Hai tập đoàn năng lượng GE Vernova và Hitachi vừa công bố hợp tác chiến lược nhằm nghiên cứu khả năng triển khai các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) tại Đông Nam Á, trong bối cảnh nhu cầu điện của khu vực tăng nhanh cùng áp lực đảm bảo nguồn năng lượng ổn định và phát thải thấp...

Thỏa thuận hợp tác được công bố bên lề Diễn đàn Bộ trưởng và Doanh nghiệp về An ninh Năng lượng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tổ chức tại Tokyo (Nhật Bản). Đây được xem là bước đi mới nhằm mở rộng ứng dụng các công nghệ hạt nhân tiên tiến để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng tại các nền kinh tế đang phát triển nhanh.

Theo bản ghi nhớ hợp tác (MoU) vừa ký kết, hai doanh nghiệp sẽ tiến hành các nghiên cứu khả thi để đánh giá tiềm năng triển khai lò phản ứng mô-đun nhỏ BWRX-300 do hai bên cùng phát triển tại một số quốc gia Đông Nam Á.

Các nghiên cứu này sẽ xem xét nhiều yếu tố, bao gồm tính khả thi về kỹ thuật, khả năng lựa chọn địa điểm dự án, khung pháp lý tại các quốc gia liên quan cũng như yêu cầu đối với chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, sáng kiến cũng hướng tới việc huy động các nhà cung cấp và đối tác công nghiệp của Nhật Bản tham gia, qua đó hình thành một hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ có thể hỗ trợ các dự án SMR trong khu vực.

Khác với các nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn truyền thống vốn thường bị chỉ trích vì chi phí đầu tư cao và thời gian xây dựng kéo dài, SMR được thiết kế với quy mô nhỏ hơn và linh hoạt hơn. Nhiều thiết kế SMR có thể được sản xuất tại nhà máy sau đó vận chuyển tới địa điểm dự án để lắp ráp.

Nhu cầu điện năng tại Đông Nam Á đang gia tăng nhanh chóng khi các nền kinh tế trong khu vực tiếp tục mở rộng, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ và hạ tầng số phát triển nhanh. Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu này là sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu cũng như nhu cầu tính toán ngày càng lớn của các công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh đó, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đang tìm kiếm những nguồn năng lượng ổn định, có khả năng cung cấp điện liên tục và không phát thải carbon. Các lò phản ứng mô-đun nhỏ vì vậy ngày càng được xem là một giải pháp tiềm năng.

Cách tiếp cận theo mô-đun này được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian xây dựng, cải thiện hiệu quả chi phí và cho phép các công ty điện lực bổ sung công suất phát điện theo từng giai đoạn phù hợp với tốc độ tăng trưởng nhu cầu.

Dự án mang tên Darlington New Nuclear Project, được kỳ vọng sẽ trở thành dự án triển khai SMR đầu tiên tại một quốc gia thuộc Group of Seven (G7). Các chuyên gia trong ngành cho rằng đây có thể trở thành dự án trình diễn quan trọng, tạo tiền lệ cho việc phát triển các dự án SMR trên phạm vi toàn cầu trong tương lai.

Việc mở rộng hợp tác sang Đông Nam Á cũng cho thấy tham vọng của GE Vernova và Hitachi trong việc giữ vai trò tiên phong trong lĩnh vực điện hạt nhân thế hệ mới.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đẩy mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng, điện hạt nhân đang được xem xét trở lại như một thành phần quan trọng của hệ thống năng lượng sạch.

Mặc dù các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió đang phát triển nhanh, các nguồn này vẫn mang tính gián đoạn và phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Trong khi đó, điện hạt nhân có khả năng cung cấp nguồn điện nền ổn định, góp phần đảm bảo độ tin cậy của hệ thống điện.

Khi các quốc gia Đông Nam Á tìm cách cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và các cam kết giảm phát thải khí nhà kính, các lò phản ứng mô-đun nhỏ có thể trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu các nghiên cứu khả thi dẫn đến việc triển khai dự án thực tế, SMR được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố an ninh năng lượng dài hạn đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang hệ thống điện phát thải carbon thấp trong khu vực.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tại Đông Nam Á tăng nhanh, nhiều chuyên gia cho rằng các công nghệ hạt nhân thế hệ mới như SMR cũng có thể trở thành một lựa chọn dài hạn đối với Việt Nam.

Theo Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo nhưng đồng thời cũng phải bảo đảm nguồn điện nền ổn định để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế và sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu, hạ tầng số. Vì vậy, các công nghệ phát điện ổn định và phát thải thấp như điện hạt nhân quy mô nhỏ đang được nhiều quốc gia trong khu vực theo dõi và nghiên cứu, có thể mở ra thêm lựa chọn cho chiến lược an ninh năng lượng dài hạn của Việt Nam trong tương lai.