Mô hình lúa – rươi là một trong những mô hình canh tác hữu cơ cho hiệu quả cao trên địa bàn xã Chí Minh (trước đây là huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương; nay là xã Chí Minh, TP Hải Phòng). Cây lúa canh tác trên các đồng bãi ven sông, vốn là nơi sinh sống của rươi, từ đó tạo ra hiệu quả tuần hoàn giúp nông dân quay vòng mùa vụ và tăng hiệu quả sử dụng đất sản xuất.

Ông Nguyễn Thế Phông (Thôn Tứ Xuyên, xã Chí Minh, TP Hải Phòng) cho biết: "Kể từ khi quy hoạch canh tác theo mô hình lúa, rươi, cáy thì mỗi nhà đều đắp bờ, xây cống trên các mẫu ruộng theo hướng dẫn của chính quyền địa phương. Chúng tôi kết hợp phát triển vùng nguyên liệu kết nối với doanh nghiệp rất hiệu quả". 

Từ đặc thù sinh học riêng của con rươi và cây lúa, khi cùng canh tác 2 đối tượng này đã bổ trợ cho nhau. Việc cải tạo đất, chăm sóc và quá trình sinh trưởng của cây lúa đã tạo ra nơi trú ẩn lý tưởng cùng nguồn thức ăn dồi dào cho con rươi phát triển.

Rươi xử lý các chất thải hữu cơ trong đất, nước để tạo ra phân bón giúp cây lúa khỏe mạnh, chống chọi lại dịch bệnh và đạt năng suất, chất lượng cao. Mô hình lúa - rươi còn tạo thêm thu hoạch từ con cáy với sản lượng cao.  

Bà Phạm Thị Kiều Oanh (Giám đốc Công ty Cổ phần Sinh thái ruộng Rươi) cho biết: "Công ty đã triển khai mô hình sinh thái cộng sinh từ năm 2017. Việc canh tác lúa trên cánh đồng rươi đã tạo thêm thu nhập cho bà con; hạt gạo được trồng trên cánh đồng hữu cơ này cũng mang lại chất lượng tốt, giá thành sản phẩm thu mua cao". 

Trung bình mỗi sào ruộng, người dân sẽ thu hoạch được khoảng 1 tạ rươi. Giá mỗi kg rươi những năm cao điểm có thể lên đến 500.000đ. Năm nay, giá rươi sụt giảm dao động còn từ 130.000 đến 200.000đ/kg.

Mô hình này cũng mang lại cho mỗi hộ thu nhập thêm từ khoảng 8 – 10 tạ cáy/năm, tương đương 8 đến 10 triệu đồng.

Theo ông Nguyễn Thế Phông, kể từ khi canh tác theo mô hình sinh thái tuần hoàn này, sản lượng sau mỗi vụ cấy của gia đình ông được 5,5 tấn thóc, chi phí đầu vào chỉ mất chừng 15 triệu và thu về 55 triệu đồng. "Trong khi nếu cấy ở đồng phía trong thì phải canh tác trên diện tích 20 mẫu mới thu về được 40 triệu", ông Phông so sánh.

Tuy chi phí đầu tư ít, giá trị kinh tế mang lại cao nhưng cái khó trong canh tác mô hình lúa – rươi – cáy là ở kỹ thuật điều tiết nước, bờ và cống cũng phải được thiết kế phù hợp, bảo đảm tốt để thích ứng thủy triều lên xuống.

Mô hình lúa – rươi – cáy của bà con nông dân liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp thu mua, bao tiêu đầu ra đã mang lại hiệu quả kép, thu hoạch được 3 loại sản vật trên cùng một thửa ruộng, mang lại giá trị kinh tế lớn, đạt khoảng 400 - 500 triệu đồng/ha/năm, giúp nhiều hộ nông dân làm giàu.

Gắn kết vùng nguyên liệu với doanh nghiệp thông qua việc thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, kết nối cơ sở sản xuất với doanh nghiệp đầu chuỗi, kênh phân phối và thị trường tiêu thụ... là chủ trương được triển khai mãnh mẽ bởi Bộ Công thương.

Đồng thời, gắn kết giữa sản xuất với phân phối hàng hóa, hình thành các chuỗi liên kết bền vững; khuyến khích đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cho nông sản, thủy sản và sản phẩm địa phương… Việc thúc đẩy các mô hình liên kết này góp phần mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân, doanh nghiệp.