Cơ quan chức năng đề nghị tăng phí bảo vệ môi trường khai thác khoáng sản thêm 20% giúp ngân sách tăng thêm 20 tỷ đồng mỗi năm…

Ngày 20/3, UBND TP. Hải Phòng cho biết đang xây dựng quy định về mức thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn theo hướng hướng điều chỉnh tăng thêm khoảng 20% giúp thu ngân sách, góp phần đưa thành phố đạt được mục tiêu tăng thu ngân sách 15-25% trong năm 2026.

CHÊNH LỆCH SỐ THU GIỮA 2 KHU VỰC ĐÔNG - TÂY

Trước thời điểm sáp nhập Hải Phòng và Hải Dương, khu vực thành phố Chí Linh và thị xã Kinh Môn (thuộc tỉnh Hải Dương trước đây) được xác định là “vùng lõi khoáng sản” của khu vực phía Tây Hải Phòng. Khu vực này tập trung nhiều loại tài nguyên quan trọng như đá vôi, đất sét, cao lanh, đá silic và các loại đá trầm tích dạng cuội kết.

Đây là nguồn nguyên liệu có giá trị, đóng vai trò nền tảng cho phát triển ngành công nghiệp vật liệu xây dựng, đặc biệt là sản xuất xi măng, đồng thời, phục vụ các ngành công nghiệp chế biến khoáng sản trong nhiều năm qua.

Ngoài các loại khoáng sản chủ yếu nêu trên, khu vực phía Tây Hải Phòng còn có các khoáng sản kim loại như sắt, đồng, niken, coban, khoáng sản năng lượng như than đá, than nâu, than bùn, than mỡ cùng các khoáng sản phi kim đặc thù như cao lanh, mica, thạch anh kỹ thuật, apatit, serpentin, graphit, feldspar…

Giai đoạn 2020–2025, khu vực phía Tây Hải Phòng thực hiện thu phí bảo vệ môi trường đối với 34 loại khoáng sản kim loại và phi kim loại được khai thác trên địa bàn với tổng số thu hơn 148 tỷ đồng. Cụ thể, năm 2020 thu hơn 27,9 tỷ đồng. Năm 2021 hơn 24 tỷ đồng. Năm 2022 hơn 25 tỷ đồng. Năm 2023 hơn 20 tỷ đồng. Năm 2024 hơn 23 tỷ đồng. Năm 2025 hơn 16 tỷ đồng.

Trong khi đó, khu vực phía Đông Hải Phòng (thuộc TP. Hải Phòng trước sáp nhập) chỉ có 9 loại khoáng sản chính, gồm đá vôi (phân bố tại khu vực Bắc Thủy Nguyên, Cát Bà), sét gạch ngói, sét xây dựng, đất san lấp (tại Thủy Nguyên, An Lão), phụ gia silic (Bắc Thủy Nguyên), cát lòng sông, ven biển tại các khu vực Đồ Sơn, Nam Đình Vũ, cửa sông Văn Úc và nước khoáng (Tiên Lãng).

Nguồn khoáng sản tại khu vực phía Đông không đa dạng về chủng loại, trữ lượng thấp, chủ yếu phục vụ sản xuất xi măng và vật liệu san lấp. Tuy nhiên, giai đoạn 2020–2025, số thu phí bảo vệ môi trường tại khu vực này đạt hơn 411 tỷ đồng, cao gấp khoảng 3,6 lần khu vực phía Tây. Trong đó, năm 2020 thu hơn 61 tỷ đồng. Năm 2021 hơn 72 tỷ đồng. Năm 2022 hơn 70 tỷ đồng. Năm 2023 hơn 81 tỷ đồng. Năm 2024 hơn 67 tỷ đồng. Năm 2025 hơn 58 tỷ đồng.

Theo đánh giá của Thuế thành phố Hải Phòng, công tác quản lý thu phí bảo vệ môi trường trong thời gian qua vẫn còn một số bất cập. Cụ thể, việc phối hợp kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản chưa chặt chẽ, tình trạng khai thác vượt công suất, khai thác trái phép vẫn diễn ra tại một số khu vực, dẫn đến thất thu ngân sách.

DỰ KIẾN TĂNG 20% SO VỚI MỨC THU HIỆN HÀNH

Theo Thuế thành phố Hải Phòng, mức thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản hiện đang được áp dụng ở mức cao nhất theo khung quy định tại Nghị định số 27/2023 của Chính phủ. Tuy nhiên, trong bối cảnh thành phố thực hiện thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội, đồng thời đặt mục tiêu tăng thu ngân sách từ 15–25% trong năm 2026, cơ quan thuế đã đề xuất điều chỉnh tăng thêm 20% mức phí này.

Theo đó, Thuế thành phố đã đề xuất Sở Tài chính trình UBND TP. Hải Phòng báo cáo HĐND thành phố xem xét, quyết định việc tăng mức phí này. Cơ quan thuế cũng đề xuất phân loại lại danh mục khoáng sản từ 34 loại khoáng sản hiện hành lên thành thành 46 loại chi tiết hơn, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, phí và cấp phép khai thác, phù hợp với giá trị thực tế của từng loại tài nguyên, khoáng sản. Cơ quan thuế ước tính, việc điều chỉnh tăng phí và hoàn thiện danh mục khoáng sản sẽ giúp thành phố tăng thu ngân sách thêm 20 tỷ đồng mỗi năm.

Theo cơ quan chức năng, việc tăng chi phí môi trường sẽ buộc các doanh nghiệp khai thác khoáng sản phải đầu tư công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên để duy trì lợi nhuận. Đồng thời, chi phí này sẽ được tính vào giá thành sản phẩm, góp phần đảm bảo nguyên tắc các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên và gây tác động đến môi trường phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính tương ứng.

Việc điều chỉnh tăng phí bảo vệ môi trường không chỉ mang ý nghĩa về tài chính mà còn tạo thêm nguồn lực để xử lý, khắc phục suy thoái và ô nhiễm môi trường phát sinh từ hoạt động khai thác khoáng sản. Nguồn thu này sẽ được sử dụng cho phục hồi môi trường, cải thiện hạ tầng và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến khu vực bị ảnh hưởng hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản, qua đó, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.