Theo cơ quan chức năng, hoạt động xuất nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý khi doanh nghiệp thiếu thận trọng trong giao dịch với đối tác hoặc cho phép sử dụng tư cách pháp nhân, tài khoản để thực hiện các giao dịch hộ...

Theo Công an TP Hà Nội, thời gian vừa qua, Công an TP Hà Nội đã phát hiện, đấu tranh, triệt phá đường dây vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới thông qua hình thức thanh toán quốc tế tiền hàng tạm nhập tái xuất mặt hàng chip điện tử (chip resistor) với tổng số tiền giao dịch trái phép rất lớn (hơn 51 triệu USD).

Về phương thức, thủ đoạn phạm tội, qua đấu tranh cho thấy các đối tượng đã thực hiện theo chuỗi khép kín, tinh vi.

Thứ nhất, tạo lập hệ thống công ty "bình phong". Đối tượng nước ngoài cấu kết với đối tượng trong nước thuê người đứng tên thành lập chuỗi công ty trong và ngoài nước (tại Hong Kong, Trung Quốc, Singapore...) hoạt động trong lĩnh vực tạm nhập tái xuất.

Thứ hai, thu gom dòng tiền bất hợp pháp. Tìm kiếm cá nhân, doanh nghiệp có nhu cầu chuyển tiền trái phép ra nước ngoài (chủ yếu sang Trung Quốc) và từ nước ngoài vào Việt Nam nhưng không muốn đi qua kênh chính thức.

Tiền được chia nhỏ dưới 500 triệu đồng/lần, chuyển lòng vòng qua nhiều tài khoản cá nhân với nội dung mập mờ như "thanh toán tiền hàng", "mua USDT", bỏ trống nội dung... để tránh báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, sau đó rút tiền mặt nộp vào tài khoản công ty bình phong để hợp thức hóa.

Thứ ba, làm giả hồ sơ ngoại thương. Lập hợp đồng mua bán chip điện tử (chip resistor - hàng hóa nhỏ gọn, khó định giá, không rõ nhãn hiệu) với giá trị cao bất thường, nội dung sơ sài, không có điều khoản về tiêu chuẩn kỹ thuật, hãng sản xuất, năm sản xuất, bảo hiểm, kiểm tra hàng hóa, không có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), chất lượng (C/Q).

Đáng chú ý, hợp đồng cài điều khoản cho phép bên bán nhận tiền ngay, bên mua được trả chậm đến 12 tháng, giúp các đối tượng chủ động điều tiết dòng tiền. Đồng thời, lợi dụng cơ chế phân luồng hải quan (luồng xanh, luồng vàng) để thông quan nhanh, giảm kiểm tra thực tế.

Thứ tư, hợp thức hóa thanh toán qua ngân hàng. Lợi dụng sơ hở trong thẩm định hồ sơ của ngân hàng thương mại, các đối tượng làm thủ tục phát hành thư tín dụng không hủy ngang trả chậm có thể thanh toán ngay (UPAS L/C) hoặc mua ngoại tệ thanh toán trực tiếp (T/T) để chuyển tiền.

Thứ năm, không thực hiện nghĩa vụ tái xuất. Sau khi đã chuyển tiền tạm nhập, các đối tượng không chuyển tiền tái xuất về hoặc chuyển về rất ít, không tương xứng với giá trị hợp đồng đã thanh toán, tạo ra dòng tiền chênh lệch bất chính.

Theo Công an TP Hà Nội, khoản 1 Điều 29 Luật Thương mại (Văn bản hợp nhất số 113/VBQH của Văn phòng Quốc hội ngày 27/8/2025) thì tạm nhập, tái xuất hàng hóa là việc hàng hóa được đưa từ nước ngoài hoặc từ các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu lại chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam.

Đây là hoạt động kinh doanh hợp pháp. Tuy nhiên mọi hoạt động thanh toán quốc tế cho hàng hóa tạm nhập tái xuất phải tuân thủ Luật Quản lý ngoại hối, Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 và quy định về quản lý ngoại thương, hải quan.

Các hành vi lợi dụng hình thức này để chuyển tiền trái phép sẽ bị xử lý theo Điều 189 Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025 (Tội vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới) và Điều 324 (Tội rửa tiền).

Để tránh vô tình tiếp tay hoặc trở thành nạn nhân của loại hình tội phạm này, Công an TP Hà Nội khuyến cáo doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất không cho thuê, cho mượn tư cách pháp nhân, tài khoản công ty để thực hiện giao dịch hộ, thanh toán hộ; thẩm định kỹ đối tác nước ngoài, kiểm tra tính pháp lý, lịch sử giao dịch.

Cùng với đó, cảnh giác với hợp đồng giá trị lớn bất thường, điều khoản thanh toán trả chậm dài, thiếu chứng từ kỹ thuật; tuân thủ nghiêm quy định về thanh toán quốc tế, quản lý ngoại hối.

Đối với các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, cần tăng cường kiểm tra tính xác thực của bộ chứng từ, đối chiếu dòng tiền tạm nhập với tái xuất trong vòng 12 tháng theo quy định; kịp thời báo cáo giao dịch đáng ngờ theo Luật Phòng, chống rửa tiền…