Xuất huyết tiêu hóa hay còn gọi là chảy máu đường tiêu hóa là bệnh lý thường gặp ở người trung niên hoặc cao tuổi. Tuy nhiên, hiện số người bệnh nhân trẻ tăng lên đáng kể với nguyên nhân chủ yếu liên quan đến lối sống và thói quen ăn uống thiếu khoa học...

Trong tháng cuối năm 2025, Khoa Nội soi Bệnh viện Nhân dân 115 ghi nhận 40 ca xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày - tá tràng, trong đó 7 người dưới 35 tuổi, có ca mới 16 tuổi. ThS.BS Nguyễn Thiện Nhân, khoa Nội soi, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), cho biết tất cả bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng xuất huyết nặng và phải can thiệp nội soi khẩn cấp.

Trường hợp N.X.H.P. (16 tuổi) khiến nhiều bác sĩ trăn trở. Ở độ tuổi còn đi học, người bệnh đã phải nội soi cấp cứu vì xuất huyết từ ổ loét dạ dày - tá tràng. Một bệnh nhân khác là H.H.V. (20 tuổi). Khi nhập viện, người bệnh được chẩn đoán loét hành tá tràng kèm xuất huyết nặng. Bác sĩ Nhân cho hay nhiều người trẻ thường chủ quan với các biểu hiện như đau thượng vị, ợ chua, đầy bụng, mệt mỏi...

Tương tự, thời gian gần đây, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mỗi ngày thực hiện hơn 1.000 ca nội soi đường tiêu hóa, trong đó khoảng 20% bệnh nhân bị viêm loét dạ dày, tỷ lệ ca ung thư được phát hiện khoảng 1 - 2%. Trung úy, Thạc sĩ, bác sĩ Dương Thị Tuyết, Viện điều trị các bệnh Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết ngày càng nhiều người trẻ mắc bệnh lý liên quan đến dạ dày, nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống và chế độ ăn uống không lành mạnh.

“Trước đây, tỷ lệ mắc bệnh dạ dày ở người trẻ không nhiều, nhưng hiện nay do căng thẳng và áp lực đã khiến nhiều bạn trẻ bị xuất huyết dạ dày hoặc mắc các bệnh lý tiêu hóa khác,” BS. Tuyết nói. “Các dấu hiệu như biếng ăn, nôn ói, đau bụng, đầy hơi, ợ chua hay đi ngoài phân bất thường có thể là biểu hiện của bệnh lý dạ dày nghiêm trọng. Nếu phát hiện ra các bệnh liên quan đến dạ dày sớm thì sẽ có phác đồ điều trị kịp thời, tránh được bệnh chuyển biến nặng, nguy hiểm”.

Cũng tại Hà Nội, một nữ bệnh nhân 29 tuổi phải nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Hữu Nghị (Hà Nội), trong tình trạng choáng ngất. Ê-kíp cấp cứu lập tức triển khai hồi sức tuần hoàn, truyền dịch, thở ô xy, nhanh chóng làm các xét nghiệm chẩn đoán song song.

Kết quả nội soi xác định bệnh nhân loét tá tràng gây chảy máu, do đó được can thiệp bằng kẹp clip cầm máu và thuốc truyền liên tục phòng tái phát. Người nhà bệnh nhân cho biết, trước nhập viện cấp cứu, bệnh nhân đại tiện phân đen, mệt lả, phải nghỉ làm. Bệnh nhân có thói quen thường xuyên thức khuya xem điện thoại.

Trước đó, Trung tâm y tế khu vực Đoan Hùng (Phú Thọ) cũng vừa cấp cứu kịp thời cho bệnh nhân thủng dạ dày dù trước đó bệnh nhân chưa từng phát hiện và điều trị bệnh viêm loét dạ dày. Bệnh nhân nam, 34 tuổi, nhiều khả năng chịu ảnh hưởng của biến chứng của loét dạ dày - tá tràng tiến triển âm thầm. Ngay lập tức, ê-kíp ngoại khoa tiến hành mổ nội soi khâu lỗ thủng và đặt dẫn lưu ổ bụng nhằm kiểm soát các biến chứng sau mổ. 

Tương tự, sau kỳ nghỉ Tết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ghi nhận nhiều ca xuất huyết tiêu hóa nguy kịch do lạm dụng rượu bia, đặc biệt ở người có bệnh gan. Trong đó, bệnh nhân nam N.C.C (50 tuổi, Hải Phòng) nhập viện trong tình trạng nôn ra nhiều máu, dần mất ý thức, tay chân lạnh, mạch nhanh nhỏ khó bắt và huyết áp tụt sâu.

''Kết quả nội soi cho thấy có tình trạng vỡ tĩnh mạch thực quản, loét dạ dày, chảy máu rất nhiều. Bệnh nhân có tiền sử uống rượu rất nhiều năm. Xơ gan cũng được chẩn đoán cách đây hai năm'', bác sĩ Trương Tư Thế Bảo, Khoa cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, thông tin. Chỉ trong chưa đầy 24 giờ sau khi nhập viện, bệnh nhân đã phải truyền gần 3 lít chế phẩm máu.

Theo thống kê, chỉ 2 tuần qua, bệnh viện này đã tiếp nhận nhiều người bệnh nhập viện do đau dạ dày hay viêm tụy cấp… Các bác sĩ cảnh báo, với người bệnh được chẩn đoán xơ gan, chỉ một đợt uống rượu nhiều - đặc biệt trong các dịp lễ, Tết - cũng có thể kích hoạt biến chứng xuất huyết tiêu hóa nguy kịch, đe dọa trực tiếp tính mạng.

Bác sĩ Đoàn Duy Thành, Trung tâm hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, cho biết: ''Bản thân người bệnh biết là uống rượu bia là không tốt nhưng không bỏ được thói quen. Càng những lần nhập viện sau thì sẽ càng nặng hơn. Khoảng cách giữa các lần nhập viện sẽ càng ngắn lại''.

PGS.TS Nguyễn Duy Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo tiêu hóa, gan mật cho biết, xuất huyết tiêu hóa là tình trạng máu thoát ra khỏi lòng mạch và có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trong đường tiêu hóa, từ thực quản cho đến hậu môn. Đây là tình trạng cấp cứu không chỉ nội khoa mà cả ngoại khoa, nếu không được xử lý kịp thời thì sẽ có nguy cơ đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Xuất huyết đường tiêu hóa có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau: giãn vỡ tĩnh mạch thực quản, viêm thực quản, viêm dạ dày, loét hành tá tràng… với các yếu tố nguy cơ rất đa dạng như sử dụng một số thuốc (corticosteroid, NSAIDS...), các chất ăn mòn, dị vật đường tiêu hóa, tiền sử bản thân và gia đình mắc các bệnh viêm loét dạ dày tá tràng, có người nhiễm H.pylori, rối loạn đông máu, rối loạn huyết học, và một số bệnh tiêu hóa phức tạp khác.

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thắng, bệnh lý này ở người trẻ thường liên quan đến lối sống và thói quen không lành mạnh. Lạm dụng rượu bia, ăn đồ cay nóng, sử dụng thức ăn nhanh, chế biến sẵn… là nguyên nhân dẫn đến tổn thương và chảy máu đường tiêu hóa.

Thói quen bỏ bữa sáng hoặc ăn vội vàng trên đường đến trường, ăn uống không đúng giờ giấc, lạm dụng nước ngọt có gas, ăn thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, nhiều muối... của các bạn trẻ cũng là những nguyên nhân khiến cho đường tiêu hóa dễ bị tổn thương, PGS.TS Nguyễn Duy Thắng cho biết thêm.

Ngoài ra, nhiều người bệnh thường có tâm lý chủ quan, cho rằng các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, khó tiêu hay thậm chí đi ngoài phân đen chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Việc tự ý mua thuốc điều trị hoặc chậm trễ đi khám chuyên khoa, khiến bệnh âm thầm tiến triển nặng. Vì vậy, người có tiền sử viêm loét dạ dày, hoặc có bệnh lý gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa... cần được theo dõi định kỳ và nội soi kiểm tra theo hướng dẫn của bác sĩ.