Nếu không có thêm những doanh nghiệp chất lượng và có khả năng tăng trưởng bền vững, việc nâng hạng tự thân sẽ khó tạo ra sự gia tăng mạnh mẽ của dòng vốn chủ động.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp được đánh giá là sự ghi nhận đối với chất lượng và mức độ trưởng thành của thị trường. Tuy nhiên, để tạo ra những thay đổi căn bản và thu hút mạnh hơn dòng vốn nước ngoài, bên cạnh việc hoàn thiện các tiêu chí nâng hạng, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Đây là những quan điểm được bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc VCBF đưa ra tại Hội nghị ngành quỹ diễn ra sáng nay 25/8 do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức.

Cụ thể, theo đại diện VCBF, Việt Nam đang ở một giai đoạn rất "thú vị" khi Chính phủ và các cơ quan quản lý đang có nhiều hành động nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Cùng với những thay đổi về vĩ mô, thị trường chứng khoán cũng đón nhận một sự kiện quan trọng khi FTSE Russell chính thức đưa Việt Nam trở thành thị trường mới nổi thứ cấp.

Việc được nâng hạng trước hết phản ánh sự công nhận đối với chất lượng của thị trường chứng khoán Việt Nam. Để đạt được tiêu chí của một thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường phải đáp ứng nhiều tiêu chí cả về định lượng và định tính, trong đó các yếu tố định tính đặc biệt quan trọng.

Trong thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đáp ứng các tiêu chí khắt khe của FTSE Russell.

Do đó, việc được công nhận nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về mặt danh hiệu mà còn xác nhận rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được những tiêu chuẩn nhất định của một thị trường mới nổi thứ cấp.

Một trong những kỳ vọng lớn nhất sau khi thị trường được nâng hạng là dòng vốn nước ngoài sẽ gia tăng.

Theo đánh giá của bà Nga, dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể lên tới gần 2 tỷ USD đổ vào thị trường Việt Nam. Đây được xem là cơ hội lớn để cải thiện thanh khoản cũng như nâng tỷ trọng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường.

Hiện tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ khoảng 11%, được đánh giá là khá thấp so với nhiều thị trường khác.

Việc các quỹ thụ động và ETF gia tăng phân bổ vào Việt Nam vì vậy có thể tạo thêm dư địa để nâng tỷ trọng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.

Một tác động quan trọng khác của việc nâng hạng là sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam được kỳ vọng sẽ gia tăng. Khi thị trường được nâng hạng, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ quan sát, nghiên cứu và đánh giá thị trường kỹ hơn.

Điều này có thể tạo ra tác động tích cực đối với doanh nghiệp Việt Nam, khi sự quan tâm lớn hơn từ nhà đầu tư nước ngoài được kỳ vọng giúp chi phí huy động vốn thấp hơn.

Tuy nhiên, dòng vốn thụ động mới chỉ là một phần của câu chuyện nâng hạng. Để tạo ra sự thay đổi căn bản, thị trường cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa.

"Việt Nam hiện đã có một "cái chợ rất đẹp", nhưng vấn đề quan trọng tiếp theo là chất lượng hàng hóa trong cái chợ đó như thế nào", bà Nga nhấn mạnh. 

Đây được xem là một trong những vấn đề mà Chính phủ cần tiếp tục tập trung tháo gỡ.

Thực tế tiếp xúc với các nhà đầu tư cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đánh giá rất cao triển vọng vĩ mô của Việt Nam và có mong muốn đầu tư vào thị trường. Tuy nhiên, khi nghiên cứu cụ thể từng cơ hội đầu tư và từng doanh nghiệp, việc lựa chọn những công ty có triển vọng tăng trưởng dài hạn và bền vững vẫn tương đối khó.

Danh mục các cổ phiếu Việt Nam lọt vào các chỉ số FTSE hiện tập trung phần lớn ở các nhóm ngành như ngân hàng, tài chính, chứng khoán và bất động sản. Đây là những ngành có tính chu kỳ khá cao, khiến các nhà đầu tư nước ngoài có những quan ngại nhất định. Trong đó, ngân hàng vẫn có thể nhận được sự quan tâm, trong khi với bất động sản và chứng khoán, mức độ quan tâm có thể thận trọng hơn.

Theo kinh nghiệm của Franklin Templeton, công ty mẹ của VCBF, các quỹ Future Market, Emerging Market và Global Market thường chỉ lựa chọn một vài cổ phiếu tốt nhất tại mỗi quốc gia. Vì vậy, những cổ phiếu được lựa chọn phải thuộc các ngành có khả năng tăng trưởng bền vững. Đây chính là thách thức đối với Việt Nam khi các nhà đầu tư nước ngoài dù đã tìm kiếm cơ hội trong thời gian dài vẫn gặp khó khăn trong việc lựa chọn những doanh nghiệp phù hợp.

Đồng thời, việc nâng hạng sẽ tạo ra tác động khác nhau đối với quỹ thụ động và quỹ chủ động.

Đối với quỹ thụ động, đặc biệt là ETF, việc đầu tư được thực hiện theo tỷ trọng của chỉ số. Vì vậy, khi Việt Nam được đưa vào chỉ số, dòng vốn thụ động sẽ có xu hướng phân bổ theo các cổ phiếu và tỷ trọng tương ứng.

Tuy nhiên, đối với quỹ chủ động, câu chuyện hoàn toàn khác. Để các quỹ chủ động gia tăng đầu tư vào Việt Nam, thị trường cần có chất lượng hàng hóa tốt. Thực tế, các quỹ chủ động đã tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam ngay cả trước khi thị trường được nâng hạng. Nếu không có thêm những doanh nghiệp chất lượng và có khả năng tăng trưởng bền vững, việc nâng hạng tự thân sẽ khó tạo ra sự gia tăng mạnh mẽ của dòng vốn chủ động.

Do đó, nâng hạng thị trường mới là điều kiện cần, trong khi nâng cao chất lượng doanh nghiệp và hàng hóa trên thị trường sẽ là yếu tố quan trọng để tận dụng cơ hội từ quá trình này.

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Bích Ngà, Phó ban Quản lý quỹ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, trong thời gian tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục thực hiện các chương trình cải cách để đạt được những tiêu chí nâng hạng của các tổ chức quốc tế lớn hơn, trước mắt là tiếp tục đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI.