Đảng Dân chủ được dự báo sẽ siết giám sát xuất khẩu chip AI của Nvidia sang Trung Quốc sau khi giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Trong khi đó, cổ phiếu công ty này đang bị bán tháo mạnh, còn hội đồng quản trị mở cuộc điều tra liên quan đến CEO Jensen Huang...

Các nghị sĩ Đảng Dân chủ được dự báo sẽ yêu cầu CEO Jensen Huang của Nvidia giải trình về việc liệu hãng đã hành động đủ để ngăn những con chip AI được săn đón nhất thế giới của mình lọt vào tay Trung Quốc và các đối thủ khác của Mỹ hay chưa.

Đảng Dân chủ sẽ chính thức nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện vào đầu tháng 1 tới, khi Quốc hội Mỹ bắt đầu nhiệm kỳ mới. Với quyền lãnh đạo các ủy ban trọng yếu, đảng này có thể triệu tập lãnh đạo Nvidia cùng các công ty khác tại Thung lũng Silicon ra điều trần công khai. Đây là bước đi mà Đảng Cộng hòa đã tránh thực hiện trong hai năm kiểm soát Quốc hội vừa qua.

“Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu Quốc hội mới không gây sức ép với Nvidia và ông Jensen”, bà Masha Winchell, nhà nghiên cứu về công nghệ mới nổi tại viện nghiên cứu Institute for Progress, nhận định với hãng tin Bloomberg.

Theo bà Winchell, dù Nvidia khẳng định không biết về bất kỳ hoạt động buôn lậu chip nào, các nghị sĩ Dân chủ vẫn có thể đặt câu hỏi liệu hãng có cố tình làm ngơ hay không.

NVIDIA CHỊU SỨC ÉP KÉP SAU BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ TẠI MỸ

Sau cuộc bầu cử ngày 3/11, các thống đốc đắc cử thuộc Đảng Dân chủ tại Texas, Ohio và Georgia cam kết sẽ kiềm chế hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu. Những cam kết này, cùng nguy cơ các doanh nghiệp AI bị giám sát chặt chẽ hơn, đã châm ngòi cho đợt bán tháo cổ phiếu liên quan đến AI trên toàn cầu trong phiên 5/11.

Chỉ số Nasdaq 100 giảm 6,4%, ghi nhận phiên giao dịch tệ nhất kể từ tháng 3/2020. Cổ phiếu Nvidia mất hơn 9%, khiến tài sản ròng của ông Huang giảm 15,1 tỷ USD và đẩy ông từ vị trí thứ 9 xuống thứ 13 trong bảng xếp hạng tỷ phú Bloomberg Billionaires Index. Sang phiên giao dịch ngày 6/11 tại New York, mã này đã phục hồi một phần.

Không chỉ chịu sức ép từ thị trường, Nvidia còn bị Quốc hội để mắt ngay cả trước khi Đảng Dân chủ chính thức nắm thế đa số. Ngày 5/11, ba nghị sĩ Đảng Cộng hòa đứng đầu các ủy ban phụ trách an ninh quốc gia tại Hạ viện cho biết đã đề nghị ông Huang báo cáo về những lần làm việc với một lãnh đạo nữ của Megaspeed International, công ty có trụ sở tại Singapore. Theo tờ New York Times, Megaspeed đang bị Chính phủ Mỹ điều tra và đã mua hơn 4,8 tỷ USD chip Nvidia kể từ tháng 6/2024.

Người phát ngôn Nvidia cho biết ông Huang trao đổi với “hàng nghìn” khách hàng mỗi năm. Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg hồi tháng 10, ông Huang mô tả quan hệ kinh doanh với Megaspeed là “bình thường và không có gì bất thường”. Ông cũng khẳng định Nvidia đã tiến hành kiểm tra để bảo đảm Megaspeed không chuyển trái phép chip sang Trung Quốc.

Dù ông Huang khẳng định quan hệ làm ăn với Megaspeed là bình thường, đến ngày 8/11, Nvidia thông báo hội đồng quản trị sẽ tiến hành rà soát độc lập các thông tin liên quan đến mối quan hệ thân mật giữa ông và lãnh đạo nữ Megaspeed. Công ty này cho biết hiện không có cơ sở để cho rằng an ninh quốc gia Mỹ hoặc bí mật của Nvidia bị ảnh hưởng bởi vấn đề này.

Theo kế hoạch, các thành viên độc lập của hội đồng quản trị sẽ lựa chọn một hãng luật bên ngoài để thực hiện cuộc rà soát. Ông Huang không tham gia quá trình lựa chọn này. CEO Nvidia ủng hộ cuộc rà soát, cam kết hợp tác và tiếp tục điều hành công ty. Người phát ngôn John Rizzo khẳng định sự việc “sẽ không làm Nvidia chậm lại”.

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng bênh vực ông Huang, cho biết ông “chưa nghe nói” về việc CEO Nvidia có hành vi sai trái. Ông Trump cũng cho biết sẽ mời ông Huang tham gia chuyến công du tại Trung Quốc sắp tới.

CÁC ĐỀ XUẤT SIẾT KIỂM SOÁT XUẤT KHẨU CHIP

Trong nhiều tháng qua, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elizabeth Warren liên tục yêu cầu ông Huang ra điều trần về hoạt động kinh doanh của Nvidia tại Trung Quốc và lập trường của hãng đối với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Tuy nhiên, do bà chưa có quyền triệu tập, phần lớn những yêu cầu này không được đáp ứng. Hồi tháng 10, bà Warren tuyên bố ông Huang và hội đồng quản trị Nvidia “nợ Quốc hội một lời giải đáp”.

Tình hình có thể thay đổi nếu bà Warren trở thành Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, vị trí mà bà đang được đánh giá là ứng viên hàng đầu. Do ủy ban này có thẩm quyền giám sát các chương trình kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, cương vị chủ tịch sẽ giúp bà có thêm quyền hạn để yêu cầu ông Huang điều trần về các thương vụ của Nvidia cũng như hoạt động bán chip sang Trung Quốc.

Về phía Nvidia, các nguồn tin thân cận cho biết hãng đang tăng cường giám sát chip tăng tốc AI bán tại Đông Nam Á, sau những chỉ trích rằng công ty chưa hành động đủ để ngăn chặn tình trạng buôn lậu chip.

Trong thời gian trước khi Quốc hội mới bắt đầu nhiệm kỳ vào ngày 3/1 tới, các nghị sĩ có thể tìm cách đưa một loạt đề xuất kiểm soát xuất khẩu vào dự luật quốc phòng để Quốc hội thông qua.

Các nghị sĩ đang thảo luận về ba đề xuất có sự ủng hộ của cả hai đảng. Đề xuất thứ nhất gồm các hạn chế việc bán thiết bị sản xuất chip cho Trung Quốc. Đề xuất thứ hai đưa các hạn chế hiện hành đối với việc bán chip AI thành quy định trong luật. Đề xuất thứ ba yêu cầu phải xác minh được vị trí của những con chip AI đã xuất khẩu.

Trong đó, Đạo luật Giám sát AI (AI Overwatch Act), do Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Jim Banks và bà Warren đệ trình cho nhóm dự luật quốc phòng, sẽ giữ nguyên các quy định kiểm soát xuất khẩu hiện hành trong 18 tháng, đồng thời trao cho Quốc hội quyền giám sát lớn hơn đối với hoạt động bán chip AI sang Trung Quốc. Theo đó, Trung Quốc tạm thời chỉ tiếp cận được công nghệ kém ít nhất hai thế hệ so với sản phẩm tốt nhất của Mỹ.

Một đề xuất khác là Đạo luật An ninh Chip (Chip Security Act), do Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Tom Cotton đệ trình và được bà Warren ủng hộ. Dự luật yêu cầu Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ bảo đảm chip AI xuất khẩu được trang bị cơ chế cho phép xác định liệu chip có bị chuyển hướng tới các điểm đến đáng quan ngại như Trung Quốc hay không.

Tại Hạ viện, ông Gregory Meeks, nghị sĩ đứng đầu nhóm nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại, cùng bà Warren đã yêu cầu chính phủ cung cấp thông tin về các giấy phép xuất khẩu chip H200 của Nvidia sang Trung Quốc.

Vào cuối năm 2025, chính quyền Tổng thống Trump quyết định cho phép bán dòng chip này sang Trung Quốc. H200 hiện kém dòng Rubin tiên tiến nhất của Nvidia hai thế hệ. Hồi tháng 8, Nvidia xác nhận với các nhà đầu tư rằng hãng đã bán một lượng nhỏ H200 cho khách hàng Trung Quốc. Tuy nhiên, do sự phản đối từ Bắc Kinh, số chip thực tế bán ra vẫn thấp hơn lượng được Mỹ cấp phép.