Với vị trí chiến lược tại trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ, khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và sản lượng hàng hóa duy trì khoảng 50 triệu tấn mỗi năm, Cảng Nghi Sơn đang được Thanh Hóa xác định là “đầu mối mở đường” cho logistics và xuất nhập khẩu. Việc ban hành và điều chỉnh kịp thời các cơ chế hỗ trợ được kỳ vọng sẽ giúp cảng phát huy đầy đủ vai trò động lực tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh và thu hút đầu tư...

Nằm trên trục giao thông huyết mạch của cả nước, tiếp giáp Quốc lộ 1A, tuyến đường sắt Bắc – Nam và đường cao tốc Bắc – Nam, Cảng biển Nghi Sơn có lợi thế lớn trong kết nối với các khu công nghiệp, trung tâm sản xuất trong và ngoài Thanh Hóa. Đặc biệt, cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải từ 70.000 đến 100.000 tấn, đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa quy mô lớn, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics trong nước và quốc tế.

Trong bối cảnh nhu cầu xuất, nhập khẩu ngày càng gia tăng, nhất là vận chuyển bằng container, việc khai thác hiệu quả Cảng Nghi Sơn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian logistics mà còn tạo thêm dư địa tăng trưởng cho ngân sách địa phương, thúc đẩy phát triển khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp trên địa bàn.

CƠ CHẾ HỖ TRỢ TẠO LỰC ĐẨY CHO CẢNG BIỂN

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và mục tiêu khai thác tối đa năng lực vận hành của cảng, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp sử dụng dịch vụ tại Cảng Nghi Sơn, đặc biệt là vận tải container trực tiếp và gián tiếp. Đáng chú ý là Nghị quyết số 248/2022/NQ-HĐND, ngày 13/7/2022 của Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa về hỗ trợ các phương tiện vận tải biển quốc tế, nội địa và hỗ trợ doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng container qua Cảng Nghi Sơn.

Theo nghị quyết này, các hãng tàu mở tuyến vận tải container quốc tế qua Cảng Nghi Sơn được hỗ trợ 500 triệu đồng cho mỗi chuyến; các hãng tàu vận tải biển nội địa bằng container qua cảng được hỗ trợ 300 triệu đồng cho mỗi chuyến. Đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện xuất, nhập khẩu hàng hóa bằng container qua Cảng Nghi Sơn, mức hỗ trợ dao động từ 700 nghìn đến 3 triệu đồng cho mỗi container, tùy loại hình và tuyến vận chuyển.

Theo đánh giá của Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh, từ khi triển khai chính sách hỗ trợ, hoạt động xuất, nhập khẩu bằng container qua cảng đã có chuyển biến tích cực. Đến nay, Cảng Nghi Sơn đã có ba hãng tàu quốc tế mở tuyến vận chuyển container, thu hút nhiều doanh nghiệp lựa chọn làm thủ tục hải quan và thông quan hàng hóa tại chỗ.

Những chuyển động này đã góp phần tạo thêm việc làm cho người lao động, đồng thời gia tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất, nhập khẩu. Theo thống kê, thu ngân sách trong hoạt động xuất, nhập khẩu toàn tỉnh Thanh Hóa năm 2022 đạt 19.456 tỷ đồng; năm 2023 đạt 16.567 tỷ đồng; năm 2024 đạt 20.316 tỷ đồng. Trong đó, nguồn thu qua Cảng Nghi Sơn chiếm khoảng 95% tổng thu xuất, nhập khẩu của toàn tỉnh.

THÁO GỠ “ĐIỂM NGHẼN” ĐỂ NÂNG CAO SỨC CẠNH TRANH

Dù đạt được những kết quả bước đầu, thực tế cũng cho thấy hoạt động vận tải container qua Cảng Nghi Sơn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tần suất tàu cập cảng còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, nguồn thu từ container chưa đóng góp đáng kể vào cơ cấu thu ngân sách. Một trong những nguyên nhân chính là nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì thói quen làm thủ tục hải quan và xuất khẩu hàng hóa tại các cảng lớn như Hải Phòng, Quảng Ninh, nơi có hệ thống cảng container chuyên dụng và dịch vụ logistics phát triển đồng bộ.

Bên cạnh đó, tại khu vực Cảng Nghi Sơn hiện chưa có cảng container chuyên dụng. Hoạt động bốc xếp container chủ yếu thực hiện tại các bến cảng tổng hợp, trong điều kiện thiếu thiết bị chuyên dụng, hạ tầng bến bãi còn hạn chế. Điều này khiến thời gian xếp dỡ hàng hóa kéo dài, tăng thời gian neo đậu của tàu, kéo theo chi phí logistics cao hơn cho doanh nghiệp và hãng tàu.

Một số quy định trong Nghị quyết số 248/2022/NQ-HĐND sau hơn hai năm triển khai cũng bộc lộ những điểm chưa còn phù hợp với thực tiễn, làm giảm hiệu quả kích cầu và gây khó khăn nhất định trong quá trình thực hiện thủ tục hỗ trợ.

Trước thực trạng đó, mới đây Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh đã có tờ trình báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, đề xuất Hội đồng nhân dân tỉnh xem xét điều chỉnh, bổ sung một số nội dung của nghị quyết. Theo đề xuất, nội dung tại điểm a khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 1 sẽ được sửa đổi theo hướng làm rõ điều kiện đối với hãng tàu mở tuyến vận chuyển container quốc tế và nội địa qua Cảng Nghi Sơn, yêu cầu phải thực hiện việc xếp hoặc dỡ hàng trực tiếp tại cảng.

Cùng với đó, Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đề nghị sửa đổi một số nội dung của Điều 2, đồng thời bãi bỏ một số mẫu biểu không còn phù hợp, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ hỗ trợ cho doanh nghiệp.

Đại diện Ban Quản lý nhấn mạnh: việc điều chỉnh, bổ sung nghị quyết là cần thiết để tạo điều kiện kích cầu đối với các hãng tàu đang hoạt động ổn định tại Cảng Nghi Sơn, đồng thời thu hút thêm các hãng tàu mới tìm hiểu và mở tuyến vận tải hàng hóa qua cảng. Quan trọng hơn, chính sách thông thoáng và sát thực tiễn sẽ khuyến khích doanh nghiệp xuất, nhập khẩu mở tờ khai hải quan tại Cảng Nghi Sơn, gia tăng sản lượng hàng hóa thông quan và từng bước nâng cao vị thế, thương hiệu của Cảng biển Nghi Sơn trong mạng lưới cảng biển trong nước và quốc tế.