Ở xã vùng cao, biên giới Sơn Hồng, tỉnh Hà Tĩnh, sản xuất nông nghiệp từng gắn với những mô hình nhỏ lẻ, manh mún và phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm. Những năm gần đây, cùng với sự đồng hành của chính quyền và Hội Nông dân, nhiều hộ dân đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, chủ động học hỏi và đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi. Từ những chuồng trại quy mô nhỏ, nhiều mô hình đang từng bước hình thành hướng sản xuất an toàn, hiệu quả và bền vững hơn...

Năm 2010, khi điều kiện kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn, ông Phạm Văn Chiến, sinh năm 1972, ở thôn 12, quyết định đầu tư hơn 100 triệu đồng xây dựng chuồng trại và mua 3 con lợn nái sinh sản.

HỌC KỸ THUẬT ĐỂ LÀM KINH TẾ

Những ngày đầu bắt tay vào chăn nuôi, ông Chiến không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Kinh nghiệm chưa nhiều, vốn hạn chế, trong khi thị trường tiêu thụ chưa ổn định khiến việc chăn nuôi gặp không ít khó khăn.

Thay vì bỏ cuộc, ông bắt đầu tìm cách học nghề ngay từ những lớp tập huấn kỹ thuật do địa phương tổ chức. Những kiến thức về chăm sóc vật nuôi, phòng chống dịch bệnh, vệ sinh chuồng trại được ông ghi nhớ và áp dụng vào thực tế. Bên cạnh đó, ông còn tự tìm hiểu thêm qua sách báo, các phương tiện thông tin đại chúng và học hỏi kinh nghiệm từ những mô hình hiệu quả.

Từ chỗ chăn nuôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, ông Chiến dần hình thành thói quen làm theo quy trình, chú trọng phòng bệnh, vệ sinh chuồng trại và chăm sóc đàn vật nuôi đúng kỹ thuật. Nhờ đó, đàn lợn phát triển ổn định, hiệu quả kinh tế từng bước được cải thiện.

Có thêm kinh nghiệm và nguồn lực, năm 2023, ông tiếp tục mở rộng mô hình. Gia đình đầu tư chuồng trại để nuôi 25 con dê sinh sản và dê thịt, 3 con bò cùng 50 con gà thả vườn. Ngoài chăn nuôi, ông còn bỏ gần 100 triệu đồng mua máy xay xát phục vụ người dân trong vùng, tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Hiện mô hình chăn nuôi tổng hợp của gia đình ông Chiến duy trì ổn định, mang lại thu nhập khoảng 200-300 triệu đồng mỗi năm. Từ nguồn thu này, cuộc sống gia đình ngày càng ổn định hơn, hai người con cũng có điều kiện học hành.

Với ông Chiến, hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở số lượng vật nuôi hay nguồn thu nhập, mà còn ở việc người nông dân biết tìm hiểu, học hỏi và thay đổi cách sản xuất.

TỪ CHĂN NUÔI NHỎ LẺ ĐẾN LIÊN KẾT HỮU CƠ

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kỹ thuật chăn nuôi, tại Sơn Hồng, một số hộ dân đang thử sức với hướng sản xuất mới: chăn nuôi lợn theo quy trình hữu cơ, an toàn sinh học và liên kết với doanh nghiệp.

Gia đình ông Phạm Quang Hòa, ở thôn Trung Hồng, là một trong những hộ tiên phong. Với số vốn khoảng 300 triệu đồng, ông đầu tư xây dựng chuồng trại và mua 5 con lợn nái để bắt đầu mô hình chăn nuôi theo quy trình hữu cơ khép kín.

Tận dụng diện tích đất vườn sẵn có, ông Hòa cải tạo khu vực chăn nuôi, xây dựng hệ thống chuồng trại và chú trọng xử lý chất thải bằng chế phẩm vi sinh. Cách làm này vừa hướng tới chất lượng vật nuôi, vừa hạn chế tác động đến môi trường xung quanh.

Ông Hòa cho biết, thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, hữu cơ và bền vững của địa phương, gia đình ông mạnh dạn đầu tư mô hình. Thời gian tới, ông dự kiến tiếp tục mua khoảng 100 con lợn thịt để mở rộng chăn nuôi theo đúng quy trình hữu cơ của Tập đoàn Quế Lâm.

Điều ông kỳ vọng không chỉ là có thêm nguồn thu mà còn xây dựng được một mô hình chăn nuôi ổn định, phù hợp với điều kiện sản xuất của gia đình và địa phương.

Để những mô hình như vậy không dừng ở sự thử nghiệm của một vài hộ, Hội Nông dân xã Sơn Hồng đã phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm và các đơn vị chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hội viên.

Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực với người chăn nuôi như quy trình chăn nuôi lợn hữu cơ, an toàn sinh học, sử dụng chế phẩm sinh học, đệm lót hữu cơ, xử lý chất thải, hạn chế sử dụng kháng sinh và bảo đảm vệ sinh môi trường.

Cùng với tập huấn, hội viên còn được tuyên truyền về sản xuất theo chuỗi liên kết, tham quan các mô hình đã triển khai hiệu quả và tìm hiểu phương thức tiêu thụ sản phẩm. Đây được xem là bước quan trọng để người dân không chỉ biết cách nuôi mà còn từng bước thay đổi tư duy về sản xuất hàng hóa.

Ông Trần Thế Mỹ, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã Sơn Hồng, cho biết Hội đang tập trung tuyên truyền, vận động hội viên chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang các mô hình liên kết. Thông qua liên kết với doanh nghiệp, người dân có thêm điều kiện tiếp cận kỹ thuật, con giống, vật tư đầu vào và đầu ra cho sản phẩm.

Đến nay, trên địa bàn xã đã có 3 mô hình chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ được triển khai.

Từ một lớp tập huấn, một chuyến tham quan mô hình hay những kiến thức được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn tận chuồng trại, cách làm nông nghiệp ở Sơn Hồng đang từng bước thay đổi. Người dân không còn chỉ tính chuyện nuôi con gì, trồng cây gì, mà bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến quy trình, chất lượng, môi trường và đầu ra của sản phẩm.

Ở vùng biên giới còn không ít khó khăn, sự thay đổi ấy có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: một chuồng nuôi được xây dựng đúng kỹ thuật, một đàn vật nuôi được chăm sóc theo quy trình, hay một hộ dân mạnh dạn tham gia chuỗi liên kết.

Những bước đi ban đầu đang mở thêm hướng để người dân Sơn Hồng nâng cao giá trị sản xuất, cải thiện thu nhập và từng bước hình thành nền nông nghiệp xanh, an toàn, bền vững hơn ngay trên quê hương vùng biên.