Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 147/2024/NĐ-CP hiện quy định các tài khoản mạng xã hội dưới 16 tuổi chỉ được xem nội dung, không được đăng bài, bình luận, chia sẻ, bày tỏ cảm xúc hoặc thực hiện các hình thức tương tác khác trên nền tảng...

Ngày 23/7, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý sửa đổi, bổ sung Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 9/11/2024 của Chính phủ quản lý, cung cấp sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng. 

Một nội dung mới đáng chú ý trong dự thảo nghị định sửa đổi là bổ sung nhiều quy định chặt chẽ nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em khi sử dụng mạng xã hội.

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 147, người dưới 16 tuổi khi đăng ký tài khoản mạng xã hội phải có sự giám sát của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Tuy nhiên, dự thảo Nghị định sửa đổi hiện đề xuất trẻ em dưới 16 tuổi sẽ không được tự đăng ký tài khoản mạng xã hội mà việc đăng ký phải do cha mẹ hoặc người giám hộ thực hiện.

Theo cơ quan soạn thảo, tùy từng nhóm tuổi, cha mẹ hoặc người giám hộ có thể chủ động thiết lập thời gian sử dụng hợp lý và lựa chọn những nội dung phù hợp với sự phát triển của trẻ, qua đó bảo đảm quyền lợi và sự an toàn của trẻ trên môi trường mạng.

Bên cạnh trách nhiệm của gia đình, dự thảo cũng đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội.

Theo đó, các nền tảng phải triển khai hệ thống xác định độ tuổi người dùng để phân phối nội dung phù hợp với từng nhóm tuổi, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế trẻ em tiếp cận các nội dung không phù hợp.

Đáng chú ý, tài khoản của trẻ em dưới 16 tuổi sẽ bị giới hạn một số tính năng tương tác. Cụ thể, các tài khoản này chỉ được xem nội dung, không được đăng bài, bình luận, chia sẻ, bày tỏ cảm xúc hoặc thực hiện các hình thức tương tác khác trên nền tảng.

Ngoài ra, tài khoản mạng xã hội của trẻ em phải mặc định được thiết lập ở mức bảo vệ quyền riêng tư cao nhất. Các nền tảng có trách nhiệm chủ động ngăn chặn việc hiển thị hoặc đề xuất các nội dung có nguy cơ gây ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ em.

Dự thảo cũng yêu cầu doanh nghiệp cung cấp các nền tảng mạng xã hội phải xây dựng cơ chế báo cáo, cung cấp thông tin trong trường hợp khẩn cấp khi phát hiện dấu hiệu xâm hại trẻ em, đồng thời bố trí công cụ để người dùng phản ánh, báo cáo các nội dung có nguy cơ ảnh hưởng hoặc xâm hại đến trẻ em.

Tại hội nghị, trước các đề xuất quy định cấm trẻ em sử dụng các tính năng tương tác trên mạng xã hội, đại diện của Meta, bà Nguyễn Thu Thảo, Giám đốc Chính sách công phụ trách thị trường Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar của Meta, cho rằng nếu trẻ em không được phép thực hiện các hành vi tương tác trên nền tảng thì các nền tảng sẽ thiếu dữ liệu để nhận diện người dùng là trẻ em. 

“Việc xác định độ tuổi trên các nền tảng hiện nay không chỉ dựa trên thông tin khai báo mà còn dựa trên các tín hiệu hành vi để nhận diện tài khoản của trẻ em, từ đó áp dụng các cơ chế bảo vệ phù hợp”, bà Thảo nhận định.

Bà cho biết thêm nếu trẻ em chỉ được sử dụng mạng xã hội theo hình thức thụ động và không được tương tác, các nền tảng sẽ thiếu dữ liệu hành vi để nhận diện chính xác người dùng là trẻ em. Điều này có thể làm giảm hiệu quả của các công nghệ như AI và hệ thống phát hiện chủ động trong việc bảo vệ trẻ em, khiến mục tiêu tăng cường an toàn trên môi trường mạng khó đạt được.

Bên cạnh đó, đại diện Meta cho rằng quy định này có thể vô tình làm gia tăng động cơ khai báo sai độ tuổi. Nếu trẻ em biết rằng việc khai báo đúng độ tuổi sẽ khiến mình không được sử dụng các tính năng tương tác, nhiều em có thể lựa chọn khai báo lớn tuổi hơn để vượt qua các giới hạn của nền tảng.

Hệ quả là thay vì sử dụng mạng xã hội trong môi trường có các cơ chế bảo vệ dành riêng cho trẻ em, các em lại sử dụng tài khoản thông thường của người trưởng thành và không còn được hưởng các biện pháp bảo vệ phù hợp với lứa tuổi.

Do đó, bà Thảo cho hay: "Thay vì áp dụng biện pháp cấm tuyệt đối, chúng tôi đề xuất quy định theo hướng yêu cầu các nền tảng triển khai các biện pháp bảo vệ phù hợp với từng nhóm tuổi đối với người dùng dưới 16 tuổi". 

Các biện pháp này có thể bao gồm: thiết lập chế độ riêng tư ở mức cao nhất; lọc nội dung; giới hạn thời gian sử dụng, hạn chế nhắn tin với người lạ và cung cấp các công cụ để cha mẹ theo dõi, giám sát việc sử dụng mạng xã hội của con em mình.

Giải thích về đề xuất cấm trẻ em tương tác trên mạng xã hội, đại diện ban soạn thảo, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết quy định này được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam.

Theo cơ quan quản lý, việc trẻ em tham gia bình luận, tương tác trên mạng xã hội dễ dẫn đến hai nhóm rủi ro lớn.

Thứ nhất là bị tác động tiêu cực về tâm lý. Những bình luận mang tính xúc phạm, công kích hoặc bắt nạt trên mạng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhận thức và sự phát triển của trẻ em. Thứ hai là nguy cơ lừa đảo và các hành vi xâm hại trên môi trường mạng. 

"Hiện nay, tình trạng trẻ em bị bắt nạt trên không gian mạng thông qua các bình luận, thậm chí từ chính bạn bè cùng lớp, diễn ra khá phổ biến", ông Tự Do chỉ ra thực tế đáng lo ngại.

Dù vậy, đại diện ban soạn thảo cũng ghi nhận lập luận từ phía Meta rằng nếu trẻ em không được tương tác thì các nền tảng sẽ gặp khó khăn trong việc nhận diện tài khoản của người dùng là trẻ em để áp dụng các cơ chế bảo vệ phù hợp.

Tuy nhiên, việc có tiếp thu đề xuất bỏ quy định cấm tương tác hay không sẽ tiếp tục được ban soạn thảo nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện dự thảo.