Cúm xuất hiện quanh năm, có xu hướng tăng vào thời điểm giao mùa, đặc biệt trong giai đoạn thu - đông và đông - xuân. Sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan, nhất là trong môi trường tập trung đông người...

Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho hay, vừa tiếp nhận một số trường hợp mắc cúm A có thể gây viêm phổi nặng, suy hô hấp và đe dọa tính mạng ở người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính. ThS.BSNT Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết, bệnh nhân H.X.T., 72 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp và từng bị tai biến mạch máu não, nhập viện trong tình trạng sốt cao, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với cúm A.

Bệnh nhân được chẩn đoán viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí, cần hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40 - 50%. Các xét nghiệm ghi nhận phản ứng viêm và chỉ số nhiễm khuẩn tăng cao. Người bệnh được điều trị cúm A, kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn và hỗ trợ hô hấp tích cực. Sau ba ngày, bệnh nhân hết sốt, huyết động tương đối ổn định nhưng tổn thương phổi vẫn nặng, chưa thể tự duy trì hô hấp hiệu quả và tiếp tục phải thở máy không xâm nhập.

Một trường hợp khác mới được tiếp nhận tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và thường xuyên phải sử dụng thuốc khí dung tại nhà trong khoảng 3 - 4 tháng gần đây. Khoảng bốn ngày trước khi nhập viện, người bệnh ho, chỉ sốt nhẹ khoảng 38°C nhưng tình trạng khó thở ngày càng nghiêm trọng.

Xét nghiệm tại cơ sở y tế gần nhà xác định mắc cúm A. Do suy hô hấp nặng, người bệnh phải thở oxy qua mặt nạ có túi dự trữ trước khi chuyển tuyến. Khi nhập Khoa Cấp cứu, bệnh nhân kích thích, vật vã, thở nhanh, da niêm mạc nhợt, phổi có nhiều ran bất thường. Các bác sĩ khẩn trương đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp và hồi sức tích cực. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nhanh, xuất hiện các rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện dù đã được hồi sức.

Theo các bác sĩ, ở người mắc COPD, đường thở vốn bị viêm và tắc nghẽn kéo dài. Khi nhiễm cúm A, tình trạng viêm đường hô hấp, tăng tiết dịch và tổn thương phổi có thể làm giảm khả năng trao đổi khí, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy hô hấp.

Song song, ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo mức độ nghiêm trọng của cúm A không thể chỉ đánh giá qua nhiệt độ cơ thể. Người bệnh, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền, cần được theo dõi sát diễn biến hô hấp để phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương mới đây cũng ghi nhận ca nhập viện là bé trai 2 tuổi được gia đình đưa đến khám do viêm phổi, dù trước đó đã hết sốt. Tại nhà, bé sốt nhẹ, ho và đã hết sốt được 2 ngày nhưng bất ngờ tái sốt, ho đờm tăng, thở nhanh. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thị Văn, Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội, cho biết, gia đình đã đưa trẻ đến kịp thời, dù đã diễn biến có viêm phổi. 

Thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương, trong 5 tuần gần đây, số ca cúm A ghi nhận tăng hơn 7 lần, số trẻ phải nhập viện tăng từ 18 lên 124 ca. Theo bác sĩ Văn, hiện mỗi ngày các bác sĩ tiếp nhận hơn 100 bệnh nhi có test dương tính cúm A, trong đó khoảng 10 - 20 bệnh nhi nhập viện. Trong khi đó, tại Khoa Truyền nhiễm, khoảng 50% trong số 60 bệnh nhi nội trú là các ca nhiễm cúm. Các ca bệnh nặng chủ yếu do viêm phổi; có trường hợp biến chứng viêm cơ, sốt cao, co giật. 

Tương tự, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cũng vừa tiếp nhận một bệnh nhi nam, 10 tuổi, ở phường Vũng Tàu, được chuyển đến trong đêm do xuất hiện co giật, nói sảng khi đang mắc cúm. Trước đó, bệnh nhi sốt cao liên tục, ho có đàm, nôn ói nhiều. Gia đình đưa bé đến cơ sở y tế gần nhà, được chẩn đoán nhiễm cúm và dùng thuốc kháng virus. Sang ngày thứ hai, bệnh nhi bất ngờ mất ý thức, đầu quay sang phải, tay chân gồng cứng rồi co giật khoảng ba phút. Cơn tự hết, sau đó bé tỉnh lại.

Ngay lập tức, gia đình đưa bệnh nhi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Trên đường đi, bé nhiều lần nói sảng và co giật nhẹ. ThS.BS.CKI Lê Thị Ngọc, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bệnh nhi được thực hiện các xét nghiệm, chọc dò dịch não tủy, điện não đồ, chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não tìm nguyên nhân. Kết quả xét nghiệm ghi nhận bệnh nhi rối loạn điện giải, natri máu giảm còn 128 mmol/L, hạ canxi. X-quang ngực cho thấy viêm phế quản, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi nhiễm cúm A, co giật không đặc hiệu.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau: Đeo khẩu trang đúng cách khi đến cơ sở y tế, trên phương tiện giao thông công cộng, tại nơi đông người hoặc trong không gian kín, thông khí kém.

Người có triệu chứng viêm đường hô hấp cần đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác. Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn giấy dùng một lần hoặc khuỷu tay áo; bỏ khăn giấy đã sử dụng đúng nơi quy định và rửa tay ngay sau đó.

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay; hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Giữ vệ sinh cá nhân; thường xuyên vệ sinh, làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc; bảo đảm thông thoáng nơi ở, nơi làm việc, lớp học và tăng cường thông khí tại không gian kín.

Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc hoặc nghi mắc bệnh đường hô hấp. Người có triệu chứng sốt, ho, đau họng, sổ mũi nên hạn chế tiếp xúc với người khác, nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe. Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất, vận động hợp lý, ngủ đủ giấc; người có bệnh nền cần tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt bệnh nền.

Không tự ý sử dụng thuốc kháng virus, thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Người thuộc nhóm có nguy cơ diễn biến nặng khi mắc cúm, gồm người trên 65 tuổi; trẻ em dưới 5 tuổi; phụ nữ mang thai (đặc biệt trong 3 tháng cuối thai kỳ) hoặc phụ nữ mới sinh trong vòng 2 tuần; người có bệnh nền; người suy giảm miễn dịch hoặc người có dấu hiệu bệnh diễn biến nặng... cần liên hệ hoặc đến cơ sở y tế để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.