Thuế quan toàn cầu mới của Mỹ đã chính thức có hiệu lực, ở mức 10% thay vì 15% như Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố trước đó...

Theo thông báo từ cơ quan hải quan Mỹ, mức thuế mới 10% bắt đầu được thực thi từ 0h01 ngày thứ Ba (24/2) theo giờ Mỹ.

Hôm thứ Sáu tuần trước, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết vô hiệu hóa các loại thuế quan mà ông Trump áp trên cơ sở viện dẫn Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), trong đó có thuế quan đối ứng. Phản ứng với kết quả này, ông Trump tuyên bố áp thuế quan toàn cầu mới ở mức 10%. Một ngày sau, vào ngày thứ Bảy, ông Trump tuyên bố nâng mức thuế mới lên 15%.

Việc đưa mức thuế 10% vào thực thi diễn ra sau khi nhiều đối tác thương mại của Mỹ, bao gồm cả Liên minh châu Âu (EU) và Anh, lên tiếng phản đối mạnh mẽ mức thuế 15%. Mặc dù Nhà Trắng phát đi tín hiệu rằng ông Trump giữ nguyên chủ trương áp dụng mức thuế 15% trong tương lai, nhưng chưa có thời gian cụ thể nào được đưa ra.

Giới phân tích nhận định việc trì hoãn áp dụng mức thuế cao hơn có thể tạo ra cơ hội cho các chính phủ và doanh nghiệp vận động hành lang để được miễn trừ và nhận ưu đãi trong chế độ thuế quan mới này của Mỹ. Khi mức thuế 10% được công bố hôm thứ Sáu, chính quyền ông Trump đã đưa ra miễn trừ cho nhiều mặt hàng, trong đó có những mặt hàng nhập khẩu từ Canada và Mexico.

Việc Mỹ áp thuế quan toàn cầu mới đã dẫn tới phản ứng mạnh từ các đồng minh châu Âu của Washington - những nước đã ký thỏa thuận thương mại với Mỹ vào năm ngoái để có được mức thuế đối ứng thấp hơn, để rồi giờ đây chứng kiến lợi ích từ các thỏa thuận đó bị xói mòn.

Hôm thứ Hai, sau các cuộc đàm phán cuối tuần giữa các quan chức cấp cao của Mỹ và Anh, phía Anh đã ám chỉ khả năng trả đũa Mỹ, cảnh báo rằng "không có gì là không thể" nếu Mỹ áp dụng mức thuế 15%. Trong khi đó, EU đã hoãn việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại của khối này với Mỹ để đáp trả ý định áp thuế quan 15% của Mỹ.

Trong một cuộc gọi vào tối ngày thứ Hai với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, Bộ trưởng Thương mại Nhật Bản Ryosei Akazawa đã kêu gọi Mỹ đảm bảo rằng bất kỳ thay đổi nào trong chế độ thuế quan sẽ không gây gánh nặng nặng nề hơn cho hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản sang thị trường Mỹ.

Sau nhiều tháng đàm phán, hai nước đã đạt được thỏa thuận vào tháng 7 năm ngoái, theo đó thuế quan đối với hàng hóa Nhật Bản vào thị trường Mỹ chịu mức thuế 15%. Trong đó, ô tô Nhật Bản - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước này - được Mỹ giảm thuế quan từ 27,5% xuống 15%. Đổi lại với việc giảm thuế quan này là cam kết của Nhật Bản đầu tư 550 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng và sản xuất công nghiệp ở Mỹ.

Ba dự án đầu tiên trong kế hoạch đầu tư này, với tổng số vốn đầu tư 36 tỷ USD, đã được công bố vào tuần trước, và nhiều dự án khác dự kiến sẽ được công bố trong chuyến thăm Washington của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dự kiến diễn ra trong tháng 3.

Đài Loan, đối tác thương mại lớn thứ tư của Mỹ, cho biết vào ngày thứ Ba rằng họ đang tìm cách mở cuộc đàm phán mới với Washington để ngăn việc thuế quan mới xói mòn thỏa thuận thương mại song phương vừa được ký chưa đầy hai tuần.

Ông Cheng Li-chiun - quan chức thứ hai của cơ quan hành chính thuộc chính quyền Đài Loan - cho biết Đài Loan sẽ không phê chuẩn thỏa thuận thuế quan ký với Mỹ vào hôm 12/2 cho đến khi nhận được đảm bảo từ Washington rằng thỏa thuận sẽ không bị ảnh hưởng bởi thuế quan toàn cầu mới của Mỹ.

Cũng theo ông Cheng, Đài Loan còn hoãn việc phê chuẩn một thỏa thuận đạt được vào tháng 1 mà theo đó, Mỹ cấp hạn ngạch miễn thuế cho xuất khẩu công nghệ của Đài Loan để đổi lấy 250 tỷ USD vốn đầu tư.

Thặng dư thương mại của Đài Loan với Mỹ đã tăng vọt lên 146,8 tỷ USD vào năm ngoái, lớn thứ sáu trong số các đối tác thương mại của Mỹ, được thúc đẩy bởi xuất khẩu chip tăng vọt do xu hướng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Các sản phẩm bán dẫn và liên quan chiếm 76% xuất khẩu của Đài Loan sang Mỹ. Các sản phẩm vẫn được miễn thuế. Nhưng thuế quan mới của Mỹ đặt một số mặt hàng xuất khẩu khác của Đài Loan như công cụ máy móc hoặc hoa lan - những mặt hàng sẽ được hưởng ưu đãi theo thỏa thuận thương mại song phương - vào thế bất lợi so với sản phẩm của các đối thủ cạnh tranh như Hàn Quốc và Hà Lan.