Mực nước sông Danube xuống thấp kỷ lục do nắng nóng và hạn hán kéo dài đang tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng tại nhiều quốc gia Trung và Đông Âu. Romania phải dùng thuốc nổ để cải thiện dòng chảy phục vụ làm mát nhà máy điện hạt nhân, trong khi Hungary buộc giảm mạnh công suất nhà máy điện hạt nhân lớn nhất cả nước…

Đợt nắng nóng kéo dài kết hợp với hạn hán nghiêm trọng đang khiến nhiều tuyến sông lớn ở châu Âu cạn nước, kéo theo nguy cơ thiếu điện và gián đoạn hoạt động sản xuất tại nhiều quốc gia Trung và Đông Âu.

Tác động rõ nét nhất đang xuất hiện tại Romania, Hungary và Serbia, nơi các nhà máy điện hạt nhân và thủy điện phụ thuộc trực tiếp vào nguồn nước từ sông Danube. Trong khi đó, hoạt động vận tải thủy trên Danube và sông Rhine cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng khi mực nước xuống mức thấp bất thường.

Theo dự báo, thời tiết nóng và khô hạn sẽ còn tiếp diễn trong tuần này, đồng nghĩa áp lực đối với hệ thống năng lượng khu vực vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

ROMANIA DÙNG THUỐC NỔ ĐỂ BẢO VỆ NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN

Tại Romania, quân đội đã tiến hành cho nổ một mỏm đá lộ ra giữa lòng sông Danube sau khi mực nước giảm mạnh, nhằm cải thiện lưu lượng nước chảy đến nhà máy điện hạt nhân Cernavoda.

Đây là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất Romania, cung cấp khoảng 20% sản lượng điện quốc gia và sử dụng hoàn toàn nguồn nước từ sông Danube để làm mát các lò phản ứng.

Các binh sĩ đã phá khối đá nằm cách nhà máy khoảng 50 km về phía thượng nguồn. Sau khi được xử lý, phần đá sẽ được vận chuyển đến một vị trí chiến lược rồi đánh chìm nhằm nâng mực nước và điều chỉnh dòng chảy.

Bộ trưởng Quốc phòng Romania Radu Miruta cho biết chiến dịch đã thành công và quân đội nước này đã chờ nhiều thập kỷ để có cơ hội loại bỏ các khối đá vốn chỉ lộ ra khi mực nước xuống quá thấp.

Theo ông Miruta, nếu việc điều hướng dòng chảy không mang lại hiệu quả như kỳ vọng, nhà máy Cernavoda có thể buộc phải dừng hoạt động hoàn toàn ngay trong tuần này.

Ông Radu Miruta Bộ trưởng Quốc phòng Romania

Trước nguy cơ thiếu điện, Quyền Thủ tướng Ilie Bolojan cho biết sau cuộc họp khẩn với các doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng, hai hãng sản xuất ô tô Dacia và Ford đã đồng ý tạm dừng sản xuất tại Romania đến ngày 19/8. Nhiều doanh nghiệp khác cũng dự kiến thực hiện các biện pháp tương tự nhằm giảm áp lực lên hệ thống điện.

HUNGARY TRÁNH ĐƯỢC KỊCH BẢN ĐÓNG CỬA NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN

Hungary cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu nước làm mát tại nhà máy điện hạt nhân Paks - cơ sở điện hạt nhân duy nhất của nước này.

Thủ tướng Peter Magyar cho biết Hungary đã tránh được kịch bản chưa từng có là phải đóng cửa hoàn toàn nhà máy vào ngày 3/8 như cảnh báo trước đó. Tuy nhiên, nhà máy với bốn lò phản ứng chỉ còn vận hành ở mức hơn 10% công suất.

Thông thường, Paks sản xuất gần một nửa sản lượng điện của Hungary và đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu tiêu thụ điện trong nước. Việc giảm công suất mạnh khiến Chính phủ phải triển khai hàng loạt biện pháp tiết kiệm điện.

Các doanh nghiệp công nghiệp được yêu cầu cắt giảm tiêu thụ điện, trong khi người dân được kêu gọi tự nguyện sử dụng điện tiết kiệm. Hệ thống đường sắt cũng tạm dừng các đoàn tàu chở hàng chạy điện để giảm tải cho lưới điện quốc gia.

Tối cùng ngày, Thủ tướng Magyar cho biết hệ thống điện vẫn vận hành ổn định nhờ nhu cầu tiêu thụ thấp hơn dự kiến và tổ máy cuối cùng của nhà máy Paks vẫn duy trì hoạt động. Ông cũng cho biết các dự báo mới nhất về nguồn nước trong những ngày tới đã trở nên khả quan hơn đôi chút, giúp giảm bớt nguy cơ phải dừng hoàn toàn nhà máy.

KHỦNG HOẢNG NƯỚC LAN RỘNG KHẮP TRUNG VÀ ĐÔNG ÂU

Không chỉ Romania và Hungary, Serbia cũng chịu ảnh hưởng nặng nề khi nhà máy thủy điện Iron Gate trên sông Danube chỉ còn hoạt động khoảng 20% công suất.

Thủ tướng Djuro Macut đã triệu tập cuộc họp khẩn để bàn các giải pháp ứng phó với tình trạng thiếu điện, đồng thời kêu gọi người dân hạn chế sử dụng các thiết bị tiêu thụ nhiều điện, đặc biệt là điều hòa nhiệt độ.

Ở thượng nguồn Danube, bang Bavaria của Đức cũng ghi nhận tình trạng mực nước xuống thấp ảnh hưởng tới vận tải hàng hóa đường thủy.

Bộ trưởng Giao thông Đức Steffen Bilger cho biết mực nước trên sông Danube và đặc biệt là sông Rhine - tuyến vận tải thủy nội địa nhộn nhịp nhất châu Âu - đang ở mức thấp lịch sử, buộc Chính phủ phải triệu tập cuộc họp khẩn để đánh giá tình hình.

Theo ông Bilger, các đợt nước cạn trên các dòng sông châu Âu không phải hiện tượng mới, nhưng việc chúng xuất hiện sớm như hiện nay là điều rất bất thường. Thông thường, mực nước chỉ xuống thấp nhất vào cuối mùa hè, trong khi năm nay tình trạng này đã xảy ra ngay từ đầu tháng 8.

Trong bối cảnh các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên do biến đổi khí hậu, cuộc khủng hoảng trên sông Danube cho thấy hạ tầng năng lượng của châu Âu đang phải đối mặt với những rủi ro mới, ngay cả đối với các nguồn điện vốn được xem là ổn định như điện hạt nhân và thủy điện. Nếu tình trạng khô hạn kéo dài thêm nhiều tuần như dự báo, áp lực bảo đảm an ninh năng lượng đối với nhiều quốc gia trong khu vực sẽ còn gia tăng.