Bức tranh doanh nghiệp 7 tháng đầu năm 2026 chứng kiến hai thái cực đối lập chưa từng có. Trong khi nguồn vốn đăng ký mới đổ vào nền kinh tế bùng nổ với mức tăng hơn 63%, thị trường cũng ghi nhận cuộc “đại phẫu” khi tỷ lệ doanh nghiệp giải thể tăng gần 119%...

Sự phân hóa này cho thấy thị trường đang cấu trúc mạnh mẽ, những doanh nghiệp cạn kiệt cơ hội và nguồn lực buộc phải rời bỏ thị trường trong khi vốn tiếp tục “chảy” vào những lĩnh vực có tiềm năng.

QUY MÔ VỐN DOANH NGHIỆP TĂNG CAO

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 7 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê công bố ngày 8/3 cho cả nước có hơn 125,9 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 16,9% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, tổng số vốn đăng ký đạt tới gần 1.518,9 nghìn tỷ đồng, tăng 63,6%.

Theo đó, quy mô vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp mới hiện đạt 12,1 tỷ đồng, tăng gần 40% so với năm 2025.

Cùng với dòng vốn bổ sung từ các doanh nghiệp đang hoạt động, tổng nguồn vốn bơm vào nền kinh tế trong 7 tháng đã chạm ngưỡng 3,6 triệu tỷ đồng (tăng 7,3%). Dữ liệu này cho thấy các nhà đầu tư không còn mặn mà với việc chạy theo số lượng nhỏ lẻ. Thay vào đó, họ có xu hướng thành lập những tổ chức có nền tảng tài chính vững chắc, đủ sức chống chịu trước những biến động khó lường của kinh tế vĩ mô.

Tính chung 7 tháng, trung bình mỗi tháng có 26,7 nghìn doanh nghiệp gia nhập và quay lại hoạt động.

Cùng với những kỷ lục về vốn là con số đáng lưu ý về doanh nghiệp giải thể. Tính chung 7 tháng, cả nước có gần 31,2 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 118,7% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, tháng 7/2026 ghi nhận một cú sốc lớn khi số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể tăng 136,8%, và số hoàn tất thủ tục giải thể tăng đến 269,9% so với tháng 7/2025.

Như vậy, bình quân mỗi tháng có tới 22,2 nghìn doanh nghiệp phải rời bỏ cuộc chơi. Sự thanh lọc này cho thấy những doanh nghiệp yếu kém, không đủ khả năng thích ứng hoặc cạn kiệt dòng tiền sau giai đoạn khó khăn đã chính thức phải rời bỏ cuộc chơi, nhường không gian phát triển cho những dòng vốn mới hiệu quả hơn.

NGHỊCH LÝ VỐN TĂNG, VIỆC LÀM GIẢM

Một điểm đáng chú ý khác trong 7 tháng qua là sự “lệch pha” rõ rệt giữa gia tăng nguồn vốn và nhu cầu lao động. Mặc dù số vốn đăng ký mới tăng 63,6%, nhưng tổng số lao động đăng ký lại giảm 10,9% (chỉ đạt gần 597,3 nghìn lao động).

Nghịch lý này cho thấy nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình thâm dụng lao động sang thâm dụng vốn và công nghệ. Các chủ doanh nghiệp mới dường như đang tối ưu hóa bộ máy, đầu tư nhiều hơn vào máy móc, số hóa và tự động hóa để tăng năng suất thay vì tuyển dụng lao động quy mô lớn theo cách truyền thống.

Xu hướng này cũng được ghi nhận ở tình trạng giải thể doanh nghiệp. Ở các mảng thâm dụng lao động truyền thống như Xây dựng và Bán buôn, bán lẻ, dù số lượng doanh nghiệp mở mới vẫn lớn, sức ép đào thải lại cực kỳ nặng nề.

Doanh nghiệp xây dựng giải thể tăng tới 128,5% do nghẽn dòng tiền, trong khi hơn 11.700 doanh nghiệp bán lẻ phải đóng cửa (tăng 125,1%) vì sức mua yếu. Khốc liệt nhất là bất động sản với tốc độ giải thể (tăng 135,3%) cao gấp 6 lần tốc độ lập mới.

Sự rời bỏ thị trường hàng loạt ở các khối ngành “tạo nhiều việc làm” này chính là một trong những nguyên nhân lớn khiến số lao động đăng ký sụt giảm.

Ngược lại, dòng tiền lớn lại đang chảy mạnh vào các ngành thâm dụng vốn và công nghệ. Điển hình là ngành Sản xuất, phân phối điện, nước, gas với tốc độ doanh nghiệp lập mới tăng 74,5%.

Sự dịch chuyển dòng vốn vào mảng năng lượng và hạ tầng tiện ích cho thấy nền kinh tế đang tái cấu trúc sâu sắc. Các doanh nghiệp mới tập trung vào tự động hóa và công nghệ cao, giải thích rõ ràng vì sao quy mô vốn phình to nhưng lại không kéo theo sự gia tăng tương ứng về nhu cầu nhân lực.