Bên cạnh những ngành truyền thống như công nghiệp luyện kim, vật liệu, đường sắt, ô tô… Bộ Công thương đề xuất thêm ngành công nghiệp bán dẫn, điện tử công nghệ cao, công nghiệp điện gió ngoài khơi, công nghiệp khoáng sản chiến lược và đất hiếm vào danh mục những ngành công nghiệp trọng điểm...

Đây là nội dung được đưa ra tại tờ trình dự án Luật Công nghiệp trọng điểm – hồ sơ do Bộ Tư pháp đăng tải ngày 21/7.

Theo tờ trình của Bộ Công thương, dự thảo luật gồm 11 chương, 95 điều.

Đặc biệt, lần dự thảo này, Bộ Công thương dự kiến danh mục các ngành công nghiệp trọng điểm quy định tại luật gồm: "công nghiệp năng lượng và thiết bị năng lượng; công nghiệp điện gió ngoài khơi; công nghiệp khoáng sản chiến lược và đất hiếm;

Công nghiệp luyện kim; công nghiệp vật liệu; công nghiệp hóa chất cơ bản và hóa chất công nghệ cao; công nghiệp cơ khí, chế tạo, đóng tàu và công trình biển; công nghiệp đường sắt; công nghiệp ô tô;

Công nghiệp bán dẫn và điện tử công nghệ cao; công nghiệp hỗ trợ; công nghiệp môi trường, công nghiệp tái chế và công nghệ giảm phát thải; các ngành công nghiệp trọng điểm khác theo quyết định của Chính phủ".

Bộ Công thương cho biết đây là các ngành, lĩnh vực sản xuất, chế tạo có vai trò then chốt đối với công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Từ đó, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường công nghiệp, năng lực tham gia chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu. Đồng thời, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Theo Bộ Công thương, thời gian tới, Việt Nam sẽ đầu tư phát triển nhiều công trình hạ tầng quan trọng trong lĩnh vực giao thông (như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia…), năng lượng (như điện gió ngoài khơi, điện hạt nhân module nhỏ, điện khí, sản xuất hydro và amoniac xanh…), hạ tầng số. Đây là các công trình có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh, an toàn và sự phát triển bền vững của quốc gia.

Do đó, việc phát triển nền sản xuất trong nước để có thể tự chủ các công nghệ lõi và chế tạo, sản xuất được các sản phẩm, thiết bị quan trọng do đó có vai trò then chốt đối với việc bảo đảm các yếu tố an ninh của các công trình trọng điểm quốc gia.

Bên cạnh đó, việc phát triển các ngành công nghiệp quan trọng cũng là giải pháp cấp bách duy nhất để bảo đảm các yêu cầu về nội địa hóa, xuất xứ hàng hóa để Việt Nam có thể tránh các rủi ro trong thương mại quốc tế. Điều này bảo đảm duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu, tránh các ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Đặc biệt, theo Bộ Công thương, quá trình chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao đang làm gia tăng cạnh tranh toàn cầu đối với các loại khoáng sản chiến lược, đất hiếm, vật liệu mới và các nguyên liệu đầu vào quan trọng.

“Việt Nam có tiềm năng đáng kể về khoáng sản chiến lược nhưng chưa hình thành được chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ khai thác, chế biến sâu đến sản xuất vật liệu, linh kiện và thiết bị công nghiệp.

Việc xây dựng các cơ chế phát triển công nghiệp khoáng sản chiến lược có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh năng lượng, an ninh tài nguyên và phát triển công nghiệp quốc gia trong dài hạn”, tờ trình nêu rõ.

Với ý nghĩa trên, dự thảo luật dành hai chương riêng về “công nghiệp ngoài khơi” (chương VII, gồm 11 điều, từ Điều 60 đến Điều 70) và chương VIII về “công nghiệp đất hiếm và vật liệu chiến lược” (gồm 10 điều, từ Điều 71 đến Điều 80).

Dự thảo cũng quy định các công cụ can thiệp và hỗ trợ trọng tâm, gồm Quỹ Công nghiệp Chiến lược Quốc gia; hỗ trợ phát triển năng lực công nghiệp quốc gia; cơ chế phát triển thị trường và ưu tiên sản phẩm, dịch vụ được nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, tích hợp hoặc làm chủ tại Việt Nam; cơ sở thử nghiệm công nghiệp…

Ngoài ra, chương VI dự thảo xác định "tổ hợp công nghiệp trọng điểm" là không gian phát triển công nghiệp chiến lược, tập trung một hoặc nhiều ngành công nghiệp trọng điểm, gắn với hạ tầng, năng lượng, logistics, nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo và đào tạo.