Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn quốc, Đà Nẵng đã và đang triển khai những mô hình ứng dụng khoa học và công nghệ tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là khu vực miền núi phía Tây.

Một hành trình đầy thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho cả chính quyền và ngành giáo dục cùng người dân địa phương.

KHI AI TRỞ THÀNH “TRỢ LÝ” ĐẮC LỰC

Tại xã vùng cao Trà Vân (Đà Nẵng), giữa những dãy núi rừng bạt ngàn hùng vĩ, những cán bộ và giáo viên địa phương đang từng ngày nỗ lực đưa công nghệ vào phục vụ công việc và cuộc sống. Anh Hồ Trung Tơn, chuyên viên văn phòng Ủy ban Nhân dân xã, là một trong những người tiên phong trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công việc hàng ngày.

Anh Tơn cho biết, sau khi sáp nhập với xã Trà Vinh, xã Trà Vân mới có khối lượng công việc ngày càng tăng khá nhiều, AI được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cán bộ tóm tắt văn bản, tổng hợp thông tin và xây dựng báo cáo nhanh chóng, giảm chi phí văn phòng phẩm, góp phần cải cách hành chính và phục vụ người dân tốt hơn.

Theo ông Nguyễn Văn Cẩn, Bí thư Đảng ủy xã Trà Vân, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, khối lượng công việc tại địa phương tăng lên đáng kể. Trong bối cảnh nhân lực còn thiếu, AI trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực, giúp cán bộ xử lý công việc nhanh và chính xác hơn.

Không chỉ trong hoạt động quản lý nhà nước, chuyển đổi số còn được sớm áp dụng trong môi trường giáo dục. Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Trà Leng 2, công nghệ thông tin đã được triển khai từ nhiều năm qua. Nhà trường sử dụng học bạ điện tử, giáo án điện tử và trang bị máy chiếu, tivi phục vụ giảng dạy. Thầy Bùi Quang Ngọc, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết chuyển đổi số giúp việc quản lý dữ liệu học sinh, giáo viên thuận lợi hơn và hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động dạy và học.

Tuy nhiên, những khó khăn về hạ tầng vẫn là rào cản lớn. Mỗi mùa mưa bão, tình trạng mất điện, đứt cáp, gián đoạn kết nối Internet thường xuyên xảy ra. Dù vậy, các giáo viên vẫn tích cực tham gia các lớp tập huấn để cập nhật kiến thức, đặc biệt là các khóa học về ứng dụng AI trong giáo dục.

KHÁT VỌNG BẮT KỊP THỜI ĐẠI

Giữa đại ngàn phía Tây Đà Nẵng, nơi vẫn còn những bản làng chưa có điện và sóng điện thoại, khát vọng bắt kịp thời đại vẫn hiện hữu trong từng lớp học, từng cơ quan, đơn vị và bà con đồng bào.

Tiên phong đồng hành cùng các địa phương trong hành trình này là các trường đại học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Thạc sỹ Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (thuộc Đại học Đà Nẵng), nhận định rằng nhu cầu tiếp cận công nghệ tại các địa phương miền núi hiện là rất lớn. Trong điều kiện nhân lực còn thiếu, địa bàn rộng và hạ tầng còn nhiều hạn chế, thì AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho cả chính quyền lẫn ngành giáo dục.

Qua hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với nhiệm vụ “thực chiến” hằng ngày, cán bộ xã Hồ Trung Tơn chia sẻ: “Có những công việc phải lặp đi lặp lại rất mất thời gian. Nhiều văn bản có phụ lục phải ký số từng phần… Nếu AI có thể hỗ trợ kiểm tra lỗi hoặc tự động hóa một số khâu thì sẽ giảm được rất nhiều áp lực cho cán bộ cơ sở”. Câu chuyện của người cán bộ vùng cao này phần nào cho thấy nhu cầu chuyển đổi số đang diễn ra rất thực chất tại các xã miền núi phía Tây thành phố Đà Nẵng.

Để giúp bà con vùng miền núi từng bước khắc phục tình trạng này, UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành Kế hoạch số 484/KH-UBND, giao các ngành, địa phương triển khai lắp đặt, bàn giao đưa vào sử dụng thiết bị đầu cuối và dịch vụ viễn thông vệ tinh Starlink miễn phí dịch vụ viễn thông vệ tinh trong vòng 6 tháng nhằm hỗ trợ khắc phục tình trạng lõm sóng viễn thông tại 14 thôn, điểm trường miền núi trên địa bàn thành phố. Thời gian lắp đặt được bắt đầu từ ngày 21/9 đến hết ngày 30/9/2026, tại 4 thôn và 10 điểm trường.

Hành trình chuyển đổi số ở vùng cao còn nhiều trở ngại nhưng từ quyết tâm của những cán bộ cơ sở, những người thầy nơi miền núi và sự đồng hành của các cơ sở đào tạo, khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi đang từng bước được rút ngắn bằng chính tri thức và công nghệ.

Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà còn là nhu cầu cấp thiết tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đà Nẵng. Với sự hỗ trợ của công nghệ, đặc biệt là AI, các địa phương miền núi đang từng bước vượt qua khó khăn, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và mở ra những cơ hội phát triển mới. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy công nghệ có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa các vùng miền, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và toàn diện.