lường".

"Sức mạnh tương đối và thời điểm của những lực lượng này vẫn còn là điều chưa chắc chắn” - BIS cho biết trong một phân tích được công bố trong bản tin hàng tháng mới nhất của định chế này vào ngày 28/7, đồng thời cho biết thêm rằng "các hiệu ứng lạm phát ngắn hạn có thể đã xuất hiện" trong khi "các hiệu ứng giảm phát có khả năng xuất hiện chậm hơn".

Mức độ bất định gia tăng làm tăng nguy cơ "điều chỉnh sai" chính sách tiền tệ - theo BIS. Các chuyên gia của BIS lập luận rằng nếu các ngân hàng trung ương đánh giá quá cao tiềm năng tăng trưởng năng suất hoặc đánh giá thấp sự gia tăng nhu cầu cơ bản, họ có thể phạm sai lầm là thiết lập lãi suất quá thấp để kiềm chế lạm phát.

Cảnh báo này được BIS đưa ra khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu cuộc họp chính sách tiền tệ định kỳ kéo dài hai ngày để đưa ra một quyết định lãi suất, trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về việc cơn sốt AI làm gia tăng áp lực giá cả trong nền kinh tế Mỹ. Chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh, đã lập luận rằng Mỹ đang trên đà bước vào một thời kỳ tăng trưởng năng suất lao động mạnh mẽ do AI thúc đẩy, và sự gia tăng năng suất đó sẽ cho phép Fed cắt giảm lãi suất mà không làm gia tăng lạm phát.

Tuy nhiên, một số nhà hoạch định chính sách của Mỹ cảnh báo rằng trong ngắn hạn, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến AI đang dẫn đến giá cả cao hơn. Với lạm phát ở Mỹ đang duy trì cao hơn gấp đôi mục tiêu của Fed - dựa trên chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) - ông Warsh đang đương đầu áp lực ngày càng lớn phải chứng minh rằng Fed quyết tâm khôi phục sự ổn định giá cả.

Các ngân hàng trung ương khác cũng đang phải đối mặt với những bất định mà làn sóng đầu tư AI mang lại.

Hồi đầu tháng này, ông Philip Lane, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), nhận định rằng tác động của AI sẽ phụ thuộc vào việc liệu công nghệ này sẽ thay thế người lao động hay giúp họ sản xuất nhiều hơn và liệu nguồn cung năng lượng có thể theo kịp với nhu cầu ngày càng tăng về điện hay không. Ông cũng trích dẫn các bất định khác, bao gồm việc liệu hoạt động AI có tiếp tục tập trung ở Mỹ và Trung Quốc hay không và tốc độ áp dụng công nghệ này sẽ như thế nào.

Đánh giá tác động tổng thể của AI lên lạm phát sẽ là "một thách thức lớn" đối với các ngân hàng trung ương trong những năm tới - ông Lane cho biết.